Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 86. maddesinin birinci fıkrasına göre bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cezanın değişmesi, etkinin basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olmasına, suçun kadına karşı işlenmesine, 86. maddenin üçüncü fıkrasındaki nitelikli hâllere ve 87. maddedeki daha ağır sonuçlara bağlıdır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 86Kaynağı aç
sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) (Ek fıkra: 31/3/2005 – 5328/4 md.) Kasten yaralama fiilinin
kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde
hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aydan
bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle:12/5/2022-7406/3 md.) Suçun kadına
karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan
az olamaz.
(3) Kasten yaralama suçunun;
a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,[38]
b) Beden veya ruh bakımından kendisini
savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
e) Silahla,
f) (Ek:14/4/2020-7242/11 md.) Canavarca hisle,
İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında,
(f) bendi bakımından ise bir kat artırılır.[39]
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama[40]
Temel kasten yaralama
86. maddenin birinci fıkrası, kastın başkasının vücuduna yönelmesini ve acı verme ya da sağlık veya algılama yeteneğini bozma sonucunu arar. Bu temel düzenlemede hapis cezasının alt sınırı bir yıl altı ay, üst sınırı üç yıldır.
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek etki
Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse, 86. maddenin ikinci fıkrası mağdurun şikâyetini şart koşar. Bu hâlde altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur.
Aynı fıkraya eklenen cümleye göre suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
Suç tanımında hapis cezası ile adli para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hâllerde hapis cezasına hükmedilmişse, bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez. 86. maddenin ikinci fıkrası da hapis veya adli para cezasını seçenekli düzenlediğinden, hapis cezasına hükmedilmesi hâlinde bu çevrilmezlik kuralı uygulanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 50Kaynağı aç
kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa
ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre;
a) Adlî para cezasına,
b) Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale
getirme veya tazmin suretiyle, tamamen giderilmesine,
c) En az iki yıl süreyle, bir meslek
veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan
bir eğitim kurumuna devam etmeye,
d) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, belirli
yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya,
e) Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya
gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş
olması durumunda; mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle,
ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve
sanatı yapmaktan yasaklanmaya,
f) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak
koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya,
çevrilebilir.
(2) Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak
öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza artık adlî para cezasına
çevrilmez.
(3) Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm
olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte
onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm
edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı
seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.
(4) Taksirli suçlardan dolayı
hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa; bu ceza, diğer koşulların varlığı
halinde, birinci fıkranın (a) bendine göre adlî para cezasına çevrilebilir.
Ancak, bu hüküm, bilinçli taksir halinde uygulanmaz.
(5) Uygulamada asıl mahkûmiyet, bu madde hükümlerine göre çevrilen adlî
para cezası veya tedbirdir.
(6) Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata
rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerinin yerine getirilmesine
başlanmaması veya başlanıp da devam edilmemesi halinde, infaz hâkimliği kısa
süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar
derhal infaz edilir. Bu durumda, beşinci fıkra hükmü uygulanmaz.[7][8]
(7) Hükmedilen seçenek tedbirin hükümlünün elinde olmayan nedenlerle
yerine getirilememesi durumunda, infaz hâkimliğince tedbir değiştirilir.8
Hapis cezasının ertelenmesi
Şikâyet aranmayan nitelikli hâller
86. maddenin üçüncü fıkrasında sayılan hâllerde kasten yaralama, şikâyet aranmaksızın kovuşturulur. Verilecek ceza, (f) bendi dışında yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır. Bu bentler arasında fiilin üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi de yer alır.
Neticesi sebebiyle ağırlaşan yaralama
87. maddenin birinci fıkrasındaki sonuçlardan biri oluşursa, 86. maddeye göre belirlenen ceza bir kat artırılır. Verilecek ceza, 86. maddenin birinci fıkrasına giren hâllerde dört yıldan, üçüncü fıkrasına giren hâllerde altı yıldan az olamaz. Bu sonuçlar arasında duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflaması da vardır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 87Kaynağı aç
a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
b) Konuşmasında sürekli zorluğa,
c) Yüzünde sabit ize,
d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına,
Neden olmuşsa, yukarıdaki maddeye göre
belirlenen ceza, bir kat artırılır. Ancak, verilecek ceza, birinci fıkraya
giren hallerde dört
yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde
altı yıldan az olamaz.[41]
(2) Kasten yaralama fiili, mağdurun;
a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata
girmesine,
b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine,
c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,
d) Yüzünün sürekli değişikliğine,
e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine,
Neden olmuşsa, yukarıdaki maddeye
göre belirlenen ceza, iki kat artırılır. Ancak, verilecek ceza, birinci fıkraya
giren hallerde altı yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde dokuz yıldan az olamaz.41
(3) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/4 md.) Kasten yaralamanın vücutta
kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması halinde, yukarıdaki maddeye göre
belirlenen ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre,
yarısına kadar artırılır.
(4) Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, yukarıdaki maddenin
birinci fıkrasına giren hallerde on yıldan ondört yıla
kadar, üçüncü fıkrasına giren hallerde ise ondört yıldan
onsekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.[42][43]
Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi[44]
87. maddenin ikinci fıkrasındaki daha ağır sonuçlarda, 86. maddeye göre belirlenen ceza iki kat artırılır. Alt sınır, birinci fıkraya giren hâllerde altı yıl, üçüncü fıkraya giren hâllerde dokuz yıldır.
Kasten yaralama vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olmuşsa, 86. maddeye göre belirlenen ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır.
Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse ayrı bir hapis aralığı uygulanır. 86. maddenin birinci fıkrasına giren hâllerde on yıldan on dört yıla kadar, üçüncü fıkrasına giren hâllerde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Teşebbüs ve ihmali davranış
Kişi, işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu tutulur. Ağırlaştırılmış müebbet hapis ve müebbet hapis dışındaki hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 35Kaynağı aç
hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle
tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.
(2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin
ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine ondört
yıldan yirmibir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.[4]
Gönüllü vazgeçme
Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu indirimin uygulanmasında, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar göz önünde bulundurulur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 88Kaynağı aç
halinde, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu hükmün
uygulanmasında kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar
göz önünde bulundurulur.
Taksirle yaralama
Şikâyet süresi ve vazgeçmenin sonucu
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 73Kaynağı aç
bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı
takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
(2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan
kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. (Ek
cümle:7/11/2024-7531/14 md.) Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete
bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun
fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
(3) Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse
bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez.
(4) Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı
olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün
kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
(5) İştirak halinde suç işlemiş
sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
(6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı
etkilemez.
(7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten
vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve
vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık
hukuk mahkemesinde de dava açamaz.
(8) (Mülga: 6/12/2006 – 5560/45 md.)
Dava veya cezanın düşmesinin etkisi
Kasten yaralamada şikâyet şartı her düzenleme için aynı değildir. Etki basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse mağdurun şikâyeti aranır. 86. maddenin üçüncü fıkrasında sayılan hâllerde ise kovuşturma şikâyete bağlı değildir.
Şikâyet hakkı bulunan birkaç kişiden birinin altı aylık süreyi geçirmesi, diğerlerinin hakkını düşürmez. Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça, suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür. Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme, cezanın infazına engel olmaz.
İştirak hâlinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme diğerlerini de kapsar. Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Kamu davasının düşmesi zarar görenin şikâyetten vazgeçmesinden ileri gelmiş ve vazgeçilirken şahsi haklardan da vazgeçildiği ayrıca açıklanmışsa, artık hukuk mahkemesinde dava açılamaz.
Kısa süreli hapsin seçenek yaptırıma çevrilmesi
Kısa süreli hapis, failin kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılamadaki pişmanlığı ve işleniş özellikleri dikkate alınarak 50. maddenin birinci fıkrasındaki seçenek yaptırımlardan birine çevrilebilir. Bu seçenekler arasında adli para cezası da bulunur; bentlerin tamamı bu anlatımla sınırlı değildir. Buna karşılık suç tanımında hapis ile adli para birlikte seçenek olarak yazılmış ve hapis cezası seçilmişse, seçilen hapis ayrıca adli paraya çevrilmez. Bu maddeye göre çevrilen adli para veya tedbir, infazda asıl mahkûmiyet sayılır.
Daha önce hapis cezasına mahkûm olmamış kişinin otuz günü aşmayan hapis cezası, birinci fıkradaki seçenek yaptırımlardan birine çevrilir. Fiilin işlendiği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişinin bir yılı geçmeyen hapis cezası için de aynı zorunlu çevirme geçerlidir.
Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerine başlanmaz veya başlanıp devam edilmezse, infaz hâkimliği kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhâl infaz edilir. Bu durumda beşinci fıkra uygulanmaz. Seçenek tedbir hükümlünün elinde olmayan nedenlerle yerine getirilemezse infaz hâkimliği tedbiri değiştirir.
Kasten yaralamanın temel cezası nedir?
Kasten başkasının vücuduna acı vermek veya sağlığını ya da algılama yeteneğini bozmak, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Basit tıbbi müdahale yeterliyse ceza ve şikâyet şartı nedir?
Etki basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Suç kadına karşı işlenmişse cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
Şikâyet için kanundaki süre ne kadardır?
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır. Süre, zamanaşımını geçmemek koşuluyla fiilin ve failin kim olduğunun bilindiği veya öğrenildiği günden başlar.
Şikâyetten vazgeçmek davayı düşürür mü?
Kovuşturulması şikâyete bağlı suçta, kanunda aksi yazılı olmadıkça zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür. Kesinleşmeden sonraki vazgeçme infaza engel olmaz; vazgeçme, kural olarak bunu kabul etmeyen sanığı etkilemez.
Kasten yaralama ölümle sonuçlanırsa ceza nedir?
Ölüm meydana gelmişse, 86. maddenin birinci fıkrasına giren hâllerde on yıldan on dört yıla, üçüncü fıkrasına giren hâllerde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
İhmali davranışla yaralamada ceza indirilebilir mi?
Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. İndirim uygulanırken ihmali davranışla kasten öldürmeye ilişkin koşullar gözetilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy