Marka tescil başvurusu için tacir olmak gerekmez; herkes başvurabilir. Talep Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır. Hak sahibi başvuruyu kendisi yapabilir, işlem vekil aracılığıyla da yürütülebilir. Başvuru, Kurumun sitesinden veya e-Devlet üzerinden EPATS sistemine girilerek ve istenen bilgiler eksiksiz doldurularak tamamlanabilir. Fiziki evrak teslimi de başvuru yoludur. Kurumun merkezi Ankara'dadır. Marka tesciline ilişkin hükümler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununda yer alır. Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve bu süre onar yıllık dönemler halinde yenilenir.
Başvuru ehliyeti
Marka başvurusunda tacir olma zorunluluğu aranmaz. Ticaret unvanının tescilinde ise tacir olma zorunluluğu vardır. Unvan tescili ile marka başvurusu bu nedenle aynı şarta bağlanmaz.
Tüzel kişi başvurusu, tayin edilen yetkili gerçek kişi veya vekil tarafından yapılır. Vekil sicile kayıtlı marka vekili olmalıdır; tüzel kişinin marka vekili tayin etmesi aranır. Hak sahibinin başvuruyu kendisinin yürütmesi ve vekil aracılığıyla işlem yapılması da mümkündür. Sicile kayıtlı vekil yolu ile hak sahibinin başvurusu, tek zorunlu başvuru yoluna indirgenemez.
Kurumun görev alanı
Türk Patent ve Marka Kurumu; patentlerin, faydalı modellerin, markaların, coğrafi işaretlerin, geleneksel ürün adlarının, tasarımların ve entegre devre topoğrafyalarının ilgili mevzuata göre tescilini yapar. Bu hakların korunmasına ilişkin işlemler de Kurum tarafından yerine getirilir. Marka başvurusu bu görev alanının içindedir.
Başvurunun kanuni içeriği
6769 sayılı Kanunun 11. maddesine göre marka başvurusu; başvuru sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri içeren başvuru formunu, marka örneğini, mal veya hizmet listesini ve başvuru ücretinin ödendiğini gösterir bilgiyi kapsar. Ortak marka veya garanti markası için yapılan başvuruda, 32. madde kapsamında düzenlenmiş teknik şartname de bulunur. Rüçhan hakkı talep edilmişse, bu hakkın talep ücretinin ödendiğini gösterir bilgi başvuruya dahildir. Marka örneğinde Latin alfabesi dışında harf kullanılmışsa, bu harflerin Latin alfabesindeki karşılığı da verilir. Her başvuruyla yalnızca bir markanın tescili talep edilebilir.
Elektronik ortamda doldurulan başvuru formunda kişisel bilgiler yer alır. Formda ücrete, talep konusu rüçhan hakkına ve muvafakatnameye ilişkin bilgiler de bulunur.
Gerçek ve tüzel kişi belgeleri
Gerçek kişi başvurusunda eksiksiz başvuru formu, noter onaylı vekaletname, marka örneği, banka dekontunun aslı, mal veya hizmet listesi ve kimlik bilgileri gerekir. Kimlik bilgileri T.C. kimliği ve benzeri bilgileri kapsar. Marka örneği birden fazla sayıda istenebilir. Banka dekontunun aslı, tescil başvurusunun tamamlanması için sunulan belgedir.
Tüzel kişi başvurusunda da eksiksiz başvuru formu, marka örneği, banka dekontunun aslı ve mal veya hizmet listesi aranır. Vekaletname için noter onayı gerekmez. Ayrıca faaliyet belgesi olan iştigal belgesi ve vergi levhası istenir. Marka örneği birden fazla sayıda istenebilir. Gerçek kişide noter onaylı vekaletname aranması, tüzel kişide noter onayının aranmaması ve tüzel kişiye özgü iştigal belgesi ile vergi levhası, iki belge düzenini birbirinden ayırır.
Sınıflandırma, düzeltme ve bölünme
Başvurudaki mal veya hizmetler, 12/7/1995 tarihli ve 95/7094 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katılmamız kararlaştırılan, markaların tescili amacıyla mal ve hizmetlerin uluslararası sınıflandırılmasına ilişkin Nis Anlaşmasına göre sınıflandırılır. Nice sınıflandırmasında toplam 45 marka tescil grubu vardır ve bu gruplar markanın hangi alanlarda korunacağını belirler. Kurum, mal veya hizmetlerin ait olduğu sınıflar ile sınıf numaraları üzerinde gerekli düzeltmeleri yapabilir. Mal veya hizmetlerin aynı sınıfta yer alması benzer oldukları, farklı sınıfta yer alması benzer olmadıkları anlamına gelmez; bu durumlar karine oluşturmaz.
Marka başvurusu, başvuru sahibinin talebi üzerine ve tescil edilene kadar, kapsamdaki mal veya hizmetler bakımından iki ya da daha fazla başvuruya bölünebilir. İçerikte, marka örneğinde veya mal ya da hizmet listesinde değişiklik oluşturmayan imla hataları ve açık maddi hatalar, başvuru sahibinin talebi üzerine düzeltilir. Düzeltme; içerik, marka örneği veya liste üzerinde değişiklik yapılmasını kapsamaz. Başvuru, sınıflandırma ve bölünmeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Şekli eksiklik ve re'sen ret
Başvuru sürecinde eksik belge tespit edilirse başvuruyu yapana iki aylık süre tanınır. Bu süre, eksikliklerin giderilmesi için verilen hak düşürücü bir süredir. İki ay içinde eksik tamamlanmazsa başvuru iptal edilir. Şekli incelemede eksik bir husus fark edildiğinde de tamamlanması için iki ay verilir. Süresinde giderilmeyen eksiklik başvurunun düşmesine yol açabilir. Bazı ilgili belgeler dikkate alınmadan işlemin devam etmesi de mümkündür. İptal, düşme ve eksikle devam etme tek sonuca indirgenemez.
Başvuru şeklen kesinleştikten sonra mutlak ret nedenleri çerçevesinde inceleme yapılır. Mutlak ret nedeni bulunması halinde başvuru re'sen reddedilir. Mutlak ret nedenleri kamu düzenindendir.
Tescil edilmeyen işaretler
6769 sayılı Kanunun 5. maddesinde sayılan bazı işaretler marka olarak tescil edilmez. Dördüncü madde kapsamında marka olamayacak işaretler tescil edilmez. Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer veya coğrafi kaynak belirten, malların üretildiği ya da hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya mal ya da hizmetin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler tescil edilmez. Aynı veya aynı türdeki mal ya da hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler de tescil edilmez.
Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat ya da ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler tescil edilmez. Malın doğası gereği ortaya çıkan şeklini ya da başka bir özelliğini, teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olan şeklî ya da başka bir özelliğini veya mala asli değerini veren şeklî ya da başka bir özelliğini münhasıran içeren işaretler tescil edilmez. Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltacak işaretler de tescil edilmez.
Paris Sözleşmesinin 2. mükerrer 6. maddesine göre reddedilecek işaretler marka olarak tescil edilmez. Bu madde kapsamı dışında kalan, fakat kamuyu ilgilendiren ve tarihi veya kültürel değerler bakımından halka mal olmuş işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş arma, nişan veya adlandırmaları içeren işaretler tescil edilmez. Dinî değer veya sembol içeren işaretler, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler ve tescilli coğrafi işaretten oluşan ya da tescilli coğrafi işaret içeren işaretler de marka olarak tescil edilmez.
Ayırt edicilik ve muvafakat
Bir marka başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvurudaki mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa, tescili 5. maddenin birinci fıkrasının (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez. Önceki marka sahibinin başvurunun tesciline açıkça muvafakat ettiğini gösteren noter onaylı belge Kuruma sunulursa, başvuru birinci fıkranın (ç) bendine göre reddedilemez. Muvafakatnameye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Muvafakat yalnız (ç) bendine dayanan reti ortadan kaldırır.
Yayıma itiraz
Bültende yayımlanmış marka başvurusunun 5. veya 6. maddeye göre tescil edilmemesi gerektiği yolundaki itiraz, ilgili kişiler tarafından yayım tarihinden itibaren iki ay içinde yapılır. İtiraz yazılı ve gerekçeli olarak Kuruma sunulur. Gerekçeler bu süre içinde verilmezse itiraz yapılmamış sayılır. İtirazın incelenmesi için itiraz süresi içinde ücretin ödenmesi ve aynı süre içinde ücretin ödendiğine ilişkin bilginin Kuruma sunulması zorunludur.
Benzer bir marka bulunması başvuruya engel değildir; başvuru yapılabilir. İlgili marka, nispi ret nedenlerine dayanarak başvuruya itiraz edebilir. Değerlendirme sonucu olumlu olursa markanın tescili engellenebilir.
Kurum kararına itiraz
Kurumun bu kitap kapsamında aldığı kararlardan zarar gören taraflar, kararlara karşı Kurum nezdinde itiraz edebilir. İtiraz, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak Kuruma yapılır. Bu iki ay, başvurunun yayımından itibaren işleyen yayıma itiraz süresinden ayrıdır ve bildirim tarihinden başlar.
Karara itiraz gerekçeleri iki aylık süre içinde sunulmazsa itiraz yapılmamış sayılır. İtirazın incelenmesi için süre içinde ücret ödenmesi ve ödendiğine dair bilginin aynı süre içinde Kuruma sunulması zorunludur. İtiraz süresi geçtikten sonra itiraz gerekçeleri değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez.
Tescille kazanılan haklar ve devir
Tescil, marka sahibine inhisari kullanım hakkı verir. Marka sahibine devir, rehin ve intikal haklarını da sağlar. Marka sahibi, işletmesi olsun olmasın, markasını işletmeden ayrı devredebilir.
Ticaret unvanı tacirleri, işletme adı işletmeleri, marka ise mal ve hizmetleri ayırır. Ticaret unvanı tek başına devredilemez. İşletme adı ve marka, işletmeden ayrı devredilebilir. Tescille birlikte marka ticari isim olarak korunur. Bu koruma, ticaret unvanının tek başına devredilememesiyle aynı sonucu doğurmaz.
Koruma süresi ve yenileme
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Bu süre onar yıllık dönemler halinde yenilenir. Her yenileme on yıllık bir süre için geçerlidir ve sınırsız biçimde tekrarlanabilir.
Yenileme talebi, koruma süresinin sona erdiği tarihten önceki altı ay içinde marka sahibi tarafından yapılır. Aynı süre içinde yenileme ücretinin ödendiğine ilişkin bilgi Kuruma sunulur. Bu süre içinde talep yapılmaz veya ödeme bilgisi sunulmazsa yenileme, koruma süresinin sona erdiği tarihten itibaren altı ay içinde ek ücretin ödenmesi şartıyla da yapılabilir.
Marka, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin bir kısmı için de yenilenebilir. Ortak markanın yenilenmesi için gruba dahil işletmelerden birinin talebi yeterlidir. Yenileme, önceki koruma süresinin sona erdiği günü izleyen günden itibaren hüküm doğurur. Sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır.
İptal sebepleri ve inceleme
İlgili kişiler Kurumdan markanın iptalini isteyebilir. Talep üzerine Kurum, 9. maddenin birinci fıkrasında belirtilen haller mevcutsa iptale karar verir. Marka sahibinin fiilleri veya gerekli önlemleri almaması sonucu marka, tescilli olduğu mal veya hizmetler için yaygın bir ad haline gelmişse iptal kararı verilir. Marka sahibi tarafından veya onun izniyle gerçekleşen kullanım, markanın tescilli mal veya hizmetlerin özellikle niteliği, kalitesi ya da coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltmasına yol açmışsa iptale karar verilir. 32. maddeye aykırı kullanım da talep üzerine iptal sebebidir.
İptal talepleri, talep tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine karşı ileri sürülür. İnceleme sırasında hak sahibi değişirse işlemlere sicilde hak sahibi görünen kişiye karşı devam edilir. İptal hali, markanın tescil edildiği mal veya hizmetlerin yalnız bir kısmına ilişkinse yalnız o kısım yönünden kısmi iptale karar verilir. Marka örneğini değiştirecek biçimde iptal kararı verilemez.
Beş yıllık sürenin dolması ile iptal talebinin Kuruma sunulduğu tarih arasında marka, tescilli mal veya hizmetler bakımından ciddi biçimde kullanılmışsa, birinci fıkranın (a) bendine dayanan iptal talebi reddedilir. İptal talebinde bulunulacağı düşünülerek gerçekleşen kullanım, talebin Kuruma sunulmasından önceki üç ay içinde yapılmışsa dikkate alınmaz.
İptal talebi, iptali istenen markanın sahibine tebliğ edilir. Marka sahibi bir ay içinde talebe ilişkin delillerini ve cevaplarını Kuruma sunar. Bu bir aylık süre içinde istenirse Kurum bir aya kadar ek süre verir. Kurum gerekli gördüğü takdirde ek bilgi ve belge sunulmasını isteyebilir. Karar, iddia ve savunmalar ile sunulan deliller çerçevesinde dosya üzerinden verilir.
Hakkın ihlalinde talepler
Marka kullanım hakkı ihlal edilirse marka sahibi, tecavüzün durdurulmasını, tespitini ve giderilmesini isteyebilir. Bu taleplere yönelik önlem alınmasını da isteyebilir. Haksız şekilde üretilen malların imhası da istenebilir.
Ülke sınırı ve Madrid sistemi
Türk Patent ve Marka Kurumunda tescil edilen marka ülke sınırları içinde korunur. Türkiye dışında bu tescil koruma sağlamaz. Sınır dışında marka başkası tarafından sahiplenilebilir, kullanılabilir ve üzerinden gelir elde edilebilir.
Türkiye, Madrid Protokolüne taraf ülkelerdendir. Madrid sistemi, tek başvuru ile birden fazla ülkede koruma imkanı sağlar. Uluslararası marka başvurusu, aracı kurum olan Türk Patent ve Marka Kurumuna iletilir.
Sık sorulan sorular
Marka tescili için tacir olmak gerekir mi?
Hayır. Marka başvurusunda tacir olma zorunluluğu yoktur ve herkes başvurabilir. Ticaret unvanının tescilinde ise tacir olma zorunluluğu vardır.
Marka tescil başvurusu nereye yapılır?
Başvuru Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır. Hak sahibi veya vekil, Kurumun sitesinden ya da e-Devlet üzerinden EPATS sistemine girerek bilgileri eksiksiz doldurabilir. Fiziki evrak teslimi de mümkündür. Kurumun merkezi Ankara'dadır.
Tüzel kişi başvuruyu nasıl yapar?
Tek zorunlu yol yoktur. Tüzel kişi başvurusu, tayin edilen yetkili gerçek kişi veya sicile kayıtlı marka vekili tarafından yapılır. Hak sahibinin kendisinin veya vekil aracılığıyla başvurması da mümkündür.
Bir başvuruda birden fazla marka istenir mi?
Hayır. Her başvuruyla yalnızca bir markanın tescili talep edilebilir.
Mal ve hizmetler nasıl sınıflandırılır?
Mal ve hizmetler Nis Anlaşmasına göre sınıflandırılır. Nice sınıflandırmasında toplam 45 grup vardır. Aynı sınıfta bulunmak benzerliğe, farklı sınıfta bulunmak benzemezliğe karine oluşturmaz.
Yayıma itiraz süresi ne kadardır?
Süre iki aydır ve yayım tarihinden başlar. İlgili kişiler, başvurunun 5. veya 6. maddeye göre tescil edilmemesi gerektiğini yazılı ve gerekçeli olarak ileri sürebilir. Gerekçe süresinde sunulmazsa itiraz yapılmamış sayılır.
Kurum kararına itiraz ne zaman yapılır?
İtiraz, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde yapılır. Süre yayım tarihinden değil bildirim tarihinden işler. Süre geçtikten sonra gerekçe değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez.
Marka koruması kaç yıl sürer?
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Süre onar yıllık dönemler halinde yenilenir ve her yenileme on yıl için geçerlidir.
Marka yenilemesi ne zaman istenir?
Yenileme, koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde istenmelidir. Bu sürede talep yapılmaz veya ödeme bilgisi sunulmazsa, bitimden itibaren altı ay içinde ek ücret ödenmesi şartıyla da istenebilir.
Noter onaylı muvafakat hangi reti engeller?
Yalnızca 5. maddenin birinci fıkrasının (ç) bendine dayanan reti engeller. Önceki marka sahibinin tescile açıkça muvafakat ettiğini gösteren noter onaylı belgenin Kuruma sunulması gerekir.
Benzer marka varken başvuru yapılabilir mi?
Evet. Başvuru yapılabilir. İlgili marka nispi ret nedenlerine dayanarak itiraz edebilir. Değerlendirme sonucu olumlu olursa tescil engellenebilir.
Marka işletmeden ayrı devredilebilir mi?
Evet. Marka sahibi, işletmesi olsun olmasın markasını işletmeden ayrı devredebilir. Ticaret unvanı tek başına devredilemez. İşletme adı da işletmeden ayrı devredilebilir.
Türkiye'deki tescil yurt dışında koruma sağlar mı?
Hayır. Kurumda tescil edilen marka ülke sınırları içinde korunur. Sınır dışında marka başkalarınca sahiplenilebilir, kullanılabilir ve üzerinden gelir elde edilebilir. Birden fazla ülkede koruma için uluslararası başvuru, Madrid sistemi kapsamında Türk Patent ve Marka Kurumuna iletilir.
Marka kendiliğinden iptal olur mu?
Hayır. İptal, ilgili kişilerin talebi üzerine Kurum tarafından karara bağlanır. Beş yıllık sürenin dolması ile talep tarihi arasında ciddi kullanım varsa, birinci fıkranın (a) bendine dayanan talep reddedilir.
Eksik belge iki ayda tamamlanmazsa ne olur?
Tek sonuç iptal değildir. İki aylık süre hak düşürücüdür ve eksik tamamlanmazsa başvuru iptal edilir. Aynı eksiklik başvurunun düşmesine yol açabilir veya bazı belgeler dikkate alınmadan işlem devam edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy