İskoçya’da Eğitim ve Öğrenci İkamet Rejimi
İskoçya'da eğitim almak isteyen yabancılar için Birleşik Krallık genelinden ayrı ve bağımsız bir öğrenci ikamet izni sistemi bulunmamaktadır. İskoçya'daki bir eğitim kurumunda öğrenim görecek kişilerin tabi olduğu yasal statü, Birleşik Krallık göç hukuku bünyesindeki Öğrenci Vizesi (Student visa) kurallarıdır. Başvuru işlemlerinde genel göç düzenlemeleri ve lisanslı sponsorluk şartları esas alınır.
Kabul Belgesi ve Başvuru Takvimi
Öğrenci Vizesi başvurusu yapabilmek için öncelikle lisanslı bir öğrenci sponsorundan koşulsuz kabul alınması gerekmektedir. Eğitim kurumu, öğrenci adına sponsorluk yönetim sistemi üzerinden sanal bir kayıt olan Sponsorluk Kabul Teyidi (CAS) referans numarasını düzenler. CAS fiziksel bir belge değildir ve bu kayıt oluşturulmadan vize başvurusu gerçekleştirilemez. Başvurunun, CAS numarasının düzenlenmesinden itibaren en geç 6 ay içinde yapılması zorunludur.
Öğrenci Vizesi başvurularında zamanlama başvuru yapılan ülkeye göre farklılaşır. Başvuru Birleşik Krallık dışından yapılacaksa eğitim başlangıcından en erken 6 ay önce teslim edilebilir. Birleşik Krallık içinden yapılacak uzatma veya geçiş başvurularında ise program başlangıcından en erken 3 ay önce başvuru yapılabilir ve takip edilecek yeni kursun mevcut yasal kalış izninin bitiminden itibaren 28 gün içinde başlaması şarttır.
Maddi Yeterlilik ve Yaşam Gideri Şartları
İskoçya'da yer alan eğitim kurumları finansal hesaplamalarda Londra dışı bölge kapsamında değerlendirilir. Başvuru sahibinin, CAS üzerinde gösterilen 1 akademik yıla kadarki kurs ücretine ek olarak Londra dışı yaşam gideri karşılığı aylık £1,171 olmak üzere en fazla 9 aylık süreyi kapsayan finansmanı karşılayabileceğini kanıtlaması beklenir.
Gerekli görülen parasal birikimin resmi vize başvuru tarihinden önce kesintisiz biçimde en az 28 gün boyunca hesapta tutulması şarttır. Ayrıca bu 28 günlük sürenin bitiş tarihi ile başvuru tarihi arasında en fazla 31 gün bulunabilir.
Birleşik Krallık'ta geçerli bir vize statüsüyle en az 12 aydır bulunan başvuru sahipleri, Öğrenci Vizesi başvurusunda çoğu zaman ayrıca finansal kanıt sunmak zorunda kalmayabilir. Ancak bu durum her başvuru için mutlak bir muafiyet teşkil etmez.
Dil Yeterliliği ve Akademik Onay Şeması (ATAS)
Derece seviyesindeki ve üzerindeki eğitim programlarına katılacak öğrencilerin konuşma, okuma, yazma ve anlama yetkinliklerini ispatlamaları gerekir. Lisanslı yükseköğretim kurumları bu yeterlilik değerlendirmesini kendi iç mekanizmalarıyla yapabilmekle birlikte, aranan seviyenin en az CEFR B2 düzeyine denk olması beklenir.
Ulusal Yeterlilik Çerçevesi kapsamındaki RQF seviye 7 ve üzerindeki duyarlı araştırma veya çalışma alanlarında, yüksek lisans ve doktora düzeyindeki bazı hassas programlar için başvuru sahibinin Akademik Teknoloji Onay Şeması (ATAS) sertifikası alması gerekebilir.
Giriş İzinleri, Yasal Kalış Süresi ve Dijital Vize
Vizelerini alan öğrencilerin Birleşik Krallık'a varış zamanları programın süresine bağlı olarak belirlenir. Süresi 6 ay veya daha kısa olan kurslarda eğitim başlamadan en fazla 1 hafta önce, 6 aydan uzun süren kurslarda ise eğitime başlamadan en fazla 1 ay önce ülkeye giriş yapılması mümkündür.
Appendix Student çerçevesinde, süresi 12 ay veya daha uzun programlarda genellikle kurs başlangıcından önce 1 ay ve tamamlanmasının ardından 4 ay ilave yasal kalış hakkı tanınır. Süresi 6 ile 12 ay arasında olan kurslarda ise genellikle kurs bitimine 2 ay ek süre verilir.
Vize başvurusu onaylanan öğrenciler fiziksel etiket yerine UKVI hesabı üzerinden dijital göç statüsüne (eVisa) erişir. Başvuru sahibinin seyahatlerinde kullandığı geçerli pasaport veya seyahat belgesini bu UKVI hesabına bağlaması zorunludur.
Çalışma Hakları ve Yasal Sınırlamalar
Yükseköğretim sağlayıcısının sponsorluğunda yürütülen derece seviyesi ve üzerindeki tam zamanlı eğitimlerde, öğrencilere resmi akademik dönem içerisinde haftada 20 saate kadar, tatil dönemlerinde ise tam zamanlı çalışma hakkı tanınır. Derece altı tam zamanlı programlarda dönem içi çalışma hakkı haftada 10 saatle sınırlıdır. Yarı zamanlı yürütülen eğitim programlarında ise öğrencilerin çalışma izni bulunmaz.
Öğrenci statüsündeki kişilerin profesyonel sporcu veya antrenör olarak görev yapması, gösteri sektöründe belirli eğlence işlerini icra etmesi, kural olarak serbest meslek faaliyeti yürütmesi ve genel kural olarak kalıcı tam zamanlı kadroları doldurması yasaktır. Bununla birlikte, Öğrenci Vizesi statüsündeyken Skilled Worker veya Graduate vizesine başvurulmasının ardından belirli koşullar altında tam zamanlı bir pozisyona geçiş yapılması mümkün olabilmektedir.
Aile Bireylerinin Katılımı ve Mezuniyet Sonrası Statü
Öğrencinin aile bireylerini (dependant) yanına getirebilmesi belirli istisnai hallere tabi kılınmıştır. Aile birleşimi hakkı, süresi 6 aydan uzun bir programa başlayan devlet sponsorlu öğrenciler ile en az 9 ay süren RQF seviye 7 ve üzeri tam zamanlı lisansüstü programlardaki öğrenciler bakımından geçerlidir. Ancak söz konusu lisansüstü program 1 Ocak 2024 ve sonrasında başlıyorsa, ayrıca doktora (PhD) veya araştırma temelli yüksek derece niteliği taşıması şarttır. İskoçya'daki eğitimlerde getirilecek her bir aile bireyi için aylık £680 olmak üzere azami 9 ay üzerinden ek finansman gösterilmelidir.
Eğitimini başarıyla tamamlayan yabancı uyruklular, Birleşik Krallık içindeyken, geçerli Öğrenci Vizesi veya eski Tier 4 statüsünü korurken ve uygun bir programı bitirmeleri kaydıyla Mezun Vizesine (Graduate visa) başvurabilir. Başvuru için kurumun İçişleri Bakanlığına başarılı mezuniyet bildirimini yapması yeterlidir. Mezun Vizesi, 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılan başvurularda 2 yıl, 1 Ocak 2027 ve sonrasında yapılan başvurularda 18 ay, doktora mezunları için ise 3 yıl süreli düzenlenir. Süresi uzatılamayan bu vize statüsünden Skilled Worker gibi çalışma rotalarına geçiş yapılabilir.
İskoçya için ayrıca bir öğrenci ikamet kartı alınır mı?
Hayır, İskoçya'nın müstakil bir öğrenci ikamet izni bulunmamakta olup Birleşik Krallık Öğrenci Vizesi kuralları ve dijital göç statüsü (eVisa) geçerlidir.
İskoçya'daki üniversite öğrencileri dönem içinde kaç saat çalışabilir?
Yükseköğretim kurumlarında tam zamanlı derece seviyesi programlarda dönem içinde haftada 20 saate kadar, derece altı programlarda ise 10 saate kadar çalışma hakkı bulunmaktadır.
Mezun Vizesi başvurusu için hangi vize türünde olmak gerekir?
Başvuru sahibinin Birleşik Krallık içindeyken geçerli bir Öğrenci Vizesine veya eski Tier 4 statüsüne sahip olması ve uygun bir programı tamamlamış bulunması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy