Medeni Hukukun Alanı ve Temel Ayrımı
Medeni hukuk, özel hukukun en geniş alanı olup aile hukuku ve miras hukuku gibi temel alanları bünyesinde barındırır.
Aile Hukuku ve Boşanma Yargılamasının İlkeleri
Boşanma davası, anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olmak üzere iki şekilde açılabilir. Anlaşmalı boşanma davası genel boşanma sebeplerine dayalı olarak ikame edilirken, çekişmeli boşanma davası hem genel hem de özel boşanma sebeplerine dayanılarak açılabilir.
Boşanma davasında maddi tazminat, boşanma yüzünden menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu tarafça talep edilir. Manevi tazminat ise kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş tarafından kusurlu eşten istenir. Bu tazminat talepleri boşanma davasının eki niteliğindedir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 184. maddesi uyarınca hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Hâkim bu olgular hakkında gerek re'sen gerekse tarafların istemi üzerine yemin öneremez ve tarafların bu konudaki her türlü ikrarı hâkimi bağlamaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 184Kaynağı aç
Boşanma veya ayrılık yargılamasında hâkim kanıtları serbestçe takdir eder. Boşanma veya ayrılığın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerlilik kazanmaz. Ayrıca eşlerden birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verilebilir.
Miras Hukukunda Tasarruflar ve Tereke İşlemleri
Mirasbırakanın ölümüyle birlikte hak sahiplerini göstermek amacıyla resmî nitelikte mirasçılık belgesi düzenlenir. Terekenin durumunun belirlenmesi amacıyla mirasbırakanın vefatından itibaren 1 ay içinde herhangi bir mirasçı tarafından sulh hukuk mahkemesinde terekenin resmî defterinin tutulması istenebilir. Mirasçıların birlikte hareket edememeleri veya aralarında anlaşmazlık bulunması hallerinde ise herhangi bir mirasçının başvurusu üzerine sulh hukuk mahkemesince terekeye temsilci atanabilir.
Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını tek taraflı bir ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir. Bununla birlikte mirasbırakan ile muhtemel mirasçı arasında ileride doğacak miras payından karşılıklı veya karşılıksız vazgeçilmesini içeren mirastan feragat sözleşmesi noterde düzenlenebilir. Tüm mirasçıların kendi aralarında yaptıkları ve mirasın paylaşılmasını düzenleyen miras taksim sözleşmesi ise adi yazılı şekilde kurulabilir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 596. maddesi kapsamında sulh hâkimi, mirasbırakanın yerleşim yerinde teslim aldığı vasiyetnameyi geçerlilik durumuna bakılmaksızın bir ay zarfında açar ve hazır bulunmak üzere çağrılan mirasçılara ve ilgililere okur. Asliye hukuk mahkemesinde yürütülen vasiyetnamenin tenfizi işlemi ise tasarrufa karşı bir itiraz bulunup bulunmadığının tespiti gayesiyle gerçekleştirilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 596Kaynağı aç
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesi uyarınca yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddetme hakkı bulunmaktadır. Mirasbırakanın vefatı tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş bulunuyorsa miras hükmen reddedilmiş sayılır. Mirasçılar tarafından mirası kabul anlamına gelecek işlemler yapılmadığı müddetçe terekenin borca batık olduğunun tespiti davası her zaman asliye hukuk mahkemesinde açılabilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 605Kaynağı aç
Eşya Hukukunda Mülkiyet, Ecrimisil ve İntifa Hakkı
Elbirliği mülkiyeti, ayrı payları bulunmayan ortakların ortaklığa konu malın tamamına birlikte malik olmasını öngören bir mülkiyet türüdür. Mülkiyet hakkının ihlali halinde zilyetliği bulunmayan malik, malik olmayan kötüniyetli zilyetten ecrimisil davası yoluyla haksız işgal tazminatı talep edebilir.
İntifa hakkı, intifa konusu şeyi tam olarak kullanma ve yararlanma yetkisi veren sınırlı bir ayni haktır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 795. maddesi uyarınca intifa hakkı taşınırlarda zilyetliğin devri, alacaklarda alacağın devri, taşınmazlarda ise tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Taşınır ve taşınmazlarda intifa hakkının kazanılmasında ve tescilinde, aksine bir düzenleme bulunmadıkça mülkiyete ilişkin hükümler uygulanır. Taşınmaz üzerindeki yasal intifa hakkı tapu kütüğüne tescil edilmemiş olsa dahi durumu bilen kişilere karşı ileri sürülebilir; tescil edilmiş ise herkese karşı ileri sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 795Kaynağı aç
Boşanma davasında eşlerin ikrarı hâkimi bağlar mı?
Hayır, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 184. maddesi gereğince tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz ve hâkim dayanan olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz.
Vasiyetname teslimden itibaren ne kadar sürede açılır?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 596. maddesi uyarınca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, teslim edilen vasiyetnameyi geçerliliğine bakmaksızın bir ay içinde açar ve çağrılan ilgililere okur.
Mirasbırakanın borca batık olması durumunda ret nasıl gerçekleşir?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesi uyarınca mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras hükmen reddedilmiş sayılır; mirası kabul anlamına gelen işlem yapılmadığı sürece bu durumun tespiti asliye hukuk mahkemesinden her zaman istenebilir.
Taşınmaz mallar üzerinde intifa hakkı nasıl tesis edilir?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 795. maddesi uyarınca intifa hakkı taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy