İngiltere göç hukuku, temel olarak Immigration Act 1971 çerçevesinde süreli izin (limited leave) ve süresiz izin (indefinite leave) ayrımı üzerine kuruludur. Ülkeye vizesiz seyahat hakkı bulunan kişilerin kısa süreli seyahatleri için düzenlenen elektronik seyahat izni (ETA), yerleşim amaçlı bir oturum statüsü sağlamaz ve giriş izni ile oturum izni arasındaki farkı yansıtır. Dijitalleşme kapsamında kullanılan eVisa ise kişinin kimlik bilgileri, göçmenlik statüsü ve bu statüye bağlı koşulların dijital ortamdaki resmi kaydıdır. Dolayısıyla eVisa sistemine geçiş yapılması, kişinin mevcut göçmenlik statüsünü veya haklarını değiştirmez.
Süresiz Oturum İzni (ILR) ve Sağlanan Temel Haklar
Yerleşim (settlement) hakkı sağlayan süresiz oturum izni (indefinite leave to remain – ILR), kural olarak Birleşik Krallık'ta süresiz yaşama, çalışma ve eğitim alma imkânı tanır. Bu statü aynı zamanda Britanya vatandaşlığı başvurusunun temel basamağıdır. Vatandaşlık başvurusunda bulunabilmek için kural olarak süresiz oturum izni verildikten sonra ülkede en az 12 ay yaşanmış olması şartı aranır. Süresiz oturum izni sahibi bir kişinin Birleşik Krallık dışında kesintisiz 2 yıldan fazla kalması hâlinde ise bu hak kaybedilebilir ve ülkeye yeniden dönüş için Returning Resident vizesi alınması gerekebilir.
İstihdam ve Mezuniyet Kapsamındaki Oturum Yolları
Nitelikli çalışanlar için düzenlenen Skilled Worker vizesi, onaylı bir işveren nezdinde uygun bir işte çalışmak amacıyla ülkeye gelme veya ülkede kalma imkânı verir. Eski Tier 2 (General) sisteminin yerini alan bu statü, uygun şartların taşınması hâlinde süresiz oturuma geçiş imkânı tanır. İngiltere'de uygun bir yükseköğretim veya ileri düzey eğitim programını tamamlayanlar ise Graduate rotası üzerinden çalışma veya iş arama amacıyla süreli ikamet hakkı elde edebilir. Bu rota kapsamındaki izin süresi, 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılan başvurularda 2 yıl iken, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren yapılacak başvurularda 18 aya düşmektedir.
Eğitim Amaçlı Süreli İkamet İzinleri
Eğitim amacıyla İngiltere'de bulunacak 16 yaş ve üzerindeki bireyler, uygun kurslarda ileri veya yüksek öğretim görmek üzere Student vizesi kapsamında süreli izin (limited leave) alabilir. Dil eğitimi alacak kişiler bakımından programın süresi belirleyici bir kriterdir. 6 ila 11 ay arasındaki dil eğitimleri short-term study vizesine tabi tutulurken, 6 ay veya daha kısa süreli dil eğitimleri standart ziyaret rejimi kapsamında tamamlanabilmektedir.
Aile Birleşimi ve Özel Hayat Kapsamında Oturum
Bir aile üyesiyle İngiltere'de 6 aydan uzun süre birlikte yaşamak isteyen kişilerin kural olarak aile vizesi (family visa) alması zorunludur. Eş veya partner, nişanlı, çocuk, ebeveyn ve uzun süreli bakım gerektiren akrabaları kapsayan bu rotada; partner ve ebeveyn kategorilerinde kural olarak 5 yıllık yasal kalış süresinin ardından süresiz oturum başvurusu yapılabilir. Ziyaretçi statüsünde bulunan veya 6 ay ya da daha kısa süreli vizesi olan kişilerin Birleşik Krallık içindeyken aile vizesine geçiş yapmaları kural olarak engellenmiştir.
Özel hayat (private life) rotasında yetişkin başvuruculara genel olarak 30 ay (2 yıl 6 ay) süreli izin tanınır. Bu gruptaki yetişkinler kural olarak 10 yıllık sürekli ikamet ve izin süresi sonunda süresiz oturum hakkına ulaşabilir. 18 yaş altındaki kişilere veya 18-24 yaş aralığında bulunup belirli koşulları karşılayan gençlere ise 5 yıllık izin verilebilmektedir.
Uzun Süreli İkamet, Özel Statüler ve İnsani Koruma
İngiltere'de 10 yıl boyunca yasal ve kesintisiz ikamet eden kişiler, Immigration Rules Appendix Long Residence düzenlemesi uyarınca süresiz oturum izni (indefinite leave to remain) başvurusunda bulunabilir. British National (Overseas) – BNO vizesi sahipleri ülkede yaşama, çalışma ve eğitim görme haklarına sahip olup 5 yıllık kesintisiz ikamet sonrasında süresiz oturum talebinde bulunabilir. Mülteci statüsü veya insani koruma sağlanan kişilere ve uygun bağımlılarına ise kural olarak 5 yıllık kalış izni verilmekte, bu sürenin tamamlanmasıyla süresiz oturum başvurusu hakkı doğmaktadır.
Avrupa Birliği Yerleşim Planı (EUSS) kapsamında 5 yıllık kesintisiz ikametini tamamlayan kişilere genellikle yerleşik statü (settled status) verilir ve bu statü fiilen settlement işlevi görür. İkamet geçmişi daha kısa olan kişilere ise süreli izin benzeri bir hak tanıyan ön yerleşik statü (pre-settled status) verilir. Ön yerleşik statünün süresi dolmadan önce 5 yıl uzatılması ve belirli koşulları sağlayan dosyalarda otomatik olarak settled status konumuna geçirilmesi öngörülmektedir.
Süresiz oturum izni (ILR) hangi durumda kaybedilir?
Süresiz oturum iznine sahip olan bir kişinin Birleşik Krallık dışında kesintisiz 2 yıldan fazla kalması durumunda süresiz oturum hakkı kaybedilebilir ve geri dönüş için Returning Resident vizesi gerekebilir.
Ziyaretçi vizesiyle İngiltere'deyken aile vizesine geçiş yapılabilir mi?
İngiltere'de ziyaretçi statüsünde olan ya da 6 ay veya daha kısa süreli vizeye sahip bulunan kişilerin ülke içinden aile vizesine geçiş yapması kural olarak engellenmiştir.
Graduate rotası ile sunulan çalışma izni süresi ne kadardır?
Graduate rotasında tanınan çalışma veya iş arama süresi, 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılan başvurularda 2 yıl, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren yapılacak başvurularda ise 18 aydır.
İngiltere'de 10 yıl ikamet edenler süresiz oturum alabilir mi?
İngiltere'de 10 yıl boyunca yasal ve kesintisiz yaşayan yabancılar, Immigration Rules Appendix Long Residence kapsamında süresiz oturum (indefinite leave to remain) başvurusunda bulunabilir.
eVisa sistemine geçmek kazanılmış oturum statüsünü etkiler mi?
Hayır, eVisa yalnızca göçmenlik statüsünün ve buna bağlı hak ve koşulların dijital kaydıdır; sisteme geçiş mevcut statünün hukuki niteliğini veya kapsamını değiştirmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy