7571 Sayılı Kanun Kapsamında Temel Hukuki Değişiklikler

7571 sayılı Kanun kapsamında Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ve Türk Medeni Kanunu bünyesinde ceza yaptırımları, koruma tedbirleri, ihalenin feshi ve mülkiyet uyuşmazlıklarına ilişkin çeşitli yasal değişiklikler yapılmıştır.

Ceza Hukuku ve Yaptırım Rejimindeki Değişiklikler

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 170. maddesinde gerçekleştirilen düzenleme uyarınca, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması eyleminin ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş edilmesi suretiyle gerçekleştirilmesi halinde faile altı aydan üç yıla kadar hapis cezası tayin edilir. Anılan suçun kişilerin toplu olarak bir arada bulundukları mahallerde işlenmesi vaziyetinde ise verilecek temel ceza yarı oranında artırılmaktadır.

Suç işlemek amacıyla teşkil edilen örgüt faaliyetleri kapsamında çocukların birer vasıta olarak kullanılması ağırlaştırıcı neden sayılmıştır. Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin beşinci fıkrasına eklenen hükme göre, örgütün faaliyeti doğrultusunda işlenen suçlarda çocukların araç kılınması halinde, örgüt yöneticilerine hükmedilecek yaptırım yarısından bir katına kadar artırılır.

Kişilerin beden ve sağlık bütünlüğüne yönelen taksirli fiiller bakımından Türk Ceza Kanunu'nun 89. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, taksirle başkasının vücuduna acı veren ya da sağlığının yahut algılama yeteneğinin bozulmasına sebebiyet veren kişiye dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. Malvarlığına karşı işlenen cürümler kapsamında ise güveni kötüye kullanma suçunun konusu kara, deniz veya hava motorlu taşıtları olduğunda fail hakkındaki ceza bir kat artırılır.

Malî Hesapların Askıya Alınması ve Elkoyma Tedbiri

7571 sayılı Kanunun 22. maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'na 128/A maddesi eklenmiştir. Bu kapsamda, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan nitelikli hırsızlığın 142. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi, nitelikli dolandırıcılığın 158. maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (l) bentleri ile 245. maddesindeki banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarının işlendiği hususunda makul şüphe bulunması halinde hesap askıya alma yetkisi doğar.

Banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdinde ya da bunlar aracılığıyla yapılan veya yapılmaya teşebbüs edilen işlemlere konu suçta kullanılan her türlü hesabın kırksekiz saate kadar askıya alınmasına ilgili malî kuruluş tarafından karar verilebilir. Askıya alma işlemi ve hesap hareketleri, ilgili malî kurum tarafından tüm bilgi ve belgelerle birlikte derhal Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir ve askıya alma işlemi ayrıca hesap sahibine de bildirilir.

Hesap sahibi, askıya alma işleminin kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir. Cumhuriyet savcısı, başvuru hakkında yirmidört saat içinde karar verir. Askıya alma işlemi tamamlanmadan suça konu menfaatin başka bir malî kuruma transfer edildiğinin tespit edilmesi halinde bu durum, askıya alma işleminin yapılabilmesi için banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı tarafından ilgili malî kuruma gecikmeksizin bildirilir.

Malî kurum tarafından askıya alınan veya Cumhuriyet savcısının yazılı emri üzerine askıya alınan hesapta bulunan suça konu menfaate, askıya alma süresi içinde hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle elkonulabilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar.

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 128/A uyarınca başvurulan elkoyma işlemlerinde, kanunun genel elkoyma rejimini düzenleyen 128. maddesindeki rapor alma şartı aranmaz. Tedbir konusu suça konu menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğu açıklığa kavuştuğunda, soruşturma yahut kovuşturma safahatında menfaatin hak sahibine iadesi temin edilir. Ayrıca mevzuat çerçevesinde askıya alma kararı veren gerçek ve tüzel kişilerin hukukî sorumluluktan muaf tutulacağı güvenceye bağlanmıştır.

Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemece soruşturma ve kovuşturma safhasında talep edilen bilgi ve belgelerin; bankalar, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından on gün içinde fiziki veya elektronik ortamda intikal ettirilmesi zorunludur. Talep edilen evrakın gönderilmemesi ya da eksik gönderilmesi durumunda Cumhuriyet savcılığı ilgili kuruluşa elli bin Türk Lirasından üç yüz bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verir.

İcra ve İflas Hukukunda İhalenin Feshi ve İptal Davaları

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde ihalenin feshini talep edebilecek şahıslar yasada sınırlı biçimde sayılmıştır. Bu kanuni sınırlamanın haricinde kalan kişilerce ileri sürülecek ihalenin feshi başvuruları mahkemelerce duruşma açılmaksızın dosya üzerinden ve kesin surette reddedilir.

İhalenin feshi talebinde bulunulurken yatırılması zorunlu tutulan harç yahut teminatın noksan yatırılmış olması halinde mahkeme eksikliğin giderilmesi adına ilgili tarafa iki haftalık kesin mehil tanır. Kendisine verilen bu iki haftalık kesin süre zarfında harç veya teminat noksanlığını tamamlamayan ilgilinin fesih talebi mahkeme tarafından derhal reddedilir.

Tasarrufun iptali davalarında borçlunun üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları, eski eşleri ve aynı hanede birlikte ikamet eden kişilerle kurduğu hukuki muameleler, gerçek değeri ispatlanmadığı müddetçe iptale tabi kılınır. Bunun yanında, borçlu tarafından akdedilen ölünceye kadar bakma sözleşmeleri ya da intifa hakkı tesisi gibi tasarrufi işlemler de taraflar arasında uygun bir edim karşılığının temin edildiği somutça kanıtlanmadıkça bağışlama hükmünde sayılarak iptal değerlendirmesine tabi tutulur.

Avukatlık Meslek Hukukunda Disiplin Yaptırımları ve Zamanaşımı

1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamındaki disiplin cezaları uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarma olmak üzere beş temel başlık altında toplanmıştır. Her bir ceza türü için belirlenen eylemler modern avukatlık pratiğinin ihtiyaçlarına göre güncellenmiştir.

Ses ve görüntü aktarımıyla gerçekleştirilen e-duruşmalara meslek onuruyla bağdaşmayan ortamlarda iştirak etmek, meslektaşın kaleme aldığı dava dilekçesini rıza hilafına kopyalamak ve duruşma salonuna cübbesiz çıkmak uyarma cezasını gerektiren fiiller arasında düzenlenmiştir. Bununla birlikte, avukatlık bürosunda istihdam edilen meslektaşlara karşı eşitlik ilkesinin çiğnenmesi de kanun sistematiğinde disiplin suçu olarak açıkça vasıflandırılmıştır.

Kınama cezası kapsamına alınan fiiller arasında reklam yasağının ihlali, sır saklama yükümlülüğüne aykırılık ve görevi kötüye kullanma suçundan mahkûm olma hali yer almaktadır.

Disiplin kurulu tarafından kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilmesi halinde, kesinleşen mahkeme kararının baroya bildirilmesinden itibaren bir yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Önalım Hakkı, Elektronik Haberleşme ve Vergi Muafiyeti

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu çerçevesinde ikame edilen yasal önalım davalarında payın kıymeti tapu sicilinde gösterilen tutar üzerinden değil, hâkim tarafından takdir olunacak güncel rayiç bedel üzerinden hesaplanır. Hak sahibi, tayin edilen bu güncel rayiç bedeli ve resmi tapu masraflarını mahkemece işaret edilen mercide nemalandırılmak üzere depo etmek mecburiyetindedir; bedel yatırılmadığı sürece mülkiyetin tesciline karar verilemez. Ayrıca devlet ihaleleri veya cebri artırma vasıtasıyla gerçekleşen satışlarda yasal önalım hakkı ileri sürülemez.

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu bağlamında haberleşme işletmecileri abonelik işlemlerini biyometrik veriler veya elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz belgeler vasıtasıyla yapabilir. Yabancı uyruklu şahısların abonelik tesislerinin Göç İdaresi veritabanından teyit edilmesi zorunlu tutulmuştur. Suç teşkil eden eylemlerde kullanıldığı tespit edilen haberleşme hatlarının şebeke bağlantısının kesilmesi yetkisi hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı talimatıyla işletmecilere verilmiştir. Bu doğrultuda verilen hattın kesilmesi kararını icra etmeyen işletmeciler aleyhine idari para cezası yaptırımı öngörülmüştür.

Vergi Usul Kanunu bünyesine sevk edilen geçici düzenleme vasıtasıyla mükelleflerin mali tablolarının 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması hükme bağlanmıştır. Kanun koyucu, bahse konu istisnanın uygulama periyodunu üç yıla kadar uzatma hususunda Cumhurbaşkanına yetki bahşetmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy