Trust Kurumu ve Kıta Avrupası Hukukunun Temel Gerilimi
Trust, kökleri İngiliz hukukuna dayanan özgün bir hukuki kurumdur. Kıta Avrupası hukuk sistemlerinde bu yapıya tam anlamıyla denk düşen başka bir kurum bulunmamaktadır; paralel borç da dahil olmak üzere ortaya konan alternatifler yalnızca kısmi karşılıklar sunabilmektedir.
Lahey Trust Konvansiyonu ve Türkiye'nin Konumu
Türkiye, Lahey Trust Konvansiyonu'na (Hague Trust Convention) taraf değildir; bunun yanı sıra Türk hukuku, yabancı hukuklardaki trust kurumunun yorumuna ilişkin herhangi bir özel hüküm de içermemektedir. Bu bilginin güncelliği manuel doğrulama gerektirmektedir.
Sendikasyon Kredilerinde Teminat Temsilcisi
Uluslararası sendikasyon kredilerinde birden fazla alacaklı adına teminatları tek elden yöneten kişi ya da kuruma teminat temsilcisi (security agent) denir. Teminat temsilcisi, alacaklılar (secured parties) nezdinde güvene dayalı görevler (fiduciary duties) üstlenir.
Teminat Temsilcisinin Güvene Dayalı Görevleri
Teminat temsilcisinin güvene dayalı görevleri arasında şunlar sayılmaktadır: alacaklıların (secured parties) çıkarlarına ters düşecek herhangi bir işlem yapmaktan kaçınmak; borçlu veya teminat verenden gizli gelir almamak ve böyle bir geliri uhdesinde bulundurmamak; iyi niyetle hareket etmek; yetkilerini kullanırken yeterli incelemeyi yapmak. Kaynakta bu görevler örnek niteliğinde sıralanmış olup liste sınırlı sayıda (numerus clausus) değildir.
Paralel Borç Yapısı ve Mahsup Mekanizması
Trust kurumuna tam anlamıyla denk bir yapı bulunmadığı hâllerde başvurulan çözümlerden biri paralel borç (parallel debt) yapısıdır. Bu yapı tek bir alternatif ortaya koymakla birlikte, trust'ın sunduğu hukuki çerçeveyle tam bir eşdeğerlik sağlayamaz.
Paralel borç içeren yapılarda teminat temsilcisine borçlanılan meblağdan, teminat altına alınmış taraflara ödenmiş olan tutarlar mahsup edilmektedir; bu durumun tam tersi de geçerlidir.
Türk Hukukunda Teminat Temsilcisi Hükümlerinin Uygulanabilirliği
Türk mahkemelerinin trust'a ilişkin belirleyici yorumlarını ortaya koydukları kararlara rastlanmamıştır. Bununla birlikte, teminat temsilcisi hükümlerinin Türk hukukunda uygulanabileceği genel kabul görmektedir. Bu değerlendirme karar künyesi içermeyen ikincil bir tespite dayanmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Teminat temsilcisinin güvene dayalı görevleri nelerdir?
Teminat temsilcisinin alacaklılar nezdinde güvene dayalı görevleri arasında şunlar sayılmaktadır: alacaklıların çıkarlarına ters düşen işlem yapmaktan kaçınmak, borçlu veya teminat verenden gizli gelir almamak ve bu geliri uhdesinde bulundurmamak, iyi niyetle hareket etmek ve yetkilerini kullanırken yeterli incelemeyi yapmak. Bu görevler kaynakta örnek niteliğinde sıralanmış olup kapsamın bu örneklerle sınırlı olduğu söylenemez.
Türkiye'de yabancı trust yapıları nasıl değerlendirilir?
Türkiye, Lahey Trust Konvansiyonu'na taraf olmadığı gibi, yabancı hukuklardaki trust kurumunun yorumuna ilişkin özel bir düzenleme de içermemektedir. Bu bilginin güncelliği ayrıca doğrulanmamış olmakla birlikte, söz konusu durum Türkiye'de yabancı trust yapılarının tanınması ve uygulanması bakımından önemli bir hukuki belirsizlik yaratmaktadır.
Paralel borç trust'ın tam karşılığı mıdır?
Paralel borç, trust kurumuna tam anlamıyla denk düşen bir yapı değildir. Trust'a tam anlamıyla eşdeğer başka bir kurum bulunmamakta; paralel borç da bu kapsamda yalnızca bir alternatif olarak değerlendirilebilmektedir.
Paralel borç yapısında ödeme ve mahsup nasıl işler?
Teminat temsilcisine borçlanılan meblağdan, teminat altına alınmış taraflara ödenmiş olan tutarlar mahsup edilmektedir; bu durumun tam tersi de geçerlidir.
Türk mahkemeleri teminat temsilcisi hükümlerini uygular mı?
Türk mahkemelerinin trust'a ilişkin belirleyici yorumlarını ortaya koydukları kararlara rastlanmamıştır. Bununla birlikte, teminat temsilcisi hükümlerinin Türk hukukunda uygulanabileceği genel kabul görmektedir. Bu tespit, karar künyesi içermeyen bir değerlendirmeye dayanmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy