İskoçya’da Vatandaşlık Kazanma ve Başvuru Şartları

İskoçya’da Vatandaşlık Rejimi ve Hukuki Çerçeve

İskoçya'ya özgü ayrı ve yürürlükte bağımsız bir İskoç vatandaşlığı rejimi bulunmamaktadır. İskoçya sınırları içinde ikamet eden kişiler, ayrı bir vatandaşlık sistemi yerine Birleşik Krallık vatandaşlığı rejimine tabidir.

Scotland Act 1998 düzenlemeleri kapsamında vatandaşlık ve göçmenlik konuları Birleşik Krallık düzeyinde tutulan yetki alanında yer almaktadır. Bu sebeple İskoçya'da ikamet edenlerin vatandaşlığa kabul ve tescil işlemleri merkezi yasal düzenlemeler doğrultusunda yürütülür.

Doğum Yoluyla Vatandaşlık Kazanımı

İskoçya sınırlarında, yani Birleşik Krallık topraklarında doğan herkes otomatik olarak Birleşik Krallık vatandaşı sayılmaz. 1 Temmuz 2006 tarihinden sonra Birleşik Krallık'ta doğan bir çocuk, doğum anında anne veya babasından en az birinin Britanya vatandaşı ya da yerleşik statüde bulunması halinde otomatik olarak vatandaş olabilir.

Doğum anında ebeveynlerinin ikisi de Britanya vatandaşı veya yerleşik statüde bulunmayan çocuklar için belirli şartlar altında kayıt yoluyla vatandaşlık imkânı doğabilir. Birleşik Krallık'ta doğan ve yaşamının ilk on yılı boyunca her yıl ülke dışında geçirdiği süre doksan günü aşmayan çocuklar kayıt usulüyle vatandaşlık hakkı elde edebilir.

Yetişkinler İçin Vatandaşlığa Alınma Şartları

Yetişkinlerin başvuru yoluyla vatandaşlığa kabulü British Nationality Act 1981 ve Home Office kuralları çerçevesinde yürütülür. Başvuru sahibinin on sekiz yaşını doldurmuş olması, aranan ikamet süresini tamamlaması, uygun bir göç statüsüne sahip bulunması, iyi karakter şartını sağlaması ile dil ve Life in the UK koşullarını yerine getirmesi gerekir.

Genel vatandaşlığa kabul hattında başvuru sahibinin Birleşik Krallık'ta en az beş yıl yaşamış olması şarttır. Bununla birlikte başvurudan önceki son on iki ay boyunca süresiz oturum izni veya Avrupa Birliği Yerleşim Programı kapsamında yerleşik statü sahibi olunması aranır.

Bir Britanya vatandaşı ile evli veya kayıtlı sivil birliktelik içinde bulunan kişiler için asgari ikamet süresi üç yıldır. Britanya vatandaşı eş üzerinden yürütülen başvurularda, yerleşik statü ya da süresiz oturum izni alındıktan sonra beklenen on iki aylık ilave süre koşulu uygulanmaz.

Fiziki Varlık ve Ülke Dışında Geçirilen Süre Sınırları

Vatandaşlığa kabul sürecinde başvuru sahibinin, başvurunun resmi olarak alındığı tarihten geriye doğru tam beş yıl önce Birleşik Krallık'ta fiziki olarak bulunmuş olması şarttır. Eş üzerinden başvuru yapıldığında ise bu fiziki varlık şartı geriye doğru tam üç yıl önceki gün esas alınarak denetlenir.

Beş yıllık genel ikamet sürecinde ülke dışındaki toplam sürenin kural olarak 450 günü aşmaması gerekir. Britanya vatandaşı eş üzerinden yürütülen üç yıllık süreçte ise ülke dışı toplam sürenin 270 günü geçmemesi aranır. Her iki başvuru yolunda da başvurudan önceki son on iki ay içindeki devamsızlığın doksan günü aşmaması şart koşulur.

Dil, Yaşam Testi ve Başvuru Usulü

Vatandaşlık başvurusunda aranan dil yeterliliği şartı İngilizce, Galce veya İskoç Galcesi üzerinden karşılanabilir.

Altmış beş yaş ve üzerindeki kişiler ile uzun süreli fiziksel veya zihinsel sağlık engeli bulunan başvuru sahipleri, belirli koşulların varlığı halinde dil yeterliliği ve Life in the UK testinden muaf tutulabilir.

Avrupa Birliği Yerleşim Programı kapsamında yerleşik statüye sahip kişilerin vatandaşlığa geçiş aşamasında dil ve Life in the UK koşullarını ayrıca yerine getirmesi zorunludur.

Home Office kuralları uyarınca, 10 Şubat 2025 tarihinden sonra yapılan ve ne zaman gerçekleşmiş olursa olsun yasa dışı giriş unsuru barındıran başvurular kural olarak reddedilir.

Vatandaşlık başvurusunda kimlik teyidi amacıyla iki referans sunulmalıdır. Referanslardan birinin mesleki statü sahibi olması gerekirken diğerinin kural olarak Britanya pasaportu hamili ve meslek sahibi ya da yirmi beş yaşını doldurmuş bir kişi olması aranır.

Yapılan vatandaşlık başvurusu tek başına göç statüsü sağlamaz. Başvuru incelenirken ve vatandaşlık töreni tamamlanana kadar Birleşik Krallık sınırları içindeki yasal kalış hakkının ayrıca korunması gerekir.

Çalışma Rotaları ve Çifte Vatandaşlık

Nitelikli çalışan vizesi sahipleri çoğunlukla Birleşik Krallık'ta beş yıllık süreyi tamamladıklarında süresiz oturum izni başvurusunda bulunabilir.

Britanya Denizaşırı Vatandaş vizesi hamilleri Birleşik Krallık'ta beş yıl kesintisiz ikamet ettikten sonra süresiz yerleşim başvurusu yaparak bu süreci vatandaşlık başvurusuna temel oluşturacak şekilde tamamlayabilir.

Global Talent rotasında yer alan kişiler için yerleşim hakkına geçiş süresi başvuru sahibinin dahil olduğu kategoriye göre üç yıl ya da beş yıl olarak belirlenir.

Birleşik Krallık vatandaşlık hukuku çifte vatandaşlık statüsünü kural olarak kabul eder. Bununla birlikte bu durumun hukuki geçerliliği ve sürdürülebilirliği, ilgilinin vatandaşı olduğu diğer ülkenin milli mevzuatındaki düzenlemelere bağlıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy