İskoçya'da Oturum İzni Yetkisi ve Dijital Göç Sistemi
İskoçya'da ikamet etmek isteyen yabancılar için bağımsız bir İskoç oturum izni veya ayrı bir göç rejimi bulunmamaktadır. Göç ve iltica alanındaki yasal yetki İskoç Parlamentosu'na değil, Birleşik Krallık Hükümeti ile Home Office idaresine aittir. Bu çerçevede Edinburgh, Glasgow veya Aberdeen gibi İskoçya şehirlerinde yaşamak isteyen kişilerin Birleşik Krallık göç kuralları kapsamındaki vize, leave to remain veya yerleşim statülerine başvuru yapması gerekmektedir.
Birleşik Krallık oturum süreçlerinde fiziksel biyometrik kartların yerini aşamalı olarak dijital eVisa yapısı almaktadır. Çalışma, eğitim, aile ve belirli yerleşim başvurularının önemli kısmında dijital göç statüsü öne çıkmış; 30 Ekim 2025 ve sonrasında yapılan iş, eğitim, aile ve bazı yerleşim başvurularında eVisa sistemi esas hale gelmiştir. 11 Mart 2026 tarihinden itibaren ise seyahat belgelerinin elektronik göçmenlik hesabına otomatik bağlanmasına yönelik yeni adımlar duyurulmuştur.
Nitelikli Çalışma, Yetenek ve Girişimci Vizeleri
Sağlık ve bakım sektöründe istihdam edilecek kişilere yönelik vize rotasında asgari maaş eşiği genel nitelikli çalışan seviyesinden daha düşüktür. Bu kapsamdaki uygun sağlık ve eğitim işlerinde yıllık en az 25.000 sterlin ya da ilgili iş için belirlenen daha yüksek rayiç ücret aranmaktadır. Bununla birlikte bakım işlerinde ve belirli orta beceri düzeyindeki görevlerde çalışanların aile fertlerini yanlarında getirme imkânına yönelik yasal kısıtlamalar bulunmaktadır.
Hızlı büyüyen ve aranan kriterleri karşılayan bir Birleşik Krallık işletmesinden iş teklifi alan yüksek vasıflı çalışanlar için ölçeklenme odaklı çalışma vizesi rotası düzenlenmiştir. Bu statü, şartları taşıyan yabancı çalışanlar için kalıcı oturuma giden yollardan birini oluşturmaktadır.
Akademi, bilim, sanat, kültür veya dijital teknoloji alanlarında lider ya da potansiyel lider kabul edilen kişiler, iş teklifi şartı bulunmaksızın küresel yetenek vizesine başvurabilmektedir. Uygun bir prestijli ödülü bulunanlar doğrudan, diğer başvuru sahipleri ise yetkili kurumdan onay alarak süreç yürütür. Bu vize rotası, belirli koşulların varlığı halinde 3 yıl içinde kalıcı oturum imkânı sağlamaktadır.
Yenilikçi kurucu vizesi, yalnızca sermaye sunmaktan ziyade iş fikrinin yenilikçi, uygulanabilir ve ölçeklenebilir nitelikte olmasına dayanmaktadır. Başvuru öncesinde yetkili bir onay merciinden uygunluk alınması şarttır. İlk aşamada 3 yıllık kalış izni sağlanmakta; 12. ve 24. aylarda ilerleme görüşmeleri gerçekleştirilmektedir. Onayın geri çekilmesi vize süresini etkileyebilmekte; kurallar çerçevesinde yürütülen iş modellerinde 3 yılın sonunda kalıcı oturum statüsüne geçilebilmektedir.
Mezuniyet ve Yüksek Potansiyelli Birey Rotaları
Belirlenen üniversitelerden son 5 yıl içinde mezun olan yabancılar, bir iş sponsoru bulunmaksızın yüksek potansiyelli birey vizesine başvuru yapabilmektedir. Bu düzenleme yabancı mezuna süreli oturum imkânı tanımakla birlikte yıllık başvuru kotasına tabidir ve doğrudan kalıcı oturum sağlayan bir rota niteliğinde değildir.
Birleşik Krallık'ta yükseköğrenimini tamamlayanlar için uygulanan mezuniyet vizesi uzatılamaz niteliktedir. Bu izin, 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılan başvurularda 2 yıl, 1 Ocak 2027 ve sonrasında yapılan başvurularda 18 ay, doktora mezuniyetlerinde ise 3 yıl kalış ve çalışma hakkı sunmaktadır. Mezuniyet vizesi süresi tamamlandığında nitelikli çalışan vizesi gibi farklı bir vize kategorisine geçiş yapılabilmektedir.
Aile Birleşimi ve Partner Başvuruları
Eş veya partner üzerinden yapılan aile vizesi başvurularında başvuru sahibi ile sponsorun birlikte sağlaması gereken genel asgari yıllık gelir eşiği en az 29.000 sterlindir. Ancak ilk partner başvurusu 11 Nisan 2024 tarihinden önce yapılmış olan ve aynı partner üzerinden uzatma talep edilen bazı dosyalarda 18.600 sterlinlik eski gelir eşiği korunmaya devam etmektedir.
Birleşik Krallık'ta ziyaretçi vizesiyle bulunan veya yalnızca 6 ay ve daha kısa süreli geçerli statüye sahip kişilerin ülke içinden aile vizesine geçiş başvurusu yapmaması genel kuraldır; başvurunun ülke dışından gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ancak bu genel kuralın sınırlı istisnaları mevcuttur.
Kalıcı Oturum Süreleri ve Bölgesel Destek Hizmeti
Birleşik Krallık'ta süresiz kalma izni niteliğindeki kalıcı oturum statüsü, birçok çalışma vizesi rotasında 5 yıllık yasal ve kesintisiz ikamet mantığına dayanmaktadır. Küresel yetenek ve yenilikçi kurucu statülerinde ise bu süre 3 yıla inebilmektedir. Kesintisiz ve yasal ikametini 10 yıl boyunca sürdüren yabancılar için uzun süreli ikamet yoluyla da kalıcı yerleşim imkânı bulunmaktadır. Yürürlükteki dosyalarda rota bazlı 3 yıl, 5 yıl ve 10 yıl sistemleri esas alınmaya devam etmektedir.
İskoç Hükümeti tarafından desteklenen Scotland's Migration Service; işverenlere, yatırımcılara, girişimcilere ve bazı göçmen gruplarına bilgi, rehberlik ve bazı bireysel görüşme imkânları sunan bir destek mekanizmasıdır. Bu yapı bir avukatlık hizmeti vermemekte, mahkemeler veya Home Office idaresi nezdinde yasal temsil yetkisi taşımamaktadır.
İskoçya için bağımsız bir oturum izni başvurusu var mıdır?
İskoçya'ya özgü bağımsız bir oturum izni bulunmamaktadır; göç ve oturum yetkisi Birleşik Krallık Hükümeti ile Home Office idaresindedir.
Mezuniyet vizesi uzatılabilir mi?
Mezuniyet vizesi uzatılamaz niteliktedir; fakat nitelikli çalışan vizesi gibi başka bir yasal rotaya geçiş yapılabilir.
Ziyaretçi vizesi ile ülke içinden aile vizesine geçilebilir mi?
Ziyaretçi statüsünde veya 6 ay ve altı süreli vizeyle ülkede bulunanların başvurularını ülke dışından yapması genel kuraldır; ancak bu durumun sınırlı istisnaları bulunmaktadır.
Birleşik Krallık'ta kalıcı oturum hakkı ne kadar sürede elde edilir?
Standart çalışma rotalarında genel kural 5 yıllık kesintisiz ikamet iken, küresel yetenek ve yenilikçi kurucu rotalarında 3 yılda, uzun süreli ikamet yolunda ise 10 yılda kalıcı oturum imkânı mevcuttur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy