Birleşik Krallık göç hukuku rejiminde oturum statüleri temel olarak süreli kalış izni (limited leave) ve süresiz kalış statüsü (indefinite leave) şeklinde iki ana kategoriye ayrılır. Immigration Act 1971 kapsamında süreli kalış izni süreye bağlı giriş veya kalış hakkını, süresiz kalış izni ise herhangi bir süreyle sınırlandırılmayan giriş ve ikamet yetkisini ifade eder. Bu sistemde kullanılan dijital kayıt uygulaması (eVisa), kişinin hukuki statüsünü değiştirmemekte olup mevcut göçmenlik hakkının elektronik ortamdaki resmî kaydı niteliğini taşır.
Kısa Süreli Kalışlar, Ziyaret Rejimi ve Seyahat İzni
Birleşik Krallık'a yönelik seyahatlerde izin türleri kalış amacına ve öngörülen süreye göre belirlenir. Turizm, kısa süreli iş veya aile ziyareti gibi amaçlarla ülkeye girişler ziyaret rejimi kapsamındadır ve bu izinler 6 aya kadar kısa süreli kalışlar için geçerlidir. Ziyaret rejimi yerleşim rotası sayılmaz.
Elektronik Seyahat İzni (ETA), uygun ülkelerin vatandaşları için öngörülen dijital bir izin belgesidir. ETA bir oturum izni niteliğinde olmayıp seyahat izni niteliğindedir ve 25 Şubat 2026 itibarıyla kapsamdaki kişilerin bu izin olmaksızın ülkeye giriş yapması mümkün değildir.
Çalışma ve Girişimcilik Temelli Oturum İzinleri
Eski Tier 2 (General) sisteminin yerini alan Skilled Worker vizesi, onaylı bir işverenden uygun bir iş için sponsorluk desteği alınarak Birleşik Krallık'a gelinmesini veya ülkede kalınmasını sağlayan temel çalışma rotasıdır. Bununla birlikte göç rejiminde iş teklifi şartı aranmaksızın başvuru yapılabilen vizeler de mevcuttur. Global Talent, Graduate, British National (Overseas), High Potential Individual (HPI), Youth Mobility Scheme ve UK Ancestry vizeleri bu kapsamda iş teklifi olmaksızın başvurulabilen rotalardır.
Son 5 yıl içinde uygun bir üniversiteden mezun olan kişilere yönelik High Potential Individual (HPI) vizesi kural olarak 2 yıl kalış hakkı tanır. HPI vizesinde başvuru yılı 1 Kasım ile 31 Ekim arasında işlemekte olup bu rotada yıllık kontenjan esası uygulanır.
Innovator Founder vizesi, yenilikçi bir iş fikrini Birleşik Krallık'ta kurup yürütmek isteyen ve onaylı bir kuruluş tarafından endorse edilen girişimciler için düzenlenir. Bu vize ilk aşamada 3 yıllık kalış hakkı sağlar, süre sonunda uzatılabilir ve şartları sağlayan uygun kişiler 3 yılın tamamlanmasıyla settlement başvurusunda bulunabilir.
British National (Overseas) statüsündeki bireyler ile belirli aile fertleri, ilgili vizeyle Birleşik Krallık'ta yaşayabilir, çalışabilir ve eğitim görebilir. Bu statüdekiler ülkede 5 yıl yaşadıktan sonra settlement için başvuru yapabilir.
Eğitim Kapsamındaki Oturum İzni Seçenekleri
Graduate vizesinde kalış süreleri başvuru tarihine göre düzenlenmiştir. Bu kapsamda 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılan başvurularda kalış süresi 2 yıl, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren yapılan başvurularda ise 18 ay olarak uygulanır. Doktora mezunları için daha uzun kalış süresi rejimi ayrıca saklı tutulmuştur.
Dil eğitimi amacıyla planlanan Short-term study vizesi, yalnızca İngilizce dil kursları için ve 6 ila 11 ay arasındaki programlarda kullanılabilir. Kurs süresinin 6 ay veya daha kısa olması hâlinde ziyaret rejimi, 11 aydan daha uzun olması hâlinde ise Student vizesi devreye girer.
Aile ve Özel Hayat Kapsamındaki Oturum Hakları
Birleşik Krallık'ta bulunan aile üyesiyle birlikte 6 aydan uzun süre yaşamak isteyen kişilerin kural olarak aile vizesi (family visa) başvurusunda bulunması gerekir. Aile vizesi başlıca eş veya partner, nişanlı, çocuk, ebeveyn ve uzun süreli bakım verecek akrabalar için kullanılabilir.
Özel hayat (private life) gerekçesiyle yapılan başvurusu kabul edilen kişi kural olarak 2 yıl 6 ay kalabilir. Bununla birlikte 18 yaşın altında olup ülkede 7 yıl kesintisiz yaşamış olanlar veya 18-24 yaş arasında bulunup yaşamının yarısını Birleşik Krallık'ta geçirenler için 5 yıllık kalış rotası da mümkündür.
Süresiz Oturum ve Vatandaşlığa Geçiş Esasları
Birleşik Krallık'ta 10 yıl kesintisiz ve yasal şekilde ikamet etmiş olan kişiler, long residence yoluyla süresiz oturum izni (indefinite leave to remain – ILR) başvurusuna uygun olabilir; buna karşılık uygun görülmeyen kişilere bazı durumlarda 2 yıllık ek leave to remain verilebilir. Appendix Settlement Protection uyarınca koruma rotasında (mülteci statüsü veya insani koruma) bulunan bir kişi de kural olarak 5 yıl bu statüde kaldıktan sonra settlement başvurusuna uygun hâle gelebilir.
Avrupa Birliği Yerleşim Planı (Appendix EU) uyarınca pre-settled status sahibi bireyler genellikle 5 yıllık kesintisiz ikamet tamamlandıktan sonra settled status'a geçiş yapabilir. Pre-settled statüsü süresi dolmadan önce 5 yıl uzatılmakta ve bazı dosyalarda otomatik olarak settled status'a çevrilebilmektedir.
Süresiz oturum izni (ILR), kişiye Birleşik Krallık'ta herhangi bir süre tahdidi olmaksızın yaşama, çalışma ve eğitim görme hakkı verir. Bu statüye geçen kişilerin Britanya vatandaşlığı başvurusunda bulunabilmesi için kural olarak ILR verildikten sonra en az 12 ay Birleşik Krallık'ta yaşamış olması şartı aranır; bazı özel vatandaşlık rotaları bu kuralın istisnasını oluşturur.
Graduate vizesi kalış süresi ne kadardır?
Bu rotada kalış süresi 31 Aralık 2026 tarihine kadar iletilen başvurularda 2 yıl, 1 Ocak 2027 sonrasındaki başvurularda 18 ay olarak öngörülmüş olup doktora mezunlarına yönelik daha uzun kalış rejimi ayrık tutulmuştur.
İş teklifi olmadan Birleşik Krallık çalışma vizelerine başvurulabilir mi?
Evet; Global Talent, Graduate, British National (Overseas), High Potential Individual, Youth Mobility Scheme ve UK Ancestry vizeleri iş teklifi şartı olmaksızın başvurulabilen rotalardır.
10 yıl kesintisiz ikamet doğrudan süresiz oturum sağlar mı?
Birleşik Krallık'ta 10 yıl kesintisiz ve yasal ikamet indefinite leave to remain başvurusuna uygunluk sağlayabilir; ancak başvuruya uygun görülmeyen kişilere bazı durumlarda ILR yerine 2 yıllık ek leave to remain verilebilir.
ILR alındıktan ne kadar sonra Britanya vatandaşlığına başvurulabilir?
Kural olarak ILR verilmesinin ardından en az 12 ay Birleşik Krallık'ta ikamet edilmiş olması aranmakta olup bazı özel vatandaşlık yolları bu durumun istisnası olabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy