İskoçya'da geçici süreli oturum, yabancıların eğitim, çalışma, ziyaret veya ailevi gerekçelerle ülkede belirli bir süre yasal olarak bulunmasını sağlayan izin statüsüdür. İskoçya'nın Birleşik Krallık'tan bağımsız ayrı bir göç veya geçici oturum rejimi bulunmamakta olup göç hukuku ve vize sistemi Westminster ile Home Office yetkisi altındadır. Kalıcı yerleşim statüsü sunan süresiz oturumdan (indefinite leave to remain) farklı olarak geçici süreli oturum, belirli bir süre için verilmiş giriş veya kalış iznini ifade eder ve her geçici rota kalıcı yerleşime olanak tanımaz.
Kısa Süreli Giriş ve Ziyaretçi Rejimi
Elektronik Seyahat İzni (ETA), kendi başına bir oturum izni niteliği taşımamakta olup yerleşim veya çalışma temelli bir oturum statüsü değildir. En fazla 6 aya kadar seyahat imkanı tanıyan bu geçici giriş kontrol mekanizması, 25 Şubat 2026 tarihinden itibaren vizeden muaf yabancılar için de zorunlu tutulmuştur.
Standard Visitor vizesi çoğu durumda en fazla 6 aya kadar kalış hakkı tanır ve yerleşim temelli bir oturum sağlamaz. Ziyaretçi statüsünde bulunan kişilerin bir Birleşik Krallık şirketinde istihdam edilmesi veya serbest meslek (self-employed) erbabı olarak faaliyet yürütmesi kural olarak yasaktır.
Eğitim ve Mezuniyet Kapsamında Geçici Oturum
Immigration Rules Appendix Student düzenlemeleri uyarınca, 6 ay veya daha kısa süreli belirli eğitimler ziyaretçi rejimi kapsamında yürütülebilirken, 11 aya kadar süren İngilizce kursları için kısa süreli öğrenim (short-term study) kuralları uygulanır. Yükseköğretim ve uzun süreli akademik eğitimler için ise Student visa kategorisine başvurulması gerekir. 1 Ocak 2024 sonrası değişikliklerle birlikte, Student visa sahiplerinin eş veya çocuk gibi aile fertlerini getirebilmesi çoğu durumda yalnızca devlet sponsorlu öğrenciler ile en az 9 aylık lisansüstü düzey araştırma ağırlıklı programlara kayıtlı kişilerle sınırlandırılmıştır.
Mezuniyet sonrası kalış imkanı veren Graduate visa rotası için sponsor onayına ihtiyaç duyulmaz. Kişiye Birleşik Krallık'ta kalma, iş arama ve çalışma imkanı tanıyan bu başvuru, Birleşik Krallık içinden yapılmalı ve başvuranın mevcut statüsü Student visa veya eski Tier 4 olmalıdır. Graduate vizesi süresi 31 Aralık 2026'ya kadar yapılan başvurularda 2 yıl, 1 Ocak 2027 ve sonrasında yapılan başvurularda ise 18 ay olarak düzenlenir; doktora mezuniyetlerinde ise hak tanınan süre 3 yıldır. Immigration Rules Appendix Graduate uyarınca bu rota bir yerleşim rotası (settlement route) değildir ve uzatılamaz; ancak bu statüden başka bir vize kategorisine geçiş planlanabilir.
Çalışma ve İstihdam Temelli Oturum İzinleri
İstihdam kapsamında verilen Skilled Worker vizesi, onaylı sponsordan iş teklifi alan kişilere tek seferde en fazla 5 yıla kadar düzenlenebilir. Benzer biçimde sağlık ve bakım sektöründe çalışanlara yönelik Health and Care Worker vizesi de en fazla 5 yıla kadar verilebilir. Bu rotalar uzatılabilir niteliktedir ve şartlar sağlandığında kalıcı oturuma zemin hazırlayabilir. Buna karşılık ziyaretçi, kısa süreli öğrenci, mevsimlik işçi statüsünde bulunan veya göçmenlik kefaleti (immigration bail) altındaki kişilerin Birleşik Krallık içinden Skilled Worker statüsüne geçiş (switch) yapmasına izin verilmez.
Belirlenen üniversitelerden son 5 yıl içinde mezun olanlara yönelik High Potential Individual (HPI) vizesi, genel olarak 2 yıl, doktora mezunlarına ise 3 yıl kalış hakkı sunar. Ancak Immigration Rules Appendix HPI uyarınca bu statü bir yerleşim rotası değildir. Global Business Mobility kapsamındaki UK Expansion Worker ve Service Supplier vizeleri de yerleşim amacı taşımayıp geçici görevlendirme esasına dayanır.
Aile Birleşimi ve Özel Hayat Gerekçeli Oturum
Aile birleşimi (Family visa) kapsamında eş ve partner başvurularında ilk izin, yurt dışından yapılan başvurularda 2 yıl 9 ay, ülke içinden uzatma veya statü geçişlerinde ise çoğu durumda 2 yıl 6 ay olarak verilir. Partner başvurularında aranan genel asgari gelir şartı £29,000 düzeyindedir; 11 Nisan 2024 tarihinden önce aynı partner üzerinden başlayan bazı dosyalarda ise geçiş koruması uyarınca £18,600 eşiği devam edebilir. Ziyaretçi vizesiyle veya 6 ay ve daha kısa süreli statülerle ülkede bulunan kişilerin ülke içinden Family visa kategorisine geçiş yapması kural olarak mümkün değildir.
Bireysel bağlara dayanan özel hayat (private life) gerekçeli süreli oturum çoğu dosyada 2 yıl 6 ay süreyle tahsis edilir; belirli çocuklar ve genç yetişkinler bakımından ise bu sürenin 5 yıl olarak uygulanması olanaklıdır.
Dijital Oturum ve eVisa Düzeni
Çalışma, eğitim, aile ve belirli yerleşim başvurularında dijital statü giderek esas hale gelmektedir. Bunun yanı sıra 11 Mart 2026 tarihinden itibaren seyahat belgelerinin UKVI hesabına otomatik bağlanması uygulaması öngörülmektedir.
İskoçya'nın kendine ait ayrı bir vize veya oturum rejimi var mıdır?
Hayır, İskoçya'nın Birleşik Krallık genelinden ayrı bir göç veya geçici oturum rejimi bulunmamakta olup vize yetkisi Westminster ile Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığı (Home Office) yönetimindedir.
Standard Visitor vizesi ile İskoçya'da çalışmak mümkün müdür?
Hayır, çoğu durumda en fazla 6 aya kadar verilen ziyaretçi vizesi statüsünde bulunan kişilerin bir Birleşik Krallık şirketinde istihdam edilmesi veya serbest meslek yürütmesi kural olarak yasaktır.
Birleşik Krallık içindeyken kimler Skilled Worker vizesine geçiş yapamaz?
Ziyaretçi, kısa süreli öğrenci, mevsimlik işçi statüsünde bulunan veya göçmenlik kefaleti altındaki kişiler Birleşik Krallık içinden Skilled Worker kategorisine geçiş yapamaz.
Graduate vizesi süresi uzatılabilir mi ve kalıcı oturum hakkı sağlar mı?
Hayır, mevzuat gereğince Graduate vizesi kalıcı oturum sağlayan bir rota değildir ve süresi uzatılamaz; ancak bu statüdeki kişiler koşulları taşıdıkları takdirde başka bir vize kategorisine geçiş yapabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy