Kesintisiz Suç Tanımı ve Temel Özellikleri
Kesintisiz suç, kanuni unsurları gerçekleştikten sonra ortaya çıkan hukuka aykırı durumun derhal sona ermeyip belirli bir süre devam ettiği suç türüdür. Ceza hukuku öğretisinde ve yargı uygulamasında mütemadi suç tabiri ile eş anlamlı olarak kullanılan bu suç yapısında, suç tamamlanmakla birlikte hukuka aykırı durumun ortadan kalktığı ana kadar sona ermez. Dolayısıyla kesintisiz suçlarda fiilin tamamlanma anı ile kesilme veya sona erme anı birbirinden ayrılır. Bu suç tipleri icrai davranışlarla işlenebileceği gibi belirli şartlar altında ihmali hareketlerle de gerçekleştirilebilir.
Bir eylemin kesintisiz suç olarak nitelendirilebilmesi için meydana gelen neticenin ya da etkinin yalnızca zaman içinde sürmesi yeterli kabul edilmez; kanuni tipin, hukuka aykırı durumun devamını yapısal bir unsur olarak içermesi gerekir. Kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma, hukuka aykırı alıkoyma ve devam eden işgal eylemleri, hukuka aykırılığın kesintiye kadar sürdüğü tipik kesintisiz suç örneklerindendir.
Ani Suç ile Kesintisiz Suç Arasındaki Ayrım
Ani suçlarda kanuni unsurların gerçekleşmesiyle tamamlanma ve sona erme anı eş zamanlı meydana gelir. Kesintisiz suçlarda ise tamamlanma anı ile sona erme anı birbirinden ayrılmakta ve hukuka aykırı durum belirli bir süre varlığını korumaktadır. Bu yapısal ayrım nedeniyle kesintisiz suçlarda fiilin hukuki değerlendirmesi yalnızca başlangıç anına göre değil, hukuka aykırılığın devam ettiği süreç dikkate alınarak yapılır.
Meşru Savunma ve Suça İştirak Değerlendirmesi
Kesintisiz suçlarda hukuka aykırı saldırı veya durum devam ettiği sürece meşru savunma hakkı da gündemde kalabilir. Bu durum, kesintisiz suçlarda meşru savunmanın zaman bakımından kapsamının ani suçlara kıyasla daha geniş değerlendirilmesine imkan tanıyabilir.
Suça katılım bakımından da kesintinin gerçekleştiği ana kadar geçen zaman dilimi önem taşır. Kesintisiz suç devam ettiği sürece, kesilme anına kadar suça iştirak ihtimali söz konusu olabilir. Bu nitelik, ani suçlara göre daha uzun bir zaman aralığında iştirak değerlendirmesi yapılması sonucunu doğurur.
Teşebbüs Hükümleri ve Lehe Kanun Uygulaması
Kesintisiz suçlarda suça teşebbüs hükümleri, suç henüz tamamlanmadan önceki aşamada gündeme gelebilir. Bununla birlikte ihmali nitelik taşıyan bazı kesintisiz suçlarda teşebbüs hükümlerinin uygulanması mümkün olmayabilir. Teşebbüsün değerlendirilmesi ilgili suç tipinin özelliklerine göre yapılır.
Kesintisiz suçlarda lehe kanun değerlendirmesi, suç devam ettiği sürece hukuki durum tamamlanmış sayılmadığı için suçun sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan kanun dikkate alınarak yapılır.
Dava Zamanaşımı ve Yetkili Mahkemenin Tespiti
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 66. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, kesintisiz suçlarda dava zamanaşımı süresi kesintinin gerçekleştiği günden itibaren işlemeye başlar. Hukuka aykırı durum sürdüğü müddetçe suç işlenmeye devam ettiğinden, dava zamanaşımı başlangıcında suçun ilk tamamlandığı an değil, kesintinin fiilen gerçekleştiği gün esas alınır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 66Kaynağı aç
kamu davası;
a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl,
b) Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmibeş yıl,
c) Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda
yirmi yıl,
d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda
onbeş yıl,
e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını
gerektiren suçlarda sekiz yıl,
geçmesiyle düşer.
(2) Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını
doldurmamış olanlar hakkında, bu sürelerin yarısının; onbeş yaşını doldurmuş olup
da onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında ise, üçte ikisinin
geçmesiyle kamu davası düşer.
(3) Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller
itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri de göz önünde bulundurulur.
(4) Yukarıdaki fıkralarda yer alan sürelerin belirlenmesinde suçun
kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı göz önünde bulundurulur; seçimlik cezaları
gerektiren suçlarda zamanaşımı bakımından hapis cezası esas alınır.
(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/8
md.) Aynı fiilden dolayı tekrar yargılamayı gerektiren hallerde, mahkemece
bu husustaki talebin kabul edildiği tarihten itibaren fiile ilişkin zamanaşımı
süresi yeni baştan işlemeye başlar.
(6) Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden, teşebbüs
halinde kalan suçlarda son hareketin yapıldığı günden, kesintisiz suçlarda
kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden, çocuklara
karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından
işlenen suçlarda çocuğun onsekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye
başlar.
(7) Bu Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı ağırlaştırılmış
müebbet veya müebbet veya on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçların
yurt dışında işlenmesi halinde dava zamanaşımı uygulanmaz.
Dava zamanaşımı süresinin durması veya kesilmesi
Yargılama usulü bakımından yetkili mahkemenin belirlenmesinde de kesinti anı belirleyicidir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12. maddesinin 2. fıkrası gereğince, kesintisiz suçlarda davaya bakmak konusunda kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi yetkilidir. Suçun sona erdiği yer ve zaman, bağlantı ve yetki değerlendirmesinde önem kazanır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 12Kaynağı aç
mahkemesine aittir.
(2) Teşebbüste son icra hareketinin yapıldığı, kesintisiz suçlarda
kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer
mahkemesi yetkilidir.
(3) Suç, ülkede yayımlanan bir basılı eserle işlenmişse yetki, eserin
yayım merkezi olan yer mahkemesine aittir. Ancak, aynı eserin birden çok yerde
basılması durumunda suç, eserin yayım merkezi dışındaki baskısında meydana
gelmişse, bu suç için eserin basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir.
(4) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçunda
eser, mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa, o yer
mahkemesi de yetkilidir. Mağdur, suçun işlendiği yer dışında tutuklu veya
hükümlü bulunuyorsa, o yer mahkemesi de yetkilidir.
(5) Görsel veya işitsel yayınlarda da bu maddenin üçüncü fıkrası hükmü
uygulanır. Görsel ve işitsel yayın, mağdurun yerleşim yerinde ve oturduğu yerde
işitilmiş veya görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir.
(6) (Ek:8/7/2021-7331/10 md.) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması
suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir.
Özel yetki
Kesintisiz suç ne zaman tamamlanır ve ne zaman sona erer?
Kesintisiz suç kanuni unsurların gerçekleşmesiyle tamamlanır; sona ermesi ise hukuka aykırı durumun kesintiye uğradığı veya ortadan kalktığı anda gerçekleşir.
Kesintisiz suçlarda dava zamanaşımı ne zaman işlemeye başlar?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 66. maddesinin 6. fıkrası gereğince dava zamanaşımı süresi kesintinin gerçekleştiği günden itibaren işlemeye başlar.
Kesintisiz suçlarda davaya hangi yer mahkemesi bakar?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kesintisiz suçlarda davaya bakmak konusunda kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi yetkilidir.
Kesintisiz suç devam ederken suça iştirak mümkün müdür?
Kesintisiz suç devam ettiği sürece, kesilme anına kadar suça iştirak ihtimali söz konusu olabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy