Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik mevzuat kapsamında; kripto varlık hizmet sağlayıcıları, belirli ölçekteki elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları ile tasarruf finansman şirketleri için uyum programı, yükümlülük kapsamı ve idari görevlendirmelere ilişkin yeni kurallar getirilmiştir.
Elektronik Ticaret ve Tasarruf Finansman Şirketlerinde MASAK Kapsamı
Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca; orta, büyük veya çok büyük ölçekli elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar mevzuat kapsamına dahil edilmiştir. Bu kuruluşların yükümlülüğü genel nitelikte olmayıp yalnızca elektronik ticaret hizmet sağlayıcılar ile yürütülen işlemlerle sınırlandırılmıştır.
Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülüklere Uyum Programı Hakkında Yönetmelik gereğince ise orta, büyük veya çok büyük ölçekli elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar ile tasarruf finansman şirketlerinin idari düzeyde uyum görevlisi ataması zorunlu kılınmıştır.
Kripto Varlık Transfer Mesajları ve Kimlik Doğrulama Kuralları
Kripto varlık transfer mesajlarında alıcıya ait kimlik ve cüzdan bilgilerinin bulunması zorunlu kılınmış, ancak bu bilgilerin doğrulanması şartı getirilmemiştir. 15.000 TL altındaki transfer mesajlarında gönderici ve alıcının kimlik ile cüzdan bilgilerine yer verilmesi gerekmekle birlikte teyit aranmaz. Kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından aracılık edilen 15.000 TL ve üzeri kripto varlık transfer işlemine ilişkin mesajlarda ise gönderenin adı ve soyadına, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişinin unvanına veya diğer kuruluşların tam adına, cüzdan adresine veya referans numarasına ve adresi, doğum yeri ile tarihi, müşteri numarası, vatandaşlık numarası, pasaport numarası ya da vergi kimlik numarası gibi göndereni belirlemeye yarayan bilgilerden en az birine yer verilmesi ve bu bilgilerin doğruluğunun ayrıca teyit edilmesi zorunludur.
Kripto varlık transfer mesajında eksik bilgi bulunması ve bu eksikliğin giderilmemesi durumunda, transfer mesajını alan kripto varlık hizmet sağlayıcıya yetkiler tanınmıştır. Hizmet sağlayıcı gelen transferi reddedebilir, ilgili kuruluşla yapılan işlemleri sınırlandırabilir veya iş ilişkisini sonlandırabilir.
Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19) uyarınca, gizlilik tabanlı kripto varlıkların alım satımına veya saklanmasına aracılık eden kripto varlık hizmet sağlayıcıların bu varlıkların alım satımında uzaktan kimlik tespiti yapması yasaklanmıştır. Sürekli iş ilişkilerinde ise kimlik doğrulama işlemleri yüz yüze temas sağlanmadan yapılabilirken, müşterilerin kimlik bilgilerinin Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden doğrulanması zorunlu tutulmuştur.
Kripto Varlık Platformlarında Uyum ve Tebligat Esasları
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının bünyelerinde uyum programı oluşturması zorunlu tutulmuştur. Hazırlanacak kurum politikalarının; 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Kanunu ile 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun kapsamındaki malvarlığının dondurulması kararlarına uyumu gözetmesi gerekir. Bu çerçevede yasal uyum adımları, risk yönetimi, izleme, kontrol sistemleri ve transfer mesajlarının incelenmesini sağlayan denetim mekanizmaları kurulmalıdır.
Elektronik Tebligat Yönetmeliği çerçevesinde kripto varlık hizmet sağlayıcıları MASAK Başkanlığı E-tebligat Sistemi kapsamındaki muhataplar arasına alınmıştır. 02.07.2024 tarihinde bu faaliyeti yürüten ve Sermaye Piyasası Kuruluna başvurarak faaliyette bulunduğu resmen ilan edilen kuruluşların 25.01.2025 tarihine kadar MASAK nezdinde hesap açılışı başvurusunda bulunması gerekmektedir.
Ödeme Hizmetleri ve Ön Ödemeli Kartlarda Uygulanan Tedbirler
Terminal aracılığıyla sunulan ödeme hizmetlerinde kimlik tespiti gereken durumlarda müşteri hakkında ilave bilgi edinilmesi, müşteri ile gerçek faydalanıcının kimlik bilgilerinin daha sık güncellenmesi ve sürekli iş ilişkisi tesisinde ilk finansal hareketin müşterinin tanınmasına ilişkin esasların uygulandığı bir başka finansal kuruluştan yapılmasını zorunlu tutma tedbirleri uygulanır. Ayrıca terminallerin, iş ilişkisinin amacına uygun şekilde ve mevzuata aykırı olarak başkalarına kullandırılmadığı düzenli olarak kontrol edilir; aykırılık tespit edilirse iş ilişkisinin sonlandırılması dahil gerekli önlemler alınır.
Ön ödemeli kartlara ilişkin kimlik tespiti muafiyetinde daha önce aranan yıllık nakit çekim asgari sınırı kaldırılmıştır. Yeni düzenlemeyle istisnanın kapsamı daraltılmış olup muafiyet; kart hamilinin fiziken işyerinde bulunması ve kartın fiziken kullanılması şartlarının birlikte gerçekleştiği haller ile ürün damgası alan sağlayıcılar üzerinden yapılan mal ve hizmet alımları veya fatura ödemeleriyle sınırlandırılmıştır.
Fon transferi imkanı bulunmayan, yalnızca nakit çekimi ya da mal ve hizmet alımı amacıyla kullanılan elektronik para ihracı ve mobil ödeme hizmetlerinde ise belirlenen eşikler aşılmadığı sürece kimlik tespiti yapılması zorunlu tutulmamıştır.
Banka Müşterisi Olan İşlemlerde Gerçek Faydalanıcı İstisnası
Finansal kuruluşların kendi aralarındaki işlemler ile finansal kuruluş dışındaki yükümlülerin müşterisinin banka olduğu işlemler bakımından kolaylaştırıcı bir düzenleme getirilmiştir. Müşteri konumundaki yurt dışında mukim bankanın gerçek faydalanıcısı kabul edilen kişilere ait kimlik belgesi türü ve numarası, risk temelli yaklaşım doğrultusunda temin edilmeyebilir.
Kripto varlık transfer mesajlarında hangi bilgiler zorunludur?
Kripto varlık transfer mesajlarında alıcıya ait kimlik ve cüzdan bilgilerine yer verilmesi zorunlu olup bu bilgilerin teyidi aranmaz. 15.000 TL altındaki transfer mesajlarında hem alıcı hem gönderici kimlik ve cüzdan bilgileri teyitsiz kaydedilir. Kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından aracılık edilen 15.000 TL ve üzeri transfer mesajlarında ise göndericinin kimlik ve cüzdan bilgileri ile göndereni belirlemeye yarayan adres, doğum tarihi veya kimlik numarası gibi bilgilerden en az birinin bulunması ve doğruluğunun teyit edilmesi zorunludur.
Kripto transfer mesajında eksik bilgi bulunursa ne yapılır?
Eksik bilgi içeren kripto transfer mesajlarında eksikliğin tamamlanmaması halinde, mesajı alan hizmet sağlayıcı transferi reddetme, karşı kurumla işlemleri sınırlandırma veya iş ilişkisine son verme yetkisine sahiptir.
E-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının MASAK yükümlülüğü nedir?
Orta, büyük ve çok büyük ölçekli elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları e-ticaret hizmet sağlayıcılarla yaptıkları işlemlerle sınırlı olarak kapsama alınmış olup idari düzeyde uyum görevlisi atamakla yükümlüdür.
Ön ödemeli kartlarda kimlik tespiti istisnası ne zaman uygulanır?
İstisna yalnızca kart hamilinin fiziken işyerinde bulunduğu ve kartı fiziken kullandığı durumlarda ya da ürün damgası almış sağlayıcılar nezdinde yapılan mal, hizmet alımı ve fatura ödemelerinde geçerlidir.
Terminal aracılığıyla ödeme hizmetlerinde hangi kontroller yapılır?
Terminal aracılığıyla sunulan ödeme hizmetlerinde kimlik tespiti gereken durumlarda müşteri hakkında ilave bilgi edinilir, müşteri ile gerçek faydalanıcının kimlik bilgileri daha sık güncellenir ve sürekli iş ilişkisinde ilk finansal hareketin müşterinin tanınması esaslarını uygulayan başka bir finansal kuruluştan yapılması zorunlu tutulur. Ayrıca terminallerin amacına uygun kullanıldığı ve mevzuata aykırı olarak başkalarına kullandırılmadığı denetlenerek aykırılık halinde iş ilişkisi sonlandırılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy