İspanya arraigo oturum izni, ülkede fiili olarak ikamet eden yabancıların kesintisiz ikametlerini, ailevi ilişkilerini, çalışma akitlerini, geçim imkânlarını ya da mesleki eğitim süreçlerini kanıtlayarak olağan dışı yoldan ikamet hakkı elde etmelerini sağlar. Bu izin türü için İspanya dışından ya da konsolosluk makamları üzerinden vize müracaatında bulunulamaz; ilgilinin müracaat sırasında bizzat ülke sınırları dâhilinde yer alması gerekir. 20 Mayıs 2025 tarihinde yürürlüğe konulan Yabancılar Yönetmeliği çerçevesinde genel kesintisiz kalış süresi üç yıldan iki yıla indirilmiş; sosyal, sosyo-çalışma, sosyo-eğitim, ailevi ve ikinci fırsat temelli olmak üzere beş farklı yasal zemin tesis edilmiştir.
Genel Başvuru Koşulları ve İkamet Süresi Hesabı
Ailevi gerekçelere dayanan müracaatlar haricindeki diğer bütün izin türlerinde ilgilinin başvuru öncesinde İspanya'da asgari iki yıl boyunca kesintisiz kalmış olması mecburidir. Aile temelli başvuruda ise asgari bir kalış süresi aranmaz. İki yıllık kesintisiz ikametin zorunlu tutulduğu kategorilerde yabancının bu iki yıllık zaman dilimi boyunca İspanya haricinde geçirdiği toplam gün sayısının 90 günü geçmemesi şarttır.
Başvuruda bulunan kişinin Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı ya da İsviçre uyruğuna sahip olmaması ve anılan ülke vatandaşlarının serbest dolaşım düzenine bağlı aile bireyi statüsü taşımaması aranır. İlgilinin hem İspanya sınırlarında hem de ülkeye gelişinden önceki son beş yılda ikamet ettiği memleketlerde İspanyol ceza mevzuatına göre suç vasfı taşıyan eylemlerden ötürü adli sicil kaydı bulunmamalıdır. Bununla beraber kamu düzeni, kamu güvenliği veya halk sağlığı açısından sakınca doğurmaması, Schengen bölgesinde giriş yasağının yer almaması ve gönüllü geri dönüş nedeniyle üstlenilen geri dönmeme taahhüdü süresi dâhilinde bulunulmaması icap eder. 16 Nisan 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte olan bir kalış ya da oturum iznine sahip olunmaması gerektiği gibi yabancının başka bir izin verilmesi, uzatılması, yenilenmesi veya değiştirilmesine ilişkin devam eden bir idari işlemin tarafı olmaması da zorunludur.
İspanya makamları nezdinde neticelenmemiş bir uluslararası koruma veya iltica müracaatı süren kişiler arraigo talebinde bulunamaz. Başvurunun idari bakımdan ve gerektiğinde yargı yoluyla kesinliğe kavuşmuş olması gerekir. Uluslararası koruma sürecinin incelendiği aşamada İspanya dâhilinde geçirilen süreler, aranan genel iki yıllık kesintisiz ikamet müddetinin hesabına dâhil edilmez.
Sosyo-Çalışma Temelli Başvuru (Arraigo Sociolaboral)
Sosyo-çalışma kategorisinde dosyaya sunulacak çalışma mukavelelerinin haftalık çalışma süresinin toplamda en az 20 saat olması gerekir. Kararlaştırılacak ücret tutarının, çalışılacak müddet ile dengeli biçimde yürürlükte bulunan yasal asgari ücretten ya da tatbik edilecek toplu iş sözleşmesinde belirlenmiş miktardan aşağı olmaması zorunludur.
Müracaatın işleme konulduğunun bildirilmesiyle birlikte başvuru sahibine nihai idari neticeye kadar geçerli olacak geçici ikamet ve işverene bağlı çalışma hakkı tanınır. Talebin kabulü halinde hakkın kesinlik kazanması, kabul bildiriminin tebliğ edildiği günden başlayarak bir ay dâhilinde ilgilinin sosyal güvenlik sistemine kaydettirilmesine bağlıdır.
Sosyal Bağ Temelli Başvuru (Arraigo Social)
Sosyal bağ üzerinden yapılacak başvurularda yasal ikamet izni sahibi eş, kayıtlı hayat arkadaşı veya birinci derece akrabalık bağı bulunan yabancıların yeterli ekonomik gücü kanıtlaması gerekir; bu kapsamda yasal ikametli aile bireyi için yüzde 100 ve başvurucu için yüzde 100 olmak üzere toplamda yüzde 200 IPREM seviyesinde geçim kaynağı sunulmalıdır. Öngörülen aile bağının bulunmadığı hallerde yetkili özerk idareden veya belediyeden temin edilecek olumlu sosyal uyum raporunun ibrazı mecburidir. Yetkili kamu organının anılan raporu bir ay içinde düzenlememesi halinde, yasal süresinde başvurulduğu ispat edilerek toplumsal uyum durumu hukuken geçerli diğer ispat vasıtalarıyla kanıtlanabilir.
Sosyal bağ statüsünde aranan mali kaynaklar yasal statüdeki aile üyesince karşılanabileceği gibi başvurucunun bizzat yürüteceği serbest meslek icrasıyla da sağlanabilir. Serbest meslek icrasına dayanılması halinde kapsamlı iş planı, gereken yatırım tutarı, ilgili ruhsatlar ve faaliyetin ekonomik sürdürülebilirliği resmi makamlara tevsik edilmelidir.
Sosyo-Eğitim Temelli Başvuru (Arraigo Socioformativo)
Sosyo-eğitim kategorisinde mevzuatta muteber sayılan eğitim programlarına kayıt yapılması ya da kamu istihdam kurumunun organize ettiği mesleki eğitimlere katılım taahhüdü verilmesi icap eder. Başvuruda sadece eğitim girişiminde bulunulması kafi gelmeyip yetkili mercilerce tanzim edilmiş olumlu sosyal uyum raporunun da dosyada yer alması zorunludur.
Kamu istihdam hizmeti eğitimine katılma taahhüdüyle oturum izni alan yabancıların, iznin tahsisinden itibaren üç ay içerisinde kesin kayıt belgesini Yabancılar Ofisine sunması mecburi olup belgenin zamanında ibraz edilmemesi veya eğitimin fiilen gerçekleştirilmemesi ikamet hakkının sona ermesine sebebiyet verebilir. Hak sahibine eğitim dönemi süresince haftada en çok 30 saat işverene bağlı çalışma imkânı tanınır; elde edilecek ücretin fiili süreye oranla asgari ücrete ya da ilgili toplu iş sözleşmesine uygun olması aranırken bu statü genel ve sınırsız bir serbest meslek icra yetkisi bahşetmez.
İkinci Fırsat ve Ailevi Statü Değerlendirmeleri
İkinci fırsat temelli başvuru yolu, geriye dönük iki yıllık süreçte istisnai sebeplere dayanmayan olağan ikamet iznine sahip bulunup kamu düzeni, kamu güvenliği veya genel sağlık dışındaki etkenler yüzünden iznini yenileyemeyen yabancıların yeniden hukuki statü kazanmasını hedefler.
İspanyol vatandaşlarının yabancı uyruklu aile üyeleri bakımından 2025 tarihli yönetmelikle bağımsız bir aile üyesi oturum düzenlemesi yürürlüğe konulmuştur. Bu doğrultuda İspanyol vatandaşı eş, evlat veya ebeveyn bağına sahip dosyalarda kendiliğinden arraigo familiar yoluna gidilmemeli, özel aile üyesi ikametine ilişkin kurallar tetkik edilmelidir.
Başvuru Usulü ve Zamanaşımı Sınırları
Müracaatlar EX-10 formunun eksiksiz doldurulması suretiyle yabancının ikamet ettiği vilayetteki Yabancılar Ofisine bizzat ya da yetkili temsilci vasıtasıyla Mercurio dijital sistemi üzerinden gerçekleştirilir. İdarenin başvuruya ilişkin azami karar süresi üç aydır ve bu müddet zarfında açık bir netice bildirilmediğinde talep zımnen reddedilmiş sayılır.
14 Nisan 2026 tarihli mevzuat değişikliğiyle geçici olarak düzenlenen olağanüstü arraigo başvuruları 30 Haziran 2026 tarihi itibarıyla tamamlanmıştır. Belirlenen son tarihe kadar iletilmiş ve incelemesi devam eden müracaatların tetkikine devam edilmekte olup bu tarihten itibaren olağanüstü arraigo gerekçesiyle yeni başvuru kabul edilmemektedir.
Arraigo başvurusu konsolosluktan vize olarak yapılabilir mi?
Hayır, arraigo başvuruları konsolosluklar üzerinden vize talebi şeklinde yürütülemez; ilgilinin müracaat anında fiilen İspanya sınırları içerisinde yer alması zorunludur.
Arraigo socioformativo ile çalışma hakkı sınırsız mıdır?
Hayır, hak sahibine eğitim dönemi boyunca haftalık en fazla 30 saat işverene bağlı çalışma imkânı verilmekte olup bu statü genel ve sınırsız bir serbest çalışma yetkisi sağlamaz.
Yabancılar Ofisinin karar verme süresi ne kadardır?
Yabancılar Ofisinin azami inceleme süresi üç ay olup bu süre zarfında idare tarafından bir karar verilmezse başvuru zımnen reddedilmiş kabul edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy