Belçika İnsani ve İstisnai Oturumun Yasal Çerçevesi
Belçika'da 90 günden uzun süreli kalış bakımından temel kural uyarınca yabancı, başvurusunu kural olarak yurt dışındaki yetkili Belçika büyükelçiliği veya konsolosluğu nezdinde yapar ve bu başvuru çoğunlukla 15 Aralık 1980 tarihli Yasa'nın 9. maddesi çerçevesinde D tipi uzun süreli vize şeklinde yürütülür.
İnsani ve istisnai nitelikteki oturum başvuruları ise 15 Aralık 1980 tarihli Yasa kapsamında üç farklı eksende yürütülür. Bunlar; Yasa'nın 9. maddesi çerçevesinde yurt dışından yapılan insani D vizesi, Belçika içinden istisnai koşullarla sunulan 9bis başvurusu ve yabancının ağır hastalığı sebebiyle gerçekleştirilen 9ter tıbbi nedenli oturum başvurusudur.
Yurt dışından yapılan insani D vizesi başvurusu, klasik aile birleşimi hakkından yararlanamayan bireyler açısından tamamlayıcı bir oturum kanalı niteliği taşır. Yetişkin çocuğunun yanına yerleşmek isteyen yaşlı ebeveynler veya on sekiz yaşını doldurmuş bazı çocukların ikamet talepleri bu prosedür kapsamında değerlendirilmektedir.
Belçika İçinden İstisnai Oturum: 9bis Başvurusu
Belçika sınırları içindeyken gerçekleştirilen 9bis istisnai oturum başvurusu doğrudan Göçmenlik Ofisi'ne gönderilemez. Başvuru evrakının yabancının fiilen yaşadığı yer belediyesine sunulması şarttır; doğrudan Göçmenlik Ofisi'ne iletilen dosyalar dikkate alınmaz.
9bis başvurusunun kabul edilebilmesi için yabancının kimliğini ortaya koyması ve menşe ülkesine veya kalışına izinli olduğu başka bir ülkeye dönerek D vizesi başvurusunda bulunmasının imkânsız veya özellikle zor olduğunu gösteren istisnai koşulları kanıtlaması zorunludur.
Belçika'da uzun süre ikamet etmiş olmak veya Belçika toplumuna entegre olmak, 9bis başvurusu bakımından tek başına istisnai koşul oluşturmaz. Yabancının ülkede sosyal çevre kurmuş bulunması bu başvuru türü açısından kendiliğinden bir hak doğurmamaktadır.
Daha önce sığınma prosedüründe ileri sürülüp reddedilen unsurlar, önceki oturum başvurularında zaten kullanılmış gerekçeler veya 9ter tıbbi başvurusunda ileri sürülen iddialar 9bis başvurusunda yeniden istisnai koşul olarak ileri sürülemez.
9bis başvuru dosyasına katkı payı ödeme belgesinin eklenmemesi başvurunun kabul edilemez sayılmasına yol açar. Kimlik ispatı kural olmakla birlikte, uluslararası koruma dosyası henüz kesin karara bağlanmamış kişiler ile Belçika'da kimlik belgesi elde etmenin imkânsız olduğunu geçerli delillerle kanıtlayan yabancılar kimlik belgesi ibraz etme zorunluluğundan muaftır.
9bis İkamet Kontrolü, Karar Süreci ve Kart Süreleri
9bis başvurusu yapıldıktan sonraki on gün içinde belediye tarafından fiilî ikamet kontrolü yürütülür. Kişinin gösterdiği adreste fiilen yaşamadığının saptanması ve kontrolün olumsuz sonuçlanması halinde belediye başvuruyu dikkate almaz ve dosyayı Göçmenlik Ofisi'ne iletmez.
Göçmenlik Ofisi başvuruyu kabul ederse belediye yabancıyı yabancılar siciline kaydeder ve gerekçeye göre A kartı veya B kartı verir. Ret halinde karara karşı itiraz mümkündür; ancak yapılan bu itirazın durdurucu etkisi bulunmamaktadır.
9bis kapsamında sınırlı süreli A kartı edinen kişilerin süre uzatma talebini, kartın geçerlilik süresinin bitiminden önceki kırk beşinci ile otuzuncu günler arasındaki zaman diliminde ilgili belediyeye iletmesi gerekmektedir.
Ağır Hastalık Hallerinde Tıbbi Oturum: 9ter Prosedürü
Yabancı Belçika'da bulunuyorsa ve hastalığı hayatı veya beden bütünlüğü bakımından gerçek risk doğuruyorsa ya da menşe ülkesinde veya kalmaya yetkili olduğu ülkede yeterli tedavi bulunmadığı için geri gönderilmesi halinde insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele riski oluşturuyorsa 9ter başvurusu yapabilir. Her sağlık sorunu 9ter kapsamına girmez.
9bis prosedürünün aksine 9ter başvurusu belediyeye sunulmaz; başvuru belgelerinin taahhütlü posta yoluyla doğrudan Göçmenlik Ofisi'ne ulaştırılması zorunludur.
9ter başvuru dosyasında yabancının kimlik delilleri, Belçika'daki fiilî ikamet adresi, hastalığa ilişkin güncel tıbbi bilgiler, tedavinin menşe ülkedeki erişilebilirliği verileri ile başvurudan en çok üç ay önce düzenlenmiş standart tıbbi rapor bulunmalıdır. Standart tıbbi raporun özel bir formu yer almakta olup 1 Mart 2024 tarihinden itibaren yeni model form kullanılmaktadır.
Başvuruda sunulan kimlik delillerinin salt yabancının kendi beyanına dayanmaması, yetkili makamlarca düzenlenmiş olması ve kişiyle somut fiziksel bağ kurulmasına elverişli nitelik taşıması şarttır.
9ter İncelemesi, İtiraz ve Kalıcı Statüye Geçiş
Kabul edilebilirlik incelemesinin ardından Göçmenlik Ofisi görevli hekimi dosya üzerinde tıbbi değerlendirme yapar; gerekli görmesi durumunda başvuranı muayeneye çağırabilir ve ek uzman görüşü talep edebilir. Başvuru sahibinin muayene çağrısına uymaması ve on beş gün içinde geçerli bir mazeret bildirmemesi başvurunun reddine sebep olabilir.
9ter başvurusunun kabulü durumunda yabancı belediyece yabancılar siciline kaydedilir ve kendisine bir yıl geçerli sınırlı A kartı verilir. Bu sınırlı oturum hakkı, ilk başvuru tarihinden itibaren beş yıllık sürenin doldurulmasıyla sınırsız B karta dönüşür.
9ter başvurusunun reddine karşı itiraz yolu bulunmakla birlikte yapılan itirazın kendiliğinden durdurucu etkisi yoktur. Sınırlı süreli A kartının yenilenmesi için yapılacak başvurunun ise Göçmenlik Ofisi tarafından belirlenen tarihten önceki altmışıncı ile otuzuncu günler arasında belediyeye sunulması gerekir.
İnsani Nedenli Oturum Kartlarının Yenilenme Koşulları
İnsani nedenlerle verilen B33 veya B44 kodlu sınırlı süreli A kartlarının yenilenmesi idari denetime tabidir. Yenileme sürecinde kişinin kamuya yük olmaması, eğitim, meslekî faaliyet veya benzeri uğraşlarla meşgul bulunması, kamu düzenini tehlikeye atmaması ve entegrasyon çabası göstermesi koşulları aranır.
9bis başvurusu doğrudan Göçmenlik Ofisi'ne yapılabilir mi?
Hayır, 9bis istisnai oturum başvurusu doğrudan Göçmenlik Ofisi'ne yapılamaz; yabancının fiilen ikamet ettiği yerleşim yerindeki belediyeye sunulması yasal bir zorunluluktur.
Belçika'da uzun süre yaşamak 9bis hakkı sağlar mı?
Hayır, Belçika'da uzun süre yaşamış olmak veya Belçika toplumuna entegre olmuş olmak 9bis başvurusu bakımından tek başına istisnai koşul sayılmaz.
9ter tıbbi oturum başvurusu nereye yapılır?
9ter tıbbi oturum başvurusu belediyelere değil, taahhütlü posta yoluyla doğrudan Göçmenlik Ofisi'ne gönderilir.
9ter kapsamında verilen oturum ne zaman sınırsız karta dönüşür?
9ter başvurusu kabul edilirse bir yıl geçerli sınırlı A kartı verilir; bu sınırlı oturum başvuru tarihinden itibaren beş yıllık dönemin sonunda sınırsız B karta dönüşür.
Oturum ret kararına yapılan itiraz kararın icrasını durdurur mu?
Hayır, 9bis ve 9ter ret kararlarına karşı kanun yoluna başvurulabilmekle birlikte, yapılan bu itirazların kendiliğinden yürütmeyi durdurucu etkisi bulunmamaktadır.
Her sağlık sorunu ile 9ter oturumu talep edilebilir mi?
Hayır, her sağlık sorunu 9ter kapsamına girmez; kişinin Belçika'da bulunması ve hastalığının hayatı veya beden bütünlüğü bakımından gerçek risk doğurması ya da menşe ülkesinde veya kalmaya yetkili olduğu ülkede yeterli tedavi bulunmadığı için geri gönderilmesi halinde insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele riski doğurması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy