Hâkimlerin Hukuki Sorumluluğunda Görevli Mahkeme ve Husumet
Hâkimlerin yargılama faaliyetinden doğan tazminat davaları doğrudan hâkim aleyhine açılamaz; davanın münhasıran Devlet aleyhine açılması gerekir. Kararı veren hâkime husumet yöneltilmesi halinde dava pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 47/1 uyarınca, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davaları, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 47Kaynağı aç
Yargıtay Başkan ve Üyelerinin Fiil ve Kararlarında Görevli Daire
Yargıtay bünyesindeki başkan ve üyeler ile mevzuat uyarınca kendileriyle aynı konumda sayılan yargı mensuplarının tasarruflarından doğan tazminat istemleri HMK m. 47/1 gereğince Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi sıfatıyla karara bağlanır. Davanın doğrudan Dördüncü Hukuk Dairesi heyetinin fiil veya kararlarına ilişkin olması durumunda ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yürütülür.
İlk derece hâkimi ile inceleme aşamasında yer alan Yargıtay dairesi heyetinin birlikte sorumluluğunun ileri sürüldüğü uyuşmazlıklarda davanın HMK m. 47/1 kapsamında Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesince ele alınması ve HMK m. 48/2 uyarınca davanın ilgili hâkime resen ihbar edilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 48Kaynağı aç
Temyiz Mercii ve Rücu Davasında Görevli Mahkeme
Yargıtay ilgili hukuk dairelerince HMK m. 47 kapsamında ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.
Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, HMK m. 47/2 uyarınca tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür. Böylece tazminat davasını karara bağlayan Yargıtay dairesi rücu davasına da bakar.
Ceza Soruşturması ve Kovuşturmasından Doğan Taleplerde Görev
Suç soruşturması veya kovuşturması kapsamındaki kişisel kusur, fiil ya da kararlara dayanan tazminat istemlerinde Ceza Muhakemesi Kanunu m. 141/3 ve m. 142 hükümleri dikkate alınmakta ve görevli mahkemenin Ağır Ceza Mahkemesi olduğu kabul edilmektedir. Görev kurallarının kamu düzeninden sayıldığı bu çerçevede, anılan nitelikteki talepler HMK m. 47 kapsamındaki genel sorumluluk rejiminden ayrılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hâkimin hukuka aykırı kararı nedeniyle doğrudan hâkime dava açılabilir mi?
Hayır, hâkimlerin yargılama faaliyetinden doğan tazminat davaları doğrudan hâkim aleyhine açılamaz; davanın Devlet aleyhine açılması gerekir ve hâkime husumet yöneltilmesi halinde dava pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilir.
İlk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiillerine karşı dava nerede açılır?
İlk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davası, HMK m. 47/1 uyarınca Yargıtay ilgili hukuk dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla açılır.
HMK 47 kapsamında Yargıtay dairelerinin kararlarına karşı temyiz mercii neresidir?
Yargıtay ilgili hukuk dairelerince verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır; kararı veren başkan ile üyeler temyiz incelemesine katılamaz.
Devletin hâkime açacağı rücu davasında hangi mahkeme görevlidir?
HMK m. 47/2 uyarınca Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür.
Ceza soruşturma ve kovuşturması işlemlerinde tazminat davası hangi mahkemede açılır?
Ceza hâkimleri ve cumhuriyet savcılarının işlemlerinden doğan tazminat taleplerinde CMK m. 141/3 ve 142 uygulanır ve görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy