Norveç'te Çalışma İzninin Temel Hukuki Çerçevesi
Norveç Göç Yasası m. 55 uyarınca Norveç'te ücretli veya ücretsiz olarak çalışmak ya da ticari faaliyette bulunmak isteyen yabancıların bu hakkı veren bir oturum iznine sahip olmaları zorunludur. Norveç Göç Yasası m. 56 ise ilk oturum izninin kural olarak ülkeye giriş yapılmadan önce alınması gerektiğini düzenler. Bu çerçevede yabancı ülke vatandaşlarının yasal izin süreçleri tamamlanmadan faaliyete başlamaması esastır.
Nordik ülke vatandaşları Norveç'te yerleşmek ve çalışmak amacıyla oturum izni alma yükümlülüğünden tamamen muaftır. Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı vatandaşları ise klasik çalışma izni başvurusuna tabi olmayıp serbest dolaşım ve kayıt sisteminden yararlanır; ancak ülkede üç aydan uzun süre kalınması durumunda kayıt yaptırılması gerekir.
Nitelikli Çalışan İzni ve Başvuru Koşulları
Nitelikli çalışan kategorisinde çalışma izni alabilmek için başvuru sahibinin Norveç'te belirli bir işverenden somut bir iş teklifi almış olması gerekir. İş teklifinin kural olarak tek bir işverenden gelmesi, normalde tam zamanlı olması veya çalışma oranının en az yüzde 80 düzeyinde bulunması aranır. Bununla birlikte başvuru sahibinin eğitim ve iş deneyimi ile yapacağı iş arasında gerçek bir bağ bulunması ve teklif edilen görevin bu nitelikleri gerektirmesi zorunludur.
Çalışma amaçlı oturum izninin düzenlenebilmesi için sunulan iş teklifindeki ücret ve çalışma şartlarının Norveç standartlarının gerisinde kalmaması gerekir. Değerlendirmede sektör ve iş kolunun yanı sıra toplu iş sözleşmeleri ve yerel piyasa koşulları da gözetilir. Toplu iş sözleşmesi bulunan sektörlerde sözleşmede yer alan ücret düzeyinin sağlanması zorunludur. Toplu sözleşmenin bulunmadığı alanlarda ise 1 Eylül 2025'ten itibaren geçerli duyuru doğrultusunda yüksek lisans düzeyi gerektiren pozisyonlar için yıllık vergi öncesi en az 599.200 NOK, lisans düzeyi gerektiren işler için ise en az 522.600 NOK tutarında gelir öngörülür. Daha düşük bir tutarın kararlaştırıldığı dosyalarda, söz konusu bedelin ilgili iş kolunda ve yerel çevrede genel kabul gördüğünün ikna edici delillerle ortaya konulması hâlinde başvuru onaylanabilir.
Nitelikli çalışan başvuruları, çalışanın verdiği yazılı yetki belgesiyle işveren tarafından çalışan adına sunulabilir. Yurt dışından bireysel başvuru yürütüldüğünde ise işverenin öncelikle sisteme girerek iş teklifini doğrulaması ve oluşturulan doğrulama kodunu başvuru formuna eklemesi gerekir.
İşe Başlama Esasları ve Vize Düzenlemeleri
Üçüncü ülke vatandaşlarının kural olarak çalışma izni başvurusu sonuçlanmadan Norveç'te çalışması mümkün değildir. Bu kuralın istisnasını polisin verebileceği erken çalışma başlangıcı teyidi oluşturur. Erken çalışma başlangıcı teyidi yalnızca başvuru sürecinin başında talep edilmesi durumunda verilebilir; dosya karar merciine sevk edildikten sonra bu teyit alınamaz. Bu teyidi alan yabancı yalnızca belgede gösterilen işveren veya müşteri için çalışabilir ve bu aşamada işveren değişikliği yapamaz.
Nitelikli çalışanlara yönelik giriş vizesi (D-vize), ilgilinin Norveç'e giriş yapmasına ve karar aşamasını ülkede beklemesine olanak tanır. Ancak bu vize tek başına çalışma yetkisi vermez. Çalışma hakkı ancak izin kararının verilmesiyle veya somut duruma göre polisin erken çalışma başlangıcı teyidi sağlamasıyla doğar.
İş Değişikliği, İş Arama ve İzin Sınırları
Nitelikli çalışan aynı tür pozisyonda çalışmaya devam ettiği takdirde yeni işveren için kural olarak yeni izin başvurusu gerekmez; ücret ve çalışma koşullarının standartlara uygunluğu aranır. Ancak geçilecek yeni görev önceki pozisyondan farklı bir iş türüne giriyorsa, aynı işveren bünyesinde dahi olsa yeni izin alınmadan çalışmaya başlanamaz.
Nitelikli çalışanın işini kaybetmesi hâlinde, mevcut oturum izni geçerliliğini koruyorsa yedi gün içinde yerleşim yerindeki polise bildirimde bulunmak şartıyla altı aya kadar yeni iş aramak üzere Norveç'te kalması mümkündür.
Nitelikli çalışan izni hamili kişi kendi şirketini kuramaz, serbest veya bağımsız çalışamaz, serbest meslek icra edemez ve müşteriler için bağımsız görevler yürütemez. Uzaktan çalışma ise yalnızca verilen izin kapsamındaki işin bir parçasını oluşturuyorsa yürütülebilir.
Özel Çalışma İzinleri ve Mevsimlik Çalışma
Yurt dışındaki bir şirkete bağlı bağımsız yüklenici veya görevlendirilmiş çalışan türü bazı izinler kalıcı oturuma esas teşkil etmez. İki yıla kadar verilebilen bu izinlerde toplam altı yıllık sürenin tamamlanması durumunda ilgilinin iki yıl Norveç dışında yaşaması şartı getirilebilir.
Mevsimlik işçi istihdam etmek isteyen işverenin, söz konusu pozisyon için Norveç veya Avrupa Ekonomik Alanı içerisinden yeterli iş gücü bulunamadığını yetkili istihdam kurumuna (NAV) teyit ettirmesi gerekir. Tarım ve ormancılık sektöründeki mevsimlik faaliyetler ise bu teyit şartından muaftır.
Mevsimlik işçi bu statüyle yılda en fazla altı ay Norveç'te kalabilir. Altı aylık izni dolduran kişinin yeniden mevsimlik izin alabilmesi için altı ay Norveç dışında bulunması gerekir. Ayrıca mevsimlik işçi izniyle geçirilen süreler kalıcı oturum hesabına katılmaz ve aile bireylerine bu izin üzerinden yerleşim hakkı sağlamaz.
Kalıcı Oturuma Geçiş Şartları ve İznin İptali
Çalışma göçü üzerinden kalıcı oturum hakkı elde edebilmek için kural olarak geçerli izinlerle üç yıllık sürekli ikamet süresi aranır. Bu üç yıllık dönemde Norveç dışında geçirilen sürenin toplamda yedi ayı aşmaması esastır. Nitelikli çalışan statüsündeki kişiler yurt dışında geçirilen sürenin en az sekiz ayının iş seyahati olduğunu ispatladığında yurt dışı kalış süresi 15 aya kadar esneyebilir; ancak kendi adına çalışan statüsündekiler bu esneklikten yararlanamaz.
Kalıcı oturum başvurusu yapıldığında ilgilinin son bir yılda en az 325.400 NOK tutarında kendi gelirine sahip olması, A2 düzeyinde sözlü Norveççe sınavı ile sosyal bilgiler testini başarmış olması ve karar tarihinde de geçici oturumunun şartlarını eksiksiz sürdürmesi gerekir.
İş teklifinde taahhüt edilen ücretin fiilen alınmaması, bir yıl içinde toplam altı aydan fazla Norveç dışında yaşanması ya da sözleşmede belirtilenden daha fazla veya daha az çalışılması hâllerinde verilmiş olan oturum izinleri yetkili makamlarca geri alınabilir.
Norveç'te çalışma izni kararı beklenirken çalışılabilir mi?
Çalışma izni sonuçlanmadan kural olarak çalışılamaz; istisnai olarak başvuru sürecinin başında talep edilmesi koşuluyla polisin verdiği erken çalışma başlangıcı teyidi bulunuyorsa yalnızca teyitte belirtilen işveren veya müşteri için çalışılabilir.
Nitelikli çalışan izni serbest çalışma veya şirket kurma hakkı tanır mı?
Nitelikli çalışan iznine sahip yabancılar Norveç'te kendi şirketlerini kuramaz, serbest veya bağımsız çalışamaz ve iznin parçası olmayan bağımsız uzaktan işleri yürütemez.
İşini kaybeden nitelikli çalışan Norveç'te kalabilir mi?
Geçerli oturum izni sürdüğü takdirde, durumun yedi gün içinde polise bildirilmesi şartıyla altı aya kadar yeni iş aramak amacıyla Norveç'te kalınabilir.
Mevsimlik işçi izni kalıcı oturum hakkı sağlar mı?
Mevsimlik işçi izniyle Norveç'te geçirilen süreler kalıcı oturum hesabına dahil edilmez ve bu statü aile üyelerine yerleşim hakkı kazandırmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy