Banka hesabının kontrolünün, şifrelerinin veya mobil bankacılık erişiminin para transferi amacıyla üçüncü kişilere devredilmesi ya da hesaba gelen paranın belirli kişilere aktarılması IBAN kiralama ve kullandırma olarak ifade edilir. Kanunda her dosya için tek başına ve ayrı bir suç adı şeklinde yer alan sabit bir başlık bulunmamaktadır. Eylem, somut olayın özelliklerine göre dolandırıcılık suçuna yardım, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, yasa dışı bahis para trafiğine aracılık veya bağlantılı suçlar kapsamında değerlendirilir.
Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama Suçu
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 282/1 hükmü uyarınca, alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan elde edilen malvarlığı değerlerini yurt dışına çıkaran veya gayrimeşru kaynağını gizlemek ya da meşru yolla kazanıldığı algısını oluşturmak maksadıyla çeşitli işlemlere tabi tutan failler hakkında üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmibin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Asıl aklama suçunun işlenmesine iştirak etmemekle birlikte, niteliğini bilerek bu suçun konusunu oluşturan malvarlığı değerini kabul eden, satın alan, bulunduran veya kullanan kişiler ise Türk Ceza Kanunu m. 282/2 kapsamında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 282/5 uyarınca bu suçun işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 282Kaynağı aç
altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı
değerlerini, yurt dışına çıkaran veya bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek
veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla,
çeşitli işlemlere tâbi tutan kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmibin
güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) (Ek: 26/6/2009 – 5918/5 md.) Birinci
fıkradaki suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, bu suçun konusunu oluşturan
malvarlığı değerini, bu özelliğini bilerek satın alan, kabul eden, bulunduran
veya kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Bu suçun, kamu görevlisi tarafından veya belli bir meslek sahibi kişi
tarafından bu mesleğin icrası sırasında işlenmesi halinde, verilecek hapis
cezası yarı oranında artırılır.
(4) Bu suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti
çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
(5) Bu suçun işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü
güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
(6) Bu suç nedeniyle kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığı
değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri yetkili makamlara
haber vererek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişi hakkında bu maddede
tanımlanan suç nedeniyle cezaya hükmolunmaz.
Suçluyu kayırma
Cezayı Artıran Nitelikli Haller ve Örgütlü Fiiller
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama eyleminin kamu görevlisi tarafından veya meslek icrası esnasında belirli bir meslek sahibi tarafından gerçekleştirilmesi durumunda Türk Ceza Kanunu m. 282/3 uyarınca verilecek hapis cezası yarı oranında artırılır. Aynı suçun bir suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise Türk Ceza Kanunu m. 282/4 gereği ceza bir kat artırılarak tayin olunur. Nitelikli haller dolandırıcılık bakımından da paralellik gösterir; Türk Ceza Kanunu m. 158/3 gereğince dolandırıcılık fiillerinin üç veya daha fazla kişiyle müştereken icra edilmesi durumunda verilecek ceza yarı oranında, suç örgütü faaliyeti kapsamında gerçekleştirilmesi durumunda ise bir kat artırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Yasa Dışı Bahis ve Şans Oyunlarında Para Trafiğine Aracılık
7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun m. 5/1-c gereğince, kanunun verdiği yetkiye dayanmaksızın spor müsabakalarına dayalı bahis veya şans oyunlarıyla bağlantılı para nakline aracılık eden failler hakkında üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanır. Kanunun 5/2 maddesi uyarınca bu suçlarla bağlantılı olarak anılan oyunların oynanmasına tahsis edilen, oynanmasında kullanılan veya suçun konusunu oluşturan eşya ile oyunlar vasıtasıyla elde edilen tüm malvarlığı değerleri Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca müsadere edilir.
7258 sayılı FUTBOL VE DİĞER SPOR MÜSABAKALARINDA BAHİS VE ŞANS OYUNLARI DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
12/7/2013-6495/3 md.)
Kanunun
verdiği yetkiye dayalı olmaksızın;
a) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını
oynatanlar ya da oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar üç yıldan beş yıla
kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
b) Yurt
dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek
bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak
Türkiye’den oynanmasına imkân sağlayan kişiler, dört yıldan altı yıla kadar
hapis cezasıyla cezalandırılır.
c) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarıyla
bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler, üç yıldan beş yıla kadar
hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
ç) Kişileri
reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya
müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik edenler, bir yıldan üç
yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
d) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını
oynayanlar mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi
bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılır.
Bu madde
kapsamına giren suçlarla bağlantılı olarak, spor müsabakalarına dayalı sabit
ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarının oynanmasına tahsis edilen
veya oynanmasında kullanılan ya da suçun konusunu oluşturan eşya ile bu oyunların
oynanması için ortaya konulan veya oynanması suretiyle elde edilen her türlü
mal varlığı değeri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya
ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerine göre müsadere edilir.
Bu madde
kapsamına giren suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik
tedbirlerine hükmolunur.
Bu madde
kapsamına giren suçlarla ilgili olarak, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı
İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla
İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun erişimin engellenmesine
ilişkin hükümleri uygulanır.
Bu madde
kapsamına giren suçların işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri
tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılır. İş yeri
açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki
idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş
günü içinde iptal edilir.
(Ek fıkra:
15/8/2017-KHK-694/23 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/23 md.) Birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç)
bentlerinde düzenlenen suçlar ile 5237 sayılı Kanunun 228 inci maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında düzenlenen suç bakımından 4/12/2004 tarihli ve
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;
a) 128 inci maddesinde
yer alan taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma,
b) 135 inci maddesinde
yer alan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması,
c) Örgüt faaliyeti
çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın 139 uncu maddesinde yer alan
gizli soruşturmacı görevlendirilmesi,
ç) 140 ıncı maddesinde
yer alan teknik araçlarla izleme,
tedbirlerine ilişkin
hükümler uygulanabilir.
(Ek fıkra:22/4/2022-7405/48
md.) Bu Kanunda
tanımlanan suçlara ilişkin delil veya emarelerin tespiti hâlinde Spor Toto
Teşkilat Başkanlığı, doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvuruda bulunabilir.
Soruşturma sonunda verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararları Spor Toto Teşkilat
Başkanlığına tebliğ edilir ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı bu kararlara itiraz
edebilir.
(Ek
fıkra:22/4/2022-7405/48 md.) Bu Kanunda tanımlanan suçlar dolayısıyla açılan davalarda
mahkeme, iddianamenin bir örneğini Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ eder.
Başvuru yapılması hâlinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığı açılan davaya katılan
olarak kabul edilir.
Bahis ve şans oyunlarına dayalı para nakline aracılık suçu kapsamında yürütülen ceza muhakemesinde 7258 sayılı Kanun m. 5/6 uyarınca taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma tedbiri, iletişimin tespiti ve dinlenmesi, örgüt şartı aranmaksızın gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ile teknik araçlarla izleme koruma tedbirleri devreye sokulabilir. Kanunun 5. maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları gereğince, delil tespitinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığı doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına ihbarda bulunma, kovuşturmaya yer olmadığı kararlarına itiraz etme ve açılmış kamu davalarında katılan sıfatıyla taraf olma hakkına sahiptir.
Aklama Suçunda Şahsi Cezasızlık Hali ve Şüpheli İşlemler
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu bakımından kanun koyucu kovuşturma öncesine dayalı özel bir düzenleme getirmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 282/6 hükmü gereğince, kamu davası açılmadan önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini sağlayan ya da bulunduğu yeri yetkili adli mercilere bildirerek ele geçirilmesini kolaylaştıran fail hakkında bu suçtan ötürü cezaya hükmolunmaz.
Hesabın üçüncü kişilerce kullanıldığının fark edilmesi halinde gecikmeden bankaya bildirim yapılması, kart ve dijital bankacılık erişimlerinin kapatılması ve şifrelerin değiştirilmesi önem taşır. Yapılan işlemlere ilişkin yazışmaların, dekontların, arama kayıtlarının ve para transferine dair açıklamaların korunup saklanması savunma bakımından belirleyici olabilir.
IBAN kullandırma mevzuatta bağımsız bir suç olarak yer alır mı?
Ceza kanunlarında müstakil bir IBAN kullandırma suçu tipi bulunmamakta; gerçekleşen transfer somut olayın kapsamına göre dolandırıcılık, aklama veya yasa dışı bahis suçları çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Yasa dışı bahis para nakline aracılık etmenin cezası nedir?
7258 sayılı Kanun m. 5/1-c gereğince yetkisiz bahis ve şans oyunlarıyla bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kimselere üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir.
Aklama suçunda malvarlığının ele geçirilmesini sağlamak cezayı engeller mi?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 282/6 uyarınca, kovuşturma evresine geçilmeden önce suç konusu malvarlığı değerinin ele geçirilmesini sağlayan veya bulunduğu yeri bildirerek ele geçirilmesini kolaylaştıran kişiye cezaya hükmolunmaz.
Hesabın hukuka aykırı kullanıldığı görüldüğünde ne yapılması önerilir?
Hesap sahiplerinin vakit kaybetmeksizin banka üzerinden erişim engeli tesis etmesi, şifreleri yenilemesi ve yazışma, dekont gibi kayıtları koruyarak yetkili makamlara bildirimde bulunması tavsiye edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy