Doğumla Türk vatandaşı olup yetkili makamlardan çıkma izni almak suretiyle vatandaşlığı kaybeden ve mavi kart kütüğünde kayıtlı bulunan kişiler, mevzuatın tanıdığı imkânlar çerçevesinde yeniden Türk vatandaşlığına dönebilmektedir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca, bu kişilerin vatandaşlığı yeniden kazanmalarında genel vatandaşlığa geçişte öngörülen Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etme şartı aranmaz; başvurular millî güvenlik bakımından engel bir hal bulunmaması kaydıyla Bakanlık kararıyla sonuçlandırılır.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 13Kaynağı aç
Mavi Kart Statüsü ve Tanınan Hakların Kapsamı
Mavi Kart; doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilere ve bu kişilerin üçüncü dereceye kadar altsoylarına talepleri halinde verilen, 210 sayılı Değerli Kâğıtlar Kanunu kapsamındaki resmî bir belgedir. Hak sahiplerine Bakanlıkça kimlik numarası tahsis edilir ve Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası aranan işlemlerde bu numara kullanılır. Kartın ibrazı hakların kullanımı için kural olarak yeterli olup kart ibraz edilemediğinde Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden alınan nüfus kayıt örneği ve yabancı kimlik belgesiyle işlem tesis edilir; kimlik bilgisi değişmişse usulüne göre onaylanmış Türkçe tercümeli belgenin sunulması şarttır. Cumhurbaşkanı gerekli görmesi halinde üçüncü dereceden sonra hangi dereceye kadar altsoyların bu haklardan yararlanacağını belirleme yetkisine sahiptir.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 28Kaynağı aç
5901 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca mavi kartlılar ile üçüncü dereceye kadar altsoyları, kanunda açıkça sayılan istisnalar haricinde Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. Millî güvenliğe ve kamu düzenine ilişkin hükümler ile sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış haklar saklıdır. Mavi kart kapsamındaki kişilerin seçme ve seçilme, askerlik hizmeti yapma ile muafen araç veya ev eşyası ithal etme hak ve yükümlülükleri bulunmamaktadır. Ayrıca bu kişiler kamu hukuku rejimine tabi kadrolu asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde istihdam edilemez; ancak kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel statüsünde görev alabilirler. Üçüncü dereceye kadar olan altsoyların bu haklardan yararlanabilmesi için üstsoyları ile aralarındaki soy bağını belgelendirmeleri zorunludur.
Yeniden Vatandaşlığa Geçişte İkamet Şartı ve Genel Esaslar
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 11. maddesi gereğince Türk vatandaşlığının genel yolla kazanılmasında başvuru sahibinin ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmesi, Türkiye'de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmesi, genel sağlık bakımından tehlikeli bir hastalığı bulunmaması, iyi ahlak sahibi olması, yeteri kadar Türkçe konuşabilmesi, geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel hali bulunmaması şartları aranmaktadır.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 11Kaynağı aç
Buna karşılık 5901 sayılı Kanun'un 13. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerin vatandaşlığı yeniden kazanmalarında Türkiye'de ikamet etme süresi şartı aranmaz. Bu kişiler, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak kaydıyla Türk vatandaşlığını Bakanlık kararıyla yeniden kazanabilirler.
Anne veya Babaya Bağlı Olarak Vatandaşlığı Kaybeden Çocukların Durumu
5901 sayılı Kanun'un 21. maddesi doğrultusunda, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca anne veya babasına bağlı şekilde Türk vatandaşlığını yitiren çocuklara seçme imkânı verilmiştir. Bu kişilerin ergin oldukları tarihten başlayarak üç yıl içinde tercihlerini kullanmaları halinde, Bakanlık onayına veya vatandaşlığa kabul için aranan başkaca genel şartlara gerek duyulmaksızın Türk vatandaşlığı yeniden kazanılmaktadır.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 21Kaynağı aç
Ergin olmalarından itibaren kanunda öngörülen üç yıllık süre içinde seçme hakkını kullanmayan çocuklar ise 5901 sayılı Kanun'un 13. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamına girer. Bu kişiler de millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak kaydıyla, Türkiye'de ikamet etme süresine bakılmaksızın Bakanlık kararıyla Türk vatandaşlığını yeniden kazanma usulüne tabi olurlar.
Başvuru Usulü, Belge İadesi ve Süre Sınırı
Mavi kartlıların Türk vatandaşlığını yeniden kazanmaya ilişkin başvuruları yurt içinde valiliklere, yurt dışında ise konsolosluklara yapılır. Mavi kart sahiplerinin Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilmesi bakımından kanunda herhangi bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir; şartları taşıyan kişiler aradan uzun bir zaman geçmiş olsa dahi başvuru hakkını kullanabilirler.
Vatandaşlığa yeniden kabul işlemlerinin tamamlanıp Türk vatandaşlığının kazanılması halinde mavi kart belgesi, yeni nüfus cüzdanını düzenleyip teslim eden yetkili makam tarafından ilgilisinden geri alınarak imha edilir.
Başvurunun Reddi Halinde Yargı Yolu ve Dava Süresi
Vatandaşlık başvurusunun idarece reddedilmesi halinde, mavi kart sahibinin kararı veren yetkili mercie itiraz hakkı bulunduğu gibi ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemelerinde iptal davası açma hakkı da mevcuttur. İdari yargılama usulünde idare mahkemelerinde açılacak iptal davalarında avukat ile temsil zorunluluğu bulunmamaktadır; başvuru sahipleri davalarını bizzat açıp takip edebilirler.
Mavi kartlıların yeniden Türk vatandaşlığına geçmesi için Türkiye'de ikamet şartı var mıdır?
Hayır, çıkma izni almak suretiyle vatandaşlığı kaybeden mavi kart sahipleri 5901 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca millî güvenlik bakımından engel hali bulunmamak şartıyla Türkiye'de beş yıl kesintisiz ikamet etme süresine bakılmaksızın Bakanlık kararıyla Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilirler.
Mavi kartlıların yeniden vatandaşlık başvurusu hangi mercilere yapılır?
Yeniden Türk vatandaşlığına geçiş başvuruları yurt içinde valiliklere, yurt dışında ise konsolosluklara müracaat edilerek gerçekleştirilir.
Anne ve babasına bağlı olarak vatandaşlığı kaybeden çocukların başvuru usulü nasıldır?
Ana veya babalarına bağlı olarak vatandaşlığı kaybeden çocuklar ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanarak Bakanlık kararına gerek olmaksızın vatandaşlığı kazanabilirler; bu üç yıllık süreyi kaçıranlar ise ikamet şartı aranmaksızın Bakanlık kararıyla yeniden vatandaşlığa alınabilirler.
Mavi kartlıların yeniden vatandaşlığa başvurmasında bir süre sınırı var mıdır?
Hayır, mavi kart sahiplerinin Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilmesi bakımından mevzuatta herhangi bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir.
Vatandaşlık başvurusu reddedilen mavi kart sahibinin dava açma süresi ne kadardır?
Vatandaşlık başvurusu reddedilen kişi, ret kararının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yetkili mercie itiraz edebilir veya idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Türk vatandaşlığı yeniden kazanıldığında mavi karta ne olur?
Türk vatandaşlığı yeniden kazanıldığında mavi kart belgesi, yeni kimlik belgesini düzenleyip veren yetkili makam tarafından geri alınarak imha edilir.
Vatandaşlık başvurusunun reddine karşı açılacak iptal davasında avukat tutmak zorunlu mudur?
Hayır, idare mahkemelerinde görülen iptal davalarında avukatla temsil edilme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy