İskoçya'da soybağına dayanan ayrı bir İskoç vatandaşlığı yoktur. Vatandaşlık ve göç, Scotland Act 1998 kapsamında reserved matter'dır; ana kurallar Birleşik Krallık düzeyinde belirlenir ve soybağı British citizenship üzerinden değerlendirilir.
Yurt dışında doğum ve kuşak sınırı
British citizen by descent statüsü, çoğu durumda yurt dışında doğan sonraki kuşağa kendiliğinden geçmez. Birleşik Krallık dışında doğan çocuklara vatandaşlığın otomatik geçişi normal olarak bir kuşakla sınırlıdır. Bu sınır her yurt dışı doğumu vatandaşlık dışında bırakmaz; otomatik kazanım ile kayıt başvurusu ayrı değerlendirilir.
1 Temmuz 2006 ve sonrası yurt dışı doğum
Birleşik Krallık dışında 1 Temmuz 2006 tarihinde veya daha sonra doğan kişinin otomatik British citizen sayılabilmesi üç unsura bağlıdır: doğumun bu dönemde olması, doğum anında anne veya babanın British citizen olması ve bu ebeveynin vatandaşlığı çocuğa geçirebilecek nitelikte bulunması.
Ebeveynin vatandaşlığı geçirebileceği hallere örnek olarak Birleşik Krallık'ta doğmuş veya evlat edinilmiş olması, vatandaşlığı kendi adına başvurarak edinmiş bulunması ve doğum anında Crown service kapsamında görev yapması gösterilir. Bunlar örneklerdir; her ebeveyn bağlantısı bu üç durumdan birine indirgenemez.
Baba British citizen olsa bile, doğum anında annenin başka bir kişiyle evli olması gibi soybağı komplikasyonunda otomatik vatandaşlık bulunmayabilir. Böyle bir durumda UKF formuyla kayıt başvurusu gündeme gelebilir. Bu sonuç her olayda ret veya zorunlu bir kayıt sonucu değildir.
Bu dönemde otomatik vatandaş olmayan bazı çocuklar için kayıt yolu açılabilir. Örneklenen alternatiflerden biri, çocuğun 18 yaşından küçük olması ve British citizen anne veya babanın çocukla birlikte son üç yılı Birleşik Krallık'ta geçirmesidir. Diğer örnek, British parent'ın doğumdan önce en az üç yıl Birleşik Krallık'ta yaşaması ve bu süre içinde 270 günden fazla ülkeden ayrılmamasıdır.
1 Ocak 1983 ile 30 Haziran 2006 arası
Bu tarihler arasında Birleşik Krallık dışında doğanlarda otomatik British citizenship için anne veya babanın British citizen olması gerekir. British citizen olan kişi yalnızca babaysa ve anne British değilse, ebeveynlerin çocuğun doğumu anında evli olmaları da aranır.
1 Temmuz 2006'dan önce, çocuğun annesiyle evli olmayan British bir erkek, yurt dışında doğan çocuğuna vatandaşlığı normal olarak geçiremiyordu. Bu nedenle evli olmayan British babadan yurt dışında doğan çocuklar genellikle otomatik vatandaş olamaz; UKF ile kayıt başvurusu yapılabilir. Bu kaydın sonucu çoğu durumda British citizen by descent olur.
Evli olmayan British veya settled babaların, bu nedenle otomatik vatandaş sayılmayan çocukları sections 4G–4I kapsamında kayıt başvurusu yapabilir. Section 4F ise her başvuru için değil, bazı durumlar için ek bir kayıt imkânıdır.
1 Ocak 1983 öncesi doğumlar
1 Ocak 1983'ten önce yurt dışında doğan bir kişinin otomatik British citizenship kazanması, kural olarak babanın o tarihte citizen of the United Kingdom and Colonies olmasına, anneyle evli bulunmasına ve vatandaşlığı çocuğa geçirebilecek nitelikte olmasına bağlıdır. Düzen, önceki vatandaşlık rejiminin mantığını sürdürür.
Aynı dönemde British anneler vatandaşlığı çocuklarına erkeklerle aynı biçimde aktaramıyordu. Yurt dışında doğmuş ve annesi British olan kişiler için section 4C temeline dayanan UKM kayıt başvurusu yapılabilir.
UKM başvurusu kabul edilen kişi British citizen by descent olur. Bu statü, kural olarak, daha sonra yurt dışında doğacak çocuklara otomatik biçimde geçirilemez.
By descent ebeveynden gelen çocuk
British Nationality Act 1981 sections 3(2) ve 3(5), Birleşik Krallık dışında doğan ve British citizen by descent ebeveynden gelen çocuklar bakımından kayıt yolu açabilir. Hükümler kendiliğinden vatandaşlık vermez; sonuç, kaydın şartlarının gerçekleşmesine bağlıdır.
Birleşik Krallık'ta veya İskoçya'da doğum
Birleşik Krallık'ta ve dolayısıyla İskoçya'da doğan çocuk, doğum anında ebeveynlerinden birinin British citizen veya settled olması halinde genellikle otomatik British citizen olur. İskoçya'da doğmak ayrı bir vatandaşlık rejimi oluşturmaz.
Doğum sırasında ebeveynler British citizen veya settled değilse, daha sonra birinin British citizen olması ya da yerleşim hakkı kazanması section 1(3) bakımından kayıt imkânı doğurabilir. Bundan ayrı olarak, çocuğun Birleşik Krallık'taki ilk on yılında her yıl 90 günden fazla dışarıda kalmamış olması section 1(4) kapsamında başka bir hak doğurabilir. İki ihtimal de kendiliğinden vatandaşlık sonucu yaratmaz.
Section 4L ile kazanılan statü
Section 4L kaydı; historical legislative unfairness, kamu otoritesinin fiili veya ihmali ya da exceptional circumstances gösterildiğinde gündeme gelebilir. Başarılı kayıtta kişi British citizen otherwise than by descent olur. Bu statü, yurt dışında doğacak çocuklara vatandaşlık geçirme bakımından by descent statüsüne göre daha avantajlıdır.
Form seçimi, biyometri ve kalış hakkı
Soybağı ve bağlantılı vatandaşlık başvurularında MN1, UKF, UKM, ARD ve T formları bulunur. Uygun formun belirlenmesi başvurunun niteliği açısından belirleyicidir; yanlış form gecikmeye veya ret riskine yol açabilir.
Başvuruda biyometrik veri istenebilir. On sekiz yaşını doldurmuş ve başvurusu kabul edilmiş kişilerin çoğu törene katılır. Vatandaşlık başvurusunda bulunmak, Birleşik Krallık'ta kalış hakkı veya ayrı bir immigration permission yaratmaz.
Çifte vatandaşlık
Birleşik Krallık hukuku genel olarak dual citizenship kabul eder; kişi British citizen olurken başka bir ülkenin vatandaşı da olabilir. Diğer vatandaşlığı düzenleyen ülke hukuku aynı sonucu benimsemeyebilir ve o sonucun ne olacağı bu çerçeveden belirlenemez.
İskoçya'da soybağı ayrı vatandaşlık verir mi?
Hayır. Scotland Act 1998 kapsamında vatandaşlık ve göç reserved matter'dır; ayrı bir İskoç vatandaşlığı rejimi yoktur. Değerlendirme British citizenship üzerinden yapılır.
By descent statüsü sonraki kuşağa otomatik geçer mi?
Çoğu durumda geçmez. Otomatik geçiş normal olarak bir kuşakla sınırlıdır. British citizen by descent ebeveynden gelip Birleşik Krallık dışında doğan bazı çocuklar için sections 3(2) ve 3(5) kayıt yolu açabilir.
1 Temmuz 2006 sonrası yurt dışı doğumda ne aranır?
Doğumun bu tarihte veya sonra olması, doğum anında anne veya babanın British citizen olması ve o ebeveynin vatandaşlığı geçirebilecek nitelikte olması aranır. Annenin doğum anında başkasıyla evli olması gibi bir komplikasyonda otomatik vatandaşlık bulunmayabilir.
Evli olmayan British babanın yurt dışı doğumlu çocuğu ne yapar?
1 Temmuz 2006'dan önceki bu durumda vatandaşlık normal olarak geçmez ve çocuk genellikle otomatik vatandaş olamaz. UKF ile kayıt başvurusu yapılabilir; sonuç çoğu durumda by descent olur. Sections 4G–4I, evli olmayan British veya settled babaların çocuklarına; section 4F ise bazı durumlara yöneliktir.
İskoçya'da doğan çocuk ne zaman otomatik vatandaş olur?
Doğum anında ebeveynlerden biri British citizen veya settled ise çocuk genellikle otomatik British citizen olur. Bu koşullar yokken sonradan oluşan ebeveyn statüsü section 1(3), ilk on yıldaki yıllık 90 gün sınırı ise section 1(4) bakımından ayrı kayıt ihtimali doğurabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy