Marka İptali Davası ve İdari İptal Usulü

Marka Tanımı ve İptal Kararının Niteliği

Marka; kişi adları, sözcükler, şekiller, harfler, sayılar ile malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen işaretlerin yanı sıra ses, üç boyutlu, hareket ve renk gibi geleneksel olmayan işaretlerden oluşan ve bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerininkinden ayırt etmeye yarayan işaretleri kapsar. Markanın iptali kararı bozucu yenilik doğuran nitelik taşır ve markanın sicilden terkin edilmesini sağlar.

Markanın İptalini Gerektiren Kanuni Haller

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 26/1 uyarınca Kurum tarafından iptal kararı verilebilecek haller kanunda sınırlı olarak sayılmıştır. Bu hallerin başında, 6769 sayılı Kanun m. 9/1 hükmüne yapılan atıf gereğince tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilen markaların durumu gelir. Markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılması, sadece ihracat amacıyla mal veya ambalajlarında kullanılması ya da marka sahibinin izni ile üçüncü kişilerce kullanılması da marka sahibi tarafından yapılmış kullanım olarak kabul edilir.

Marka sahibinin kendi eylemleri yahut lüzumlu tedbirleri almaması yüzünden markanın tescil edildiği ürün veya hizmet grubunda yaygın bir isme dönüşmesi iptal gerekçeleri arasındadır. Ayrıca hak sahibinin kendisi veya verdiği yetkiyle hareket eden üçüncü kişilerin gerçekleştirdiği kullanım neticesinde işaretin tescillendiği mal veya hizmetlerin niteliksel vasıfları, kalitesi yahut coğrafi kökeni bakımından kamuyu yanıltması halinde de iptal kararı tesis edilir. Garanti markası ya da ortak markanın tabi olduğu teknik şartname kurallarına sürekli biçimde aykırı kullanılmasının engellenmemesi ve verilen mehil içinde aykırılığın giderilmemesi de markanın iptaline yol açar.

Ciddi Kullanım Savunması ve Üç Aylık Süre İstisnası

Beş yıllık sürenin dolması ile iptal talebinin Kuruma sunulduğu tarih arasında tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından markanın ciddi biçimde kullanılmış olması halinde kullanmama nedenine dayalı iptal talepleri reddedilir. Buna karşılık iptal talebinde bulunulacağı düşünülerek kullanım gerçekleştirilmişse, talebin Kuruma sunulmasından önceki üç ay içinde gerçekleşen kullanım dikkate alınmaz.

Marka İptalinde Görevli Merci ve Yürürlük Dönemi

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 192 uyarınca 26 ncı maddenin yürürlüğe girdiği 10.01.2024 tarihine kadar iptal talepleri marka iptali davası yoluyla ileri sürülmekteyken, 10.01.2024 tarihinden itibaren kanunun 26 ncı maddesi uygulama alanı bulmuş ve yetki Türk Patent ve Marka Kurumuna geçmiştir. Bu tarihten sonra markanın iptali için Türk Patent ve Marka Kurumuna marka iptali talebi başvurusu yapılır.

10.01.2024 tarihine kadar açılan marka iptali davalarında görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olup bu mahkemelerin bulunmadığı yargı çevrelerinde Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise iptali istenen marka sahibinin yerleşim yeri mahkemesidir.

Talep Hakkı, Süre ve İptal İncelemesi Usulü

Markanın iptali talebi, menfaati bulunan ilgili kişilerce Kurumdan istenebilir. Ortak markayı kullanma yetkisine sahip gruba dahil işletmeler tek başlarına dava açma hakkına sahiptir. Garanti markası veya ortak markanın teknik şartnamesine devamlılık gösteren biçimde aykırı kullanımının söz konusu olduğu hallerde ise ilgili kişilerin yanı sıra Cumhuriyet savcısı yahut ilgili kamu kurum ve kuruluşları da başvuruda bulunabilir. İptal isteminin öne sürülmesine yönelik kanunda belirlenmiş özel bir hak düşürücü süre yer almamakta olup kural olarak tescil süresi sonuna değin talep iletilebilir.

Marka iptal talepleri, talep tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine yöneltilir. İptal incelemesi sürerken hak sahibinin değişmesi durumunda işlemlere sicilde hak sahibi olarak görünen kişiye karşı devam edilir.

Kuruma iletilen iptal istemi, hakkında talep ileri sürülen marka sahibine bildirilir. Bildirimi alan hak sahibi, bir aylık zaman zarfında iddialara yönelik itirazlarını ve dayanak delillerini Kuruma iletir. Bu süre zarfında başvurulması kaydıyla Kurum tarafından bir ayı aşmamak üzere ilave süre tanınabilir. Kurum lüzum gördüğü takdirde taraflardan tamamlayıcı bilgi veya vesika talep edebilir; uyuşmazlık tarafların sav ve savunmaları ile sundukları belgeler incelenerek evrak üzerinden karara bağlanır.

Kısmi İptal ve İptal Kararının Hüküm Doğurması

İptali gerektiren durumlar tescil kapsamındaki emtia veya hizmetlerin yalnızca bir bölümüne taalluk ediyorsa, karar sırf bu kısım bakımından kısmen verilir; ancak tescilli işaretin biçimsel örneğini başkalaştıracak mahiyette iptal hükmü kurulamaz. İptal yönündeki kararların kesinleşmesiyle birlikte sonuçlar herkese karşı geçerlilik kazanır; kesinleşmeyi takiben işaret sicil kayıtlarından düşülür ve bu hukuki durum resmî Bültende ilan edilir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 27/2 uyarınca markanın iptaline karar verilmesi halinde bu karar, kural olarak iptal talebinin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir. Ancak talep üzerine, iptal hallerinin daha önceki bir tarihte doğmuş olması halinde iptal kararının bu tarihten itibaren etkili olacağına karar verilebilir.

Geriye Dönük Etkinin Sınırları ve Sözleşmelerin Durumu

Marka sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli olarak hareket etmesi nedeniyle zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, iptal kararının geriye dönük etkisi belirli durumları etkilemez. Karardan önce markanın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle açılan davada verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar ile karardan önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler geriye dönük etkiden muaftır.

Karardan önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler uyarınca ödenmiş bedelin, hakkaniyet gereği kısmen ya da tamamen iadesi istenebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy