Kargo Dolandırıcılığında Ceza ve Tazminat Talebi

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına kendisine ya da başkasına yarar sağlayan kişi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesi uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Cezanın nitelikli hale gelmesi, bilişim sisteminin, banka veya kredi kurumunun araç olarak kullanılması gibi kanunda ayrıca sayılan bir halin somut olayda gerçekleşmesine bağlıdır. Kargo görünümlü bir olayda maddi zararın yanında manevi acı ve sıkıntı için de tazminat talep edilebileceği belirtilir.

Temel dolandırıcılık cezası

Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesi, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatmayı ve bu aldatma sonucunda onun veya başkasının zararına kendisine ya da başkasına yarar sağlamayı birlikte arar. Bu iki yön oluştuğunda ceza, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Yalnızca kargo gönderisine benzeyen bir ileti alınması, aldatma ve zarar doğuran yarar sağlama gerçekleşmeden bu madde kapsamındaki sonucu doğurmaz.

Nitelikli dolandırıcılık ve ceza aralığı

Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesinin birinci fıkrasında sayılan nitelikli hallerden biriyle işlenen dolandırıcılıkta üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Bu aralık, temel suçtaki bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasının yerini alır; adli para cezası da hükümde birlikte yer alır. Nitelikli hallerin tümü kargo görünümlü her olaya uygulanmaz. Hangi bendin olayla örtüştüğü, kullanılan araç ve aldatmanın biçimine göre belirlenir.

Aynı fıkranın (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Dört yıl alt sınırı ve menfaatin iki katı ölçüsü yalnızca bu bentler içindir; 158. maddenin birinci fıkrasındaki diğer bentlere genişletilemez.

158. maddenin birinci fıkrasının (f) bendi, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılığı nitelikli haller arasında sayar. Bu bent, anılan araçların dolandırıcılıkta kullanılması halinde devreye girer. Her sahte kargo iletisinin kendiliğinden bu bende girdiği sonucu çıkmaz.

Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan ve onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahsederek, belli bir işin gördürüleceği vaadiyle başkasını aldatıp menfaat temin eden kişi de 158. maddenin birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır. Kargo bildirimi, bu fıkradaki ilişki iddiasını ve iş gördürme vaadini göstermediği sürece bu hükmün uygulandığı anlamına gelmez.

157. ve 158. maddelerdeki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise ceza bir kat artırılır. Artırım, birlikte hareket eden kişi sayısına veya örgüt faaliyeti koşuluna bağlıdır; kargo görünümlü bir olayda bu koşullar ayrıca bulunmalıdır.

Kişisel veriler ve bilişim fiilleri

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu hüküm, dolandırıcılık cezasının yerine geçen genel bir kargo cezası değildir. Kişisel verinin hukuka aykırı verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi ayrıca gerçekleşmelidir.

Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren ya da orada kalmaya devam eden kişiye, 243. maddenin birinci fıkrasına göre bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir. Bu fiiller bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenirse verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir. İndirim ancak bu sistem türü koşulunda uygulanır.

Hukuka aykırı girme veya sistemde kalma nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, 243. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Verilerin yok olması veya değişmesi ayrıca gerçekleşmelidir; sisteme girme fiili bu sonucu kendiliğinden doğurmaz.

Bilişim sisteminin içinde veya sistemler arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeden teknik araçlarla hukuka aykırı biçimde izleyen kişi, 243. maddenin dördüncü fıkrası uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu fıkra sisteme girilmeden yapılan izlemeyi düzenler ve yazılım indirtmeye ilişkin bir anlatıyla kendiliğinden aynı fiil sayılmaz.

Şikayet, soruşturma ve tazminat

Dolandırılan kişinin olayı en kısa sürede savcılığa bildirmesi ve şikayet dilekçesinde süreci anlatması, hukuki sürecin başlaması bakımından ilk adım olarak gösterilir. Bu anlatım belirli bir şikayet süresini veya hak düşürücü süreyi tanımlamaz.

Savcılığın şikayet üzerine soruşturma başlatması ve delilleri toplaması beklenir. Banka kayıtları, elektronik iletişim kayıtları ve para çekilmişse banka güvenlik kamerası kayıtları, şüphelilerin yakalanmasına yardımcı olabilecek deliller arasında anılır. Bunların her soruşturmada toplanacağı veya yakalamayı sağlayacağı şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.

Kargo dolandırıcılığında uğranılan maddi zararın yanı sıra yaşanan manevi acı ve sıkıntı için de tazminat talep edilebileceği belirtilir. Talep edilebilmesi, tazminata hükmedileceği anlamına gelmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy