Korsan Maç Yayını ve Bağlantılı Fiillerin İhlal Ettiği Hukuki Değerler
İnternet üzerinden yürütülen izinsiz spor yayını ve bahis bağlantılı faaliyetler ceza hukuku alanında farklı korunan hukuki menfaatleri eş zamanlı olarak ihlal edebilmektedir. İzinsiz canlı yayın aktarımı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında telif ve yayın hakkını ihlal ederken, kullanıcıların bu yayınlar üzerinden bahse yönlendirilmesi 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca devletin bahis düzenini ilgilendirmektedir. Söz konusu faaliyetlerden temin edilen gelirin meşru gösterilmeye çalışılması 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamındaki suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunu, kazancın beyan dışı bırakılması ise vergi suçunu gündeme getirmektedir.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Kapsamında Korsan Yayın Suçu
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 80 uyarınca radyo ve televizyon kuruluşlarının yayınları bağlantılı hak kapsamında korunmaktadır. Aynı Kanun'un 25. maddesi doğrultusunda bir yayının işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletilmesi yetkisi münhasıran hak sahibine aittir. Hak sahipleri ile film yapımcılarının yayın ve tespitlerin kullanımına dair verdikleri izinlerin 5846 sayılı Kanun m. 80/4 gereğince yazılı olması şarttır.
5846 sayılı FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU m. 75Kaynağı aç
71 ve 72 nci
maddelerde sayılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması şikâyete
bağlıdır. Yapılan şikâyetin geçerli kabul edilebilmesi için hak sahiplerinin
veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair
delilleri Cumhuriyet başsavcılığına vermeleri gerekir. Bu belge ve sair delillerin
şikâyet süresi içinde Cumhuriyet başsavcılığına verilmemesi hâlinde
kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Bu Kanunda
yer alan soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlar dolayısıyla başta
Millî Eğitim Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri olmak üzere
ilgili gerçek ve tüzel kişiler tarafından, eser üzerinde manevi ve malî hak
sahibi kişiler şikâyet haklarını kullanabilmelerini sağlamak amacıyla durumdan
haberdar edilirler.
Şikâyet
üzerine Cumhuriyet savcısı suç konusu eşya ile ilgili olarak 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre elkoyma koruma tedbirinin alınmasına ilişkin
gerekli işlemleri yapar. Cumhuriyet savcısı ayrıca, gerek görmesi hâlinde,
hukuka aykırı olarak çoğaltıldığı iddia edilen eserlerin çoğaltılmasıyla
sınırlı olarak faaliyetin durdurulmasına karar verebilir. Ancak, bu karar
yirmidört saat içinde hâkimin onayına sunulur. Hâkim tarafından yirmidört saat
içinde onaylanmayan karar hükümsüz kalır.
C) Çeşitli hükümler:
I – Görev ve ispat:[30]
Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, çoğaltan, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten veya yayımlayan kişiler hakkında 5846 sayılı Kanun m. 71/1 gereğince bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Kanunda tanınmış hakları ihlal etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar hakkında ise fiilleri daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde 5846 sayılı Kanun m. 71/7 uyarınca üç aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
5846 sayılı FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU m. 71Kaynağı aç
Bu Kanunda
koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya
bağlantılı hakları ihlal ederek:
1. Bir eseri,
icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın
işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya
görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı
olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya
ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan,
ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da
depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasına
hükmolunur.
2. Başkasına
ait esere, kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis
veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiilin dağıtmak veya yayımlamak
suretiyle işlenmesi hâlinde, hapis cezasının üst sınırı beş yıl olup, adlî para
cezasına hükmolunamaz.
3. Bir
eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar
hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
4. Hak sahibi
kişilerin izni olmaksızın, alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya
açıklamada bulunan kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
5. Bir eserle
ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi,
altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
6. Bir eseri,
icrayı, fonogramı veya yapımı, tanınmış bir başkasının adını kullanarak
çoğaltan, dağıtan, yayan veya yayımlayan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis
veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
Bu Kanunun ek
4 üncü maddesinin birinci fıkrasında bahsi geçen fiilleri yetkisiz olarak
işleyenler ile bu Kanunda tanınmış hakları ihlâl etmeye devam eden bilgi içerik
sağlayıcılar hakkında, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren bir suç
oluşturmadığı takdirde, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Hukuka aykırı
olarak üretilmiş, işlenmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış bir eseri,
icrayı, fonogramı veya yapımı satışa arz eden, satan veya satın alan kişi,
kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek
yakalanmalarını sağladığı takdirde, hakkında verilecek cezadan indirim
yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.
2. Teknolojik önlemleri etkisiz
kılma:
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki yayın hakkı ihlali suçlarının takibi şikâyete bağlıdır. Yayın hakkı sahibinin fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Yargılama Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemelerinde yürütülür. Ayrıca bağlantılı hak sahibi kuruluşlar 5846 sayılı Kanun m. 80/8 uyarınca hukuk mahkemelerinde tecavüzün ref'i, tecavüzün men'i ve tazminat davası açma hakkına sahiptir.
7258 Sayılı Kanun Uyarınca Bahis Suçları ve Yaptırımları
Spor müsabakalarına dayalı yasa dışı bahis eylemleri 7258 sayılı Kanun m. 5 kapsamında kademeli yaptırımlara bağlanmıştır. Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmaksızın spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynatanlar veya oynanmasına yer ya da imkân sağlayanlar 7258 sayılı Kanun m. 5/1-a gereğince üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
7258 sayılı FUTBOL VE DİĞER SPOR MÜSABAKALARINDA BAHİS VE ŞANS OYUNLARI DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
12/7/2013-6495/3 md.)
Kanunun
verdiği yetkiye dayalı olmaksızın;
a) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını
oynatanlar ya da oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar üç yıldan beş yıla
kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
b) Yurt
dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek
bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak
Türkiye’den oynanmasına imkân sağlayan kişiler, dört yıldan altı yıla kadar
hapis cezasıyla cezalandırılır.
c) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarıyla
bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler, üç yıldan beş yıla kadar
hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
ç) Kişileri
reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya
müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik edenler, bir yıldan üç
yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
d) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını
oynayanlar mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi
bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılır.
Bu madde
kapsamına giren suçlarla bağlantılı olarak, spor müsabakalarına dayalı sabit
ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarının oynanmasına tahsis edilen
veya oynanmasında kullanılan ya da suçun konusunu oluşturan eşya ile bu oyunların
oynanması için ortaya konulan veya oynanması suretiyle elde edilen her türlü
mal varlığı değeri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya
ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerine göre müsadere edilir.
Bu madde
kapsamına giren suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik
tedbirlerine hükmolunur.
Bu madde
kapsamına giren suçlarla ilgili olarak, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı
İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla
İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun erişimin engellenmesine
ilişkin hükümleri uygulanır.
Bu madde
kapsamına giren suçların işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri
tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılır. İş yeri
açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki
idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş
günü içinde iptal edilir.
(Ek fıkra:
15/8/2017-KHK-694/23 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/23 md.) Birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç)
bentlerinde düzenlenen suçlar ile 5237 sayılı Kanunun 228 inci maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında düzenlenen suç bakımından 4/12/2004 tarihli ve
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;
a) 128 inci maddesinde
yer alan taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma,
b) 135 inci maddesinde
yer alan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması,
c) Örgüt faaliyeti
çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın 139 uncu maddesinde yer alan
gizli soruşturmacı görevlendirilmesi,
ç) 140 ıncı maddesinde
yer alan teknik araçlarla izleme,
tedbirlerine ilişkin
hükümler uygulanabilir.
(Ek fıkra:22/4/2022-7405/48
md.) Bu Kanunda
tanımlanan suçlara ilişkin delil veya emarelerin tespiti hâlinde Spor Toto
Teşkilat Başkanlığı, doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvuruda bulunabilir.
Soruşturma sonunda verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararları Spor Toto Teşkilat
Başkanlığına tebliğ edilir ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı bu kararlara itiraz
edebilir.
(Ek
fıkra:22/4/2022-7405/48 md.) Bu Kanunda tanımlanan suçlar dolayısıyla açılan davalarda
mahkeme, iddianamenin bir örneğini Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ eder.
Başvuru yapılması hâlinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığı açılan davaya katılan
olarak kabul edilir.
Türkiye sınırları dışındaki spor müsabakalarına yönelik bahis veya şans oyunlarının internet ortamından erişilerek yurt içinden oynanabilmesine imkân tanıyan faillere 7258 sayılı Kanun m. 5/1-b gereğince dört yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir. Müsabaka bahislerine ilişkin para transferi ve nakil süreçlerine aracılık yapılması halinde ise anılan Kanun'un 5/1-c bendi doğrultusunda üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanır.
Kişileri reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı yasa dışı bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik eden failler 7258 sayılı Kanun m. 5/1-ç uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Korsan yayın sitelerinde bahis bağlantılarının yalnızca reklam ve yönlendirme şeklinde bulunması halinde öncelikle bahse teşvik suçu gündeme gelmekte; buna karşılık sitenin bahis trafiğine yer veya imkân sağladığı ya da para nakline aracılık ettiği belirlendiğinde fiil Kanunun 5/1-a veya 5/1-c bentleri kapsamına girebilmektedir.
7258 sayılı Kanun kapsamındaki bahis suçları şikâyete bağlı değildir ve adli makamlarca re'sen soruşturulur. Bu suçlarla ilgili olarak 5651 sayılı Kanun uyarınca internet ortamında erişimin engellenmesi kararları uygulanır. Kanunun 5/2 maddesi gereğince bu suçların işlenmesinde kullanılan veya suçun konusunu oluşturan eşya ile suçtan elde edilen mal varlığı değerleri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre müsadere edilir. Ayrıca 7258 sayılı Kanun m. 5/6 uyarınca taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma, iletişimin tespiti ve dinlenmesi, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ile teknik araçlarla izleme koruma tedbirlerine başvurulabilir.
Bahis Hükümleri ile Kumar Suçunun Karşılaştırılması
7258 sayılı Kanun'da düzenlenen spor bahislerine ilişkin hükümler, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 228'deki kumar suçuna göre özel norm sayılır. Özel norm varken genel norm uygulanmayacağından, spor müsabakalarına dayalı bahis eylemlerinde fail hakkında öncelikle 7258 sayılı Kanun işletilir.
Platformda spor bahislerinden ayrı olarak casino, rulet veya slot türü talih oyunlarının oynatılması veya oynanmasına yer ve imkân tanınması durumunda Türk Ceza Kanunu m. 228 devreye girebilmektedir.
Bahis ve Kumar Oynayan Kişilerin Hukuki Statüsü
7258 sayılı Kanun kapsamında spor müsabakalarına dayalı yasa dışı bahis oynayan kişilerin eylemi ceza hukuku anlamında suç teşkil etmemekte, kabahat sayılmaktadır. Bu sebeple yalnızca bahis oynayan şahıslara hapis cezası değil, idari para cezası verilir.
Benzer şekilde kumar oynayan şahıslar da 5326 sayılı Kabahatler Kanunu gereğince idari para cezasıyla karşı karşıya kalır. Ceza normları oynayanları değil; oynatanları, bahis ve kumar oynanması için yer ya da imkân sağlayanları hedef almaktadır.
Zincirleme Suç ve Cezaların İçtimaı
Aynı suç işleme kararı doğrultusunda farklı tarihlerde aynı kişiye yönelik olarak suçun mükerrer şekilde işlenmesi halinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 43/1 gereğince faile tek bir ceza verilir; tayin edilen bu ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılarak hüküm altına alınır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 43Kaynağı aç
zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir
cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır.
Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli
şekilleri, aynı suç sayılır. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/6 md.) Mağduru
belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır.
(2) Aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi
durumunda da, birinci fıkra hükmü uygulanır.
(3) Kasten öldürme, kasten yaralama,
işkence ve yağma suçlarında bu madde hükümleri uygulanmaz.[5]
Fikri içtima
Korsan yayın faaliyetinin ve bahse teşvik eylemlerinin farklı zamanlarda yinelenmesi halinde her suç tipi kendi bünyesinde Türk Ceza Kanunu m. 43 çerçevesinde zincirleme suç sayılarak artırılmış tek bir ceza şeklinde belirlenir. Korsan yayın ihlali, bahse teşvik veya imkân sağlama, aklama ve vergi suçları ayrı ayrı ceza doğurmakta; her suç tipinden belirlenen cezalar infaz aşamasında toplanarak ayrı ayrı infaz edilmektedir.
Korsan maç yayını yapan fail ne kadar ceza alır?
Hak sahibinin yazılı izni olmaksızın yayını umuma ileten kişi 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 71/1 gereğince bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Eylemin farklı zamanlarda tekrarlanması halinde ceza zincirleme suç hükümleriyle artırılır.
Yasa dışı bahis suçlarında şikâyet süresi var mıdır?
Hayır, 7258 sayılı Kanun kapsamındaki bahis suçları şikâyete bağlı değildir ve re'sen soruşturulur. FSEK kapsamındaki yayın hakkı ihlallerinde ise hak sahibinin altı ay içinde şikâyetçi olması aranır.
Yayın sitesinde bahis reklamı yapmak hangi cezayı gerektirir?
Kişileri reklam vermek veya sair yollarla bahse teşvik edenler 7258 sayılı Kanun m. 5/1-ç uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası alır. Fiilin yer ve imkân sağlama aşamasına varması halinde ceza üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası olarak uygulanabilir.
Yasa dışı bahis oynamanın cezası hapis midir?
Hayır, spor bahsi oynamak suç değil kabahattir ve 7258 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası gerektirir. Kumar oynamak da Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezasına tabidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy