Klonlanmış Cep Telefonu Kavramı ve Yasal Dayanak
IMEI numarası, GSM şebekesine bağlanan her cep telefonuna üretim bandında tanımlanan tekil ve benzersiz cihaz kimlik kodudur. IMEI klonlanması ise ithalat izni bulunmayan veya sahte yollarla piyasaya sürülen telefonların şebekede çalışabilmesini sağlamak üzere, yasal ve orijinal telefonlara ait kimlik numaralarının kopyalanarak bu cihazlara aktarılması işlemidir.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 55. maddesi uyarınca, yetkili Kurumun onayı olmaksızın abone kimliğini veya cihazın teşhisini sağlayan elektronik kimlik bilgilerinin kopyalanması, çoğaltılması, değiştirilmesi, yeniden oluşturulması ya da dağıtılması yasaktır. Aynı madde kapsamında elektronik kimlik bilgileri üzerinde değişiklik yapılmış cihazların, bu amaca özgü yazılım ve donanımların ithali, imalatı, piyasaya sunulması, tanıtımı, bulundurulması ve bunlara aracılık edilmesi de kanunen men edilmiştir.
Klonlanan Cihazın Hukuki Ayıp Niteliği ve Tüketicinin Hakları
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın 04.08.2006 tarihli ve 22747 sayılı görüş yazısında açıklandığı üzere, klonlanmış şekilde satılan cep telefonları hukuki ayıp taşımaktadır ve bu sebeple ayıplı mal olarak değerlendirilmektedir. Ayıplı mal temin edilen tüketici, mevzuatın güvence altına aldığı seçimlik haklardan yararlanma yetkisine sahiptir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11. maddesinin birinci fıkrasına göre malın ayıplı çıkması durumunda tüketici; satılanı iadeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim talep etme, aşırı masraf doğurmadığı müddetçe giderleri satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme veya imkân dahilinde satılanın ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin yönelttiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 11Kaynağı aç
Tüketicinin ücretsiz tamir veya ayıpsız misliyle değişim talepleri satıcının yanı sıra üretici veya ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir. Bu taleplerin karşılanmasında satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsil sorumluluk taşır. Bununla birlikte üretici veya ithalatçı, malı piyasaya sürmesinin ardından ayıbın ortaya çıktığını ispatlarsa sorumluluktan kurtulur.
Ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değişim taleplerinin satıcı bakımından orantısız güçlük yaratacağı durumlarda tüketici, sözleşmeden dönme veya bedelden ayıp oranında indirim haklarından birine başvurabilir. Orantısızlığın değerlendirilmesinde malın ayıpsız piyasa değeri, ayıbın derecesi ve diğer hakların kullanılmasının tüketici açısından yaratacağı güçlükler göz önünde bulundurulur.
Ücretsiz tamir veya misliyle değişim hakkı seçildiğinde, satıcı, üretici veya ithalatçının bu talebi azami otuz iş günü içerisinde yerine getirmesi kanunen zorunludur. İlgili yönetmelik eki listede yer alan mallar yönünden ise azami tamir süresi esas alınır; söz konusu süreler aşıldığında tüketici diğer kanuni seçimlik haklarını kullanabilir.
Sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedel indirimi hakkı tercih edildiğinde, ödenmiş bulunan bedelin tamamı veya indirim miktarı derhal tüketiciye geri verilir. Seçilen hakkın ifası sebebiyle doğan tüm giderler hakkı yerine getiren tarafça üstlenilir ve tüketici bu hakların yanında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayanarak tazminat isteminde de bulunabilir.
Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi Görev Ayrımı
6502 sayılı Kanun'un 68. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı kalmak kaydıyla, değeri kanunda öngörülen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılması zorunludur. Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 68Kaynağı aç
Tüketici hakem heyetlerine başvuruya esas teşkil eden parasal sınırlar, her takvim yılı başında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca belirlenip ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak güncellenir.
Tüketici hakem heyeti başvuruları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. Tüketici hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde ise başvurular o ilçe kaymakamlığına yapılabilir.
Uyuşmazlık Sürecinde Dayanılacak Deliller
Klonlanmış telefon uyuşmazlıklarında fatura, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) IMEI sorgulama kayıtları, cihaz ekranından *#06# tuşlanarak alınan sorgulama ekran görüntüleri, satıcı ile yapılan yazışmalar ve bilirkişi incelemesi delil olarak kullanılabilmektedir.
Klonlanmış telefon satın alan tüketicinin seçimlik hakları nelerdir?
Tüketici, sözleşmeden dönerek bedel iadesi alma, ayıp oranında bedel indirimi talep etme, masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme veya imkân varsa malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme haklarına sahiptir.
Ücretsiz onarım veya cihaz değişimi kimlerden talep edilebilir?
Ücretsiz onarım ve misliyle değişim hakları satıcının yanı sıra üretici veya ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir; bu süjeler kanun gereği müteselsilen sorumludur.
Klonlanmış telefon şikayeti nereye yapılır?
Değeri kanunda öngörülen ve her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında güncellenen parasal sınırın altında kalan başvurular, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine, hakem heyeti bulunmayan yerlerde ise ilçe kaymakamlığına yapılabilir; kanuni parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuru yapılamaz.
Klonlama iddiası hangi belgelerle ispatlanabilir?
Satış faturası, BTK IMEI sorgulama sonuçları, cihaz üzerinden yapılan *#06# sorgu ekran görüntüleri, satıcıyla yapılan yazışmalar ve bilirkişi incelemesi ispat araçları arasında yer alır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy