İsveç Çalışma İzni Başvuru Şartları ve Geçim Eşiği
İsveç'te çalışma izni verilebilmesi için başvurucunun geçerli bir pasaporta sahip olması ve iş sözleşmesinin hem işveren hem de çalışan tarafından imzalanmış bulunması zorunludur. Bununla birlikte teklif edilen işe ilişkin ücret düzeyinin ve diğer çalışma koşullarının İsveç'teki toplu sözleşmelere veya ilgili sektördeki yerleşik uygulamaya uygun olması aranır.
Çalışma izni düzenlenebilmesi için teklif edilen işin başvurucuya iyi bir geçim sağlaması gerekmektedir. Bu kapsamda belirlenen resmî eşik aylık 29.680 SEK düzeyindedir ve bu tutar başvuru tarihindeki medyan ücretin yüzde 80'ine karşılık gelir. Söz konusu resmî gelir eşiğinin iki veya daha fazla iş birleştirilerek karşılanması mümkün değildir.
İşverenin Yükümlülükleri: İlan Şartı ve Sendika Bildirimi
İşverenin yabancı bir çalışanı istihdam edebilmesi için öncelikle boş pozisyonu İsveç genelinde, Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı ile İsviçre kapsamında en az 10 gün süreyle ilan etmiş olması şarttır.
İşveren, ilgili iş kolunda faaliyet gösteren sendikaya çalışma şartlarına ilişkin görüş bildirme imkânı tanımakla yükümlüdür. İşveren e-hizmet üzerinden sendikayı seçerek veya bildirim göndererek süreci yürütür. Sendikanın görüş bildirmemesi durumunda dahi Göç Ajansı teklif edilen istihdam koşullarının toplu sözleşmelere veya meslek uygulamasına uygunluğunu kendisi değerlendirir.
Başvuru Süreci, Formlar ve Belge Düzeni
Çalışma izni süreci, işverenin elektronik hizmet üzerinden istihdama dair verileri sisteme girmesiyle başlatılır. Bu aşamadan sonra çalışan, e-posta adresine iletilen bağlantı üzerinden kendi kişisel bilgilerini tamamlayıp evraklarını yükler. Başvuru, çalışan kendi bölümünü sisteme ilettiğinde resmî olarak kayda alınır.
Elektronik hizmet sistemini kullanamayan kişiler bakımından başvuru formlar vasıtasıyla yürütülür. Bu halde işveren istihdama dair bilgileri içeren 232511 numaralı formu düzenleyerek çalışana iletir; çalışan ise 149011 numaralı çalışma izni başvuru formunu doldurarak işlemlerini sürdürür.
Sisteme sunulan tüm belgelerin İsveççe veya İngilizce dilinde hazırlanmış olması gerekir. Farklı bir dilde düzenlenmiş belgelerde tercümenin tasdikli suretiyle birlikte belgenin orijinal dildeki kopyasının da başvuru dosyasına eklenmesi zorunludur.
Pasaport Kontrolü ve Oturum Kartı Düzeni
Göç Ajansı, karar vermeden önce başvurucunun pasaportunu görmesi gerektiğini belirtir. Ayrıca başvurucu parmak izi verir ve fotoğraf çektirir; bu bilgiler daha sonra oturum kartı düzenlemek için kullanılır. Verilecek izin üç aydan uzunsa, bu kart pratikte İsveç'teki oturum ve çalışma hakkını belgeleyen ana evraktır.
Pasaport denetimi belirli hâllerde uygulama üzerinden dijital olarak gerçekleştirilebilir. Dijital doğrulama yapıldığında ve izin verildiğinde fotoğraf ve parmak izi işlemleri İsveç'e varışın ardından tamamlanır. Dijital pasaport denetimi imkânı sunulmadığında ise başvurucu seçtiği İsveç büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna pasaportunu fizikî olarak ibraz eder.
Aile Üyelerinin Hakları ve Geçindirme Yükümlülüğü
Asıl çalışanla birlikte eşi, kayıtlı partneri, birlikte yaşadığı partneri ve 21 yaşından küçük çocukları oturum izni için eşzamanlı başvuruda bulunabilir. İznin verilmesi durumunda yetişkin aile üyeleri ile bulunulan yıl içinde 16 yaşını dolduracak çocuklar İsveç'te çalışma hakkı elde eder.
Ailenin birlikte başvurduğu durumlarda asıl çalışan bakımından aileyi geçindirme yükümlülüğü devreye girer. Bu çerçevede çalışanın kendi yaşam giderleriyle birlikte aile fertlerinin yaşam ve konut masraflarını karşılayabileceğini kanıtlaması gerekir. Değerlendirmede öncelikle ücret geliri esas alınır; yetersiz kalması durumunda ticarî faaliyet geliri veya kişisel malvarlığı belirli ölçüde dikkate alınabilir. Buna karşılık aile ferdinin kendi geliri, işsizlik ödeneği, burs veya kayıt dışı kazançlar bu hesaplamada kabul edilmez.
İsveç İçinden Başvuru İstisnası ve Olumsuz Kararlar
Kural olarak ilk başvurunun ülke dışından yapılması gerekse de İsveç'e bir işvereni ziyaret amacıyla gelmiş olan, bu süreçte iş bulan, icra edeceği görev işgücü açığı bulunan meslekler listesinde yer alan ve işverenin acil beceri ihtiyacı bulunan kişiler İsveç'ten ayrılmadan başvuru yapabilir. Bu istisnada İsveç'te bulunma amacının işveren görüşmesi olması şarttır; turistik seyahat ya da akraba ve arkadaş ziyareti amacıyla bulunmak istisnadan yararlanmak için yeterli kabul edilmez.
İlk kez çalışma izni başvurusu İsveç içinden yapılmış ve şartlar sağlanmadığı için reddedilmişse, başvuru sırasında İsveç'te bulunan kişinin ülkeyi terk etmeye hazırlanması gerekir. Gönüllü ayrılma gerçekleşmediği takdirde kişi düzenli bildirim yükümlülüğüne tabi tutulabilir, gözetim merkezine alınabilir veya dosya polise devredilebilir.
İznin Kapsamı, İşe Başlama ve İstihdam Değişiklikleri
Verilen çalışma izni, kararda belirtilen işveren ve çoğu zaman belirtilen meslek için geçerlidir. İzin başlangıç tarihinden itibaren dört ay içinde işe başlanmaması durumu ise çalışma izninin geri alınabileceği hâller arasında sayılmaktadır.
İşverenin değişmesi ya da şirketin kimlik numarasının farklılaşması durumunda çoğu olayda yeni çalışma izni başvurusu yapılması gerekir; mesleğin değişmesi veya iş sorumluluklarının esaslı biçimde farklılaşması hâlinde de aynı sonuç doğabilir.
Mevcut izin sona ermeden yeni işveren için yeni başvuru yapılmışsa karar beklenmeksizin yeni işyerinde çalışmaya başlanabilir. Bununla birlikte işin kaybedilmesinin ardından üç ay içinde yeni bir iş bulunamazsa veya mevcut izin süresi daha erken sona ererse, başka bir kalış hakkı bulunmadığı takdirde ülkenin terk edilmesi zorunludur.
İzin Süresi, Sonradan Denetim ve Kalıcı Oturum
İsveç'te çalışma izni en fazla iki yıllık süre için verilir ve süresi bittiğinde uzatılabilir. Göç Ajansı geriye dönük denetimler kapsamında ilk izin dönemindeki ücret ödemelerini ve sigorta kapsamını inceleyebilir; mevzuat şartlarının karşılanmadığının anlaşılması hâlinde izni geri alabilir.
Son yedi yıllık zaman diliminde en az dört yıl çalışma izniyle İsveç'te çalışan kişiler süre uzatma başvurusuyla birlikte kalıcı oturum talebinde bulunabilir. Asıl başvuru sahibiyle en az üç yıllık izin geçmişine sahip aile bireyleri de aynı anda kalıcı oturum için müracaat etme hakkına sahiptir.
İsveç çalışma izni için aranan aylık geçim eşiği ne kadardır?
Çalışma izni için teklif edilen işin iyi bir geçim sağlaması zorunludur ve resmî eşik aylık 29.680 SEK olarak uygulanır. Medyan ücretin yüzde 80'ini oluşturan bu tutar iki veya daha fazla iş birleştirilerek sağlanamaz.
Çalışma izni alındıktan sonra işe ne zaman başlanmalıdır?
Çalışma izninin başlangıç tarihinden itibaren dört ay içinde fiilen işe başlanması gerekir; bu süre zarfında işe başlanmaması çalışma izninin geri alınabileceği durumlar arasında düzenlenmiştir.
İsveç'te işini kaybeden yabancı çalışanın yeni iş bulma süresi nedir?
İşini kaybeden kişinin yeni bir iş bulması için üç aylık süre tanınır. Bu sürede yeni iş bulunamazsa veya izin daha önce biterse, başka bir kalış hakkı yoksa ülkenin terk edilmesi gerekir.
Çalışma iznine dayalı kalıcı oturum başvurusu ne zaman yapılabilir?
Son yedi yıl içinde en az dört yıl çalışma izniyle İsveç'te çalışanlar uzatma müracaatıyla birlikte kalıcı oturum talep edebilir. Asıl başvuru sahibiyle en az üç yıl izin geçmişi bulunan aile fertleri de aynı anda başvurabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy