İşgücü Piyasasında Rekabet İncelemeleri
İşgücü piyasalarındaki teşebbüs uygulamaları, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabet kadar doğrudan denetime tabidir. Rekabet Kurulu, çalışanların ücret ve diğer çalışma koşullarının belirlenmesine yönelik işveren anlaşmalarını Kanun m. 4 kapsamında inceler. İnsan kaynakları birimlerinin rakiplerle temasları da bu çerçevede değerlendirilir.
Rekabet Kurulunun 21 Kasım 2024 tarihli ve 24-49/1087-RM(4) sayılı kararıyla kabul edilen İş Gücü Piyasalarındaki Rekabet İhlallerine Yönelik Kılavuz, ücret tespiti ve çalışan ayartmama anlaşmalarını amaç bakımından ihlal sayılan kartel niteliğinde ele alır. Rakiplerin aynı sektörde faaliyet göstermesi zorunlu değildir; aynı işgücü için rekabet eden teşebbüsler de rakip kabul edilir.
Teşebbüsler ile Çalışanlar Arasındaki Yükümlülükler
İşverenler arasındaki çalışan ayartmama anlaşması ile iş sözleşmesinde çalışana getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü aynı şey değildir. Birincisi rakiplerin birbirinin çalışanını istihdam etmemek üzere anlaşmasıdır ve rekabet ihlali oluşturur. İkincisi ise işçi ile işveren arasındaki sözleşmesel bir düzenlemedir; geçerliliği 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 444–447 hükümleri uyarınca haklı menfaat, coğrafi alan, süre ve konu sınırlarına göre ayrıca incelenir.
Birleşme, devralma veya ortak girişim gibi meşru bir ana işlemin yürütülmesi için getirilen işgücü kısıtlamaları ise yan sınırlama koşullarıyla değerlendirilir. Kılavuz uyarınca bu kısıtlamanın asıl anlaşmayla doğrudan ilgili, gerekli ve orantılı olması gerekir; gereğinden geniş süreli veya konu bakımından aşırı sınırlamalar muafiyet sağlamaz.
Şirket içi uyumda ücret, zam oranı, yan haklar, prim ve çalışan listesi gibi rekabete duyarlı bilgilerin rakip şirketlerle doğrudan veya dolaylı paylaşılmaması esastır. İK yöneticilerinin sektörel toplantı ve mesajlaşma gruplarındaki temasları kayıt altına alınmalı; birleşme görüşmelerinde ihtiyaç duyulan çalışan bilgileri temiz ekipler (clean team) aracılığıyla yönetilmelidir.
İnsan kaynakları uygulamaları rekabet denetimine konu olur mu?
İnsan kaynakları uygulamaları Rekabet Kurulu denetimine tabidir. Kurulun 21 Kasım 2024 tarihli Kılavuzu uyarınca ücret tespiti ve çalışan ayartmama anlaşmaları amaç bakımından ihlal sayılan kartel niteliğindedir; işverenlerin mal veya hizmet pazarında rakip olması aranmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy