Konkordato Nedir ve Başvuru Şartları Nelerdir?

Konkordato, borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluların muhtemel bir iflastan kurtulmak veya borçlarını ödeyebilmek amacıyla vade verilmesi ya da tenzilat yapılması için başvurdukları hukuki bir cebri icra kurumudur. Bu kurumda borçlunun mahkeme aracılığıyla sunduğu teklifin alacaklıların en az yarısı veya belirli durumda üçte ikisi tarafından kabul edilmesi ve ticaret mahkemesince tasdiki aranır. Tasdik edilen teklif doğrultusunda borçlu, rehinli veya imtiyazlı olmayan tüm adi borçlarını belirlenen koşullarla ödeme imkânına kavuşur. Borçlunun talebi bulunması ve rehinli alacaklılarca kabul edilmesi durumunda rehinli borçlar da bu kapsama dâhil olur. 15 Mart 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7101 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu'ndaki iflas erteleme hükümleri yürürlükten kaldırılarak konkordatonun kapsamı genişletilmiştir. Borçlu, tasdik edilen ödeme koşullarını yerine getirdiği takdirde borçlarından kurtulur ve herhangi bir aciz belgesi düzenlenmez.

Konkordato Talebinde Bulunma ve Başvuru Usulü

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 285. maddesi uyarınca konkordato talebinde bulunabilmek için borçlunun iflasa tabi kişilerden olması zorunlu değildir; şartları oluştuğunda herkes bu korumadan yararlanabilir. Borçlunun kendisi başvuru yapabileceği gibi, iflas talebinde bulunma hakkına sahip olan her alacaklı da gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını mahkemeden isteyebilir. Borçlu, mühlet içinde kefil olmak gibi kanuni yasak işlemler ve mahkemece konulan sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla ticari yaşamını sürdürebilir. Süreç boyunca taraflar ve ilgililer, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkı kapsamında bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat yapma imkânına sahiptir.

Konkordato talebine; Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmelik çerçevesinde konkordato ön projesi, borçlunun tüm alacak ve borçlarını vadeleriyle gösteren liste ve belgeler, alacaklıları ve alacak tutarlarını gösteren liste, alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktara ilişkin karşılaştırma tablosu ile Türkiye Denetim Standartlarına göre hazırlanan makul güvence veren denetim raporu eklenmelidir. 2004 sayılı Kanun'un 285. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca talepte bulunan taraf, Adalet Bakanlığı tarifesindeki konkordato gider avansını yatırmakla yükümlüdür ve bu avans hakkında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 ve 115. maddelerindeki dava şartı hükümleri kıyasen uygulanır. Mahkeme dava şartlarını her aşamada kendiliğinden inceler; 6100 sayılı Kanun'un 115. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca giderilmesi mümkün bir noksanlık saptandığında bunun tamamlanması için kesin süre verilir ve verilen süre içinde gider avansı tamamlanmazsa talep usulden reddedilir. Aynı şekilde belgelerin eksik olması durumunda da verilen süre içinde tamamlanmayan talepler usulden ret yaptırımına tabidir.

Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi

Konkordato işlemlerinde görevli ve yetkili mahkeme; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 285. maddesinin üçüncü fıkrası ile 154. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları gereğince iflasa tabi borçlular için muamele merkezinin bulunduğu yerdeki, ticari işletmenin merkezi yurt dışında ise Türkiye'deki şubenin veya birden fazla şube varsa merkez şubenin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesidir. İflasa tabi olmayan borçlular bakımından ise yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesi yetkilidir. Yargı çevresinde üç veya daha az asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 1 numaralı asliye ticaret mahkemesi, üçten fazla mahkeme bulunan yerlerde ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen 1, 2 ve 3 numaralı asliye ticaret mahkemeleri görev yapar. Mahkemenin yetkisi kamu düzenine ilişkin ve kesin olduğundan taraflar yetki sözleşmesi yapamaz ve konkordatonun hakem huzurunda çözülmesine ilişkin anlaşmalar hukuken geçerli kabul edilmez.

Geçici ve Kesin Mühlet Süreci

Gerekli belgelerin eksiksiz sunulması üzerine mahkeme derhâl 3 aylık geçici mühlet kararı verir. Bu süre mahkemece en fazla 2 ay daha uzatılabilir ve geçici mühlet toplamda 5 ayı geçemez; uzatmanın borçlu tarafından talep edilmesi hâlinde geçici komiserin görüşü alınır. Geçici mühletin verilmesiyle borçluya karşı takip yasağı kendiliğinden devreye girer ve bu sonucun doğması için ayrıca mahkeme kararı gerekmez. Mahkeme incelemelerin yapılması amacıyla geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet kararının kabulü, sürenin uzatılması ve geçici komiser görevlendirilmesine karşı kanun yoluna başvurulamaz.

Geçici mühlet kararı Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir ve ilgili kuruluşlara bildirilir; uzatma ve ret kararları da aynı usulle ilan ve bildirim işlemine tabi tutulur. Kararın ilanı üzerine 7 gün içinde dilekçeye itiraz edilebilmesi mümkündür ve bu süre kesindir. Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun komiser raporuyla tespiti hâlinde borçluya 1 yıllık kesin mühlet verilir. Kesin mühlet, komiserin istemi ve gerekçeli raporu doğrultusunda 6 aya kadar uzatılabilir. Geçici mühlet ve kesin mühlet ile bunların uzatma sürelerinin tümünün kullanılması durumunda konkordato süreci 23 aya kadar sürebilir.

Konkordato Komiserinin Nitelikleri ve Yetki Sınırı

Bir kimse eş zamanlı olarak en fazla 5 dosyada konkordato komiserliği yapabilir. Borçlu veya alacaklılar ile hukuki veya ekonomik bağı bulunanlar, Türk vatandaşı olmayanlar, tüzel kişiler ile yargıç ve savcılar komiser olarak atanamaz. Komiserler yürüttükleri işlemler hakkında tutanak düzenlemek mecburiyetindedir. İlgililerin örnek alabileceği bu tutanaklar aksi ispat edilene kadar geçerlidir ve resmi sicillerin ispat gücünü taşır.

Konkordato komiseri, ilan tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eder. Komiser, bildirilen alacaklara ilişkin olarak borçlunun görüşünü alır; ancak alacağı kabul etmek veya reddetmek gibi bir yetkisi bulunmamaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy