Marka Benzerliği ve Karıştırılma İhtimalinin Hukuki Çerçevesi
Marka tescil sürecinde karıştırılma ihtimali, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası ile mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında nispi ret sebebi olarak düzenlenmiştir. Tescil başvurusu yapılan bir işaretin, tescilli veya önceki tarihli bir marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma ihtimali bulunması halinde başvuru itiraz üzerine reddedilir. Bu inceleme, yalnızca işaretlerin görsel veya biçimsel yapısını değil, ilgili mal ve hizmet sınıflarının kapsamını da kapsar.
6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU m. 6Kaynağı aç
Ortalama Tüketici Algısı ve Karıştırılma Ölçütü
Marka hukukunda yanılgı ve karıştırma değerlendirmesinde halk kavramı ortalama tüketici kitlesini ifade eder. Bu kitle işin uzmanı veya dikkatli kişilerden oluşmaz. Tüketici kitlesi makul düzeyde bilgilendirilmiş, marka ve başvuru konusu işareti aynı anda görüp detaylarını karşılaştırma olanağı bulunmayan ve daha önce görüp yararlandığı markanın zihnindeki aşağı yukarı net anısının tesirinde olan kişileri içerir.
Tüketicide karıştırılma ihtimalinin doğması için işaretin görülmesiyle birlikte diğer markanın anında ve duraksamadan akla gelmesi ya da işaretler arasındaki farkın bütünüyle ayırt edilememesi aranmaz.
Mal ve Hizmet Sınıflarının İncelenmesi
Markalar arasındaki benzerlik değerlendirmesinde yalnızca şekli veya biçimsel bir incelemeyle yetinilemez; işaretlerin tescil kapsamında yer alan mal ve hizmet sınıfları yönünden de ele alınması gerekir.
Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/7024 E., 2022/1138 K. sayılı kararında, itiraza mesnet gösterilen marka kapsamında bulunan mal ve hizmetlerin başvuru markasında yer alan mal ve hizmetler kapsamında yer alıp almadığı yönünden inceleme yapılmaksızın sadece benzerlik bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddedilmesini eksik inceleme sayarak Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuştur.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/7024, K. 2022/1138Kaynağı aç
Ayırt Edicilik Gücü Zayıf Unsurlar ve Yabancı Kelimelerin Algılanması
Markalar arasında karıştırılma ihtimalinin belirlenmesinde işaretlerin ayırt edicilik gücü dikkate alınmalıdır. Hedef tüketici kitlesince bilinen ve ilgili sektör emtiasında doğallık ve saflık algısı yaratan zayıf unsurların ön eklerle farklılaşması halinde uyuşmazlığa konu mal ve hizmetler yönünden karıştırılma ihtimali ortadan kalkabilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/6754, K. 2022/994Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/6754 E., 2022/994 K. sayılı kararında, basit İngilizce kelimelerin toplumun önemli bir kısmı tarafından anlaşılabileceğini ifade etmiştir. İlgili uyuşmazlıkta gıda ürünlerinde saflık ve doğallık algısı bakımından köy anlamına gelen yabancı kelimenin ayırt edicilik gücünün son derece zayıf olduğu ve ön eklerle sağlanan anlam farkı çerçevesinde başvuruya konu mal ve hizmetler yönünden markalar arasında karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı kabul edilmiştir.
Tanınmış Markalarda Düşük Benzerlik ve Sektör Farklılığı
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 6 ncı maddesinin beşinci fıkrası ile mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, bir markanın toplumda tanınmışlık düzeyine ulaşmış olması, farklı mal veya hizmetler yönünden yapılan başvurunun reddi için tek başına yeterli değildir. Başvuru konusu işaret ile tanınmış markanın aynı veya benzer bulunması ve tanınmışlıktan haksız yarar sağlama, itibara zarar verme veya ayırt edici karakteri zedeleme hallerinden en az birinin birleşmesi gerekir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/6776, K. 2022/858Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/6776 E., 2022/858 K. sayılı kararında, markalar arasında doğrudan bir ortak unsur bulunmadığı, ancak dolaylı çıkarsamalarla kurulacak düşük benzerlik bağlantısı bulunduğu ve tanınmışlık ileri sürülen emtia ile başvuru markasının çok farklı sektörlerde olduğu hallerde mevzuatta aranan risklerin oluşmayacağını hükme bağlamıştır.
Markaların benzer sayılması için mal ve hizmet sınıflarının incelenmesi gerekir mi?
Nispi ret değerlendirmesinde işaretlerin benzerliğinin yanı sıra kapsadıkları mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği de araştırılmalıdır; yalnızca şekli benzerlik incelemesi yeterli kabul edilmez.
Ayırt ediciliği zayıf olan kelimeler karıştırılma ihtimalini nasıl etkiler?
Hedef tüketici kitlesince bilinen ve emtiada saflık ya da doğallık çağrıştıran zayıf ibareler ön eklerle farklılaştırıldığında karıştırılma ihtimali oluşmaz.
Tanınmış markanın bulunması farklı sektördeki başvurunun reddine yeterli midir?
Tanınmışlık tek başına ret için yeterli olmayıp işaretlerin aynı veya benzer olması ve haksız yarar sağlama, itibara zarar verme ya da ayırt edici karakteri zedeleme koşullarından en az birinin gerçekleşmesi gerekir; aradaki benzerlik dolaylı çıkarsamalara dayanıyor ve sektörler çok farklıysa bu riskler oluşmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

