Hesabın veya kartın başkasına bırakılması her olayda aynı sonuca bağlanmaz. Hesap sahibi hesabını verdiğini, şifresini paylaştığını veya kartı teslim ettiğini kabul ediyor ve birlikte başka bir suç bağlantısı yoksa, hesap üzerindeki kontrolü bilerek devrettiği için dolandırıcılığa iştirak etmiş sayılır. Kimlik bilgileri başkası tarafından kullanılmış, hesap onun adına açılmış fakat erişim iradesi dışında gerçekleşmişse hesap sahibi kendiliğinden fail kabul edilmez; her somut olay ayrıca araştırılır.
Bilerek devretme ve menfaatin etkisi
Kart veya hesap para, komisyon ya da yalnızca kullanılması için bilerek devredilmişse kişi, kartın suçta kullanılacağını öngörmesi gerektiği gerekçesiyle dolandırıcılığın asli faili kabul edilir. Menfaat bulunmasa bile hesabın bilerek başkasına kullandırılması veya kartın teslim edilmesi hukuki ve cezai sorumluluk doğurur. Para alınmadığı savunması tek başına yeterli değildir.
Kart kişiye özgü kabul edilir. Bilerek başkasına verilmesi suçta bilinçli katkı sayılır ve bilinmediği yönündeki savunma yeterli görülmez. Erişimin irade dışında gerçekleştiği durumda ise hesap sahibi kendiliğinden fail kabul edilmez.
Suçun kanuni tanımındaki fiil ve araç olarak kullanma
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 37. maddesinin birinci fıkrasına göre, suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri fail olarak sorumludur. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre, suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 37Kaynağı aç
gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.
(2) Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail
olarak sorumlu tutulur. Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde araç
olarak kullanan kişinin cezası, üçte birden yarısına kadar artırılır.
Azmettirme
Cezanın üçte birden yarısına kadar artırılması, kusur yeteneği olmayan kişilerin suçun işlenmesinde araç olarak kullanılması haline bağlıdır. Bu artırım her hesap kullandırma olayına kendiliğinden uygulanmaz.
Kartın elde bulunması ve teknik veriler
Kartın fiziksel olarak sahibinde olması, hesap hareketlerinin onun bilgisi dışında yapılamayacağı anlamına gelmez. IP kayıtları, para çekim görüntüleri, ATM kamera kayıtları ve mobil bankacılık logları incelenir.
Kartın korunması, kayıp ve çalınma
Kart sahibi kartı korumak, şifreyi gizli tutmak ve kaybolma halinde bankaya bildirmekle yükümlüdür. Aksi halde doğacak sonuçlardan sorumlu olur. Kart kaybolmuş veya çalınmışsa ve bu durum derhal bankaya bildirilmemişse hesap sahibinin sorumluluğu gündeme gelir; bildirim yükümlülüğü hesap sahibindedir.
Kartın rıza hilafına çalındığı ve bu sebeple bir kayıp doğduğu resmî müracaatlarla belgelendiği takdirde, hesap sahibinin mağdur sıfatıyla değerlendirilmesi söz konusu olabilmektedir.
Suç tarihinde erişimin fiilen mümkün olmaması
Eylemin gerçekleştiği tarihte hesap sahibinin ceza infaz kurumunda bulunması sebebiyle hesaba fiilî erişim imkânının olmaması savunmada önem taşımakla birlikte; kartın veya hesap kullanımının önceden bir başkasına devredilmiş olması durumunda sorumluluğun sürdüğü kabul edilmektedir.
Hesabı kullanacak kişinin kimliği
Banka hesabının kullandırılması talep edildiğinde, muhatabın kimliğinin denetlenmesi gerekir; açık kimlik bilgileri tespit edilemeyen şahıslara hesabın tahsis edilmesi eylemi ağır ihmal kapsamında değerlendirilmektedir.
Gelen paranın akıbeti
Hesaba aktarılan meblağın doğrudan hesap sahibinin vergi, fatura veya bireysel giderlerinin karşılanmasında sarf edilmesi eyleme bilinçli katılım olarak görülebilir. Buna karşılık gelen paranın bekletilmeden farklı bir hesaba intikal ettirildiği ve ilgilinin somut bir menfaat sağlamadığı hâllerde durumun detaylı incelenmesi gerekir.
Kart sahibinin bilgisi ve rızası olmaksızın üçüncü kişilerin para çekme işlemi gerçekleştirmesi halinde hesap sahibine sorumluluk yüklenmezken, kartın bilerek teslim edildiği durumlarda hem kartı veren hem de fiilen kullanan açısından sorumluluk doğar. Hesaba gelen tutarın çekilmemesi, harcanmaması, başka bir yere transfer edilmemesi ve gecikmeksizin bankaya bildirilmesi halinde ceza sorumluluğu bulunmaz; tutarın fiilen çekilmesi veya menfaat doğrultusunda tasarruf edilmesi ise suça katılım ihtimalini ortaya çıkarır.
Hesabı başkasına verdiğini kabul eden kişi neyle karşılaşır?
Hesabın, kartın veya şifrenin bilerek teslim edildiğinin ikrar edildiği ve haricî bir suç irtibatının bulunmadığı hallerde, hesap hakimiyetinin kasten devredildiği gerekçesiyle dolandırıcılığa iştirak gündeme gelebilir.
Hesap iradesi dışında açılırsa sahibi fail olur mu?
Kendiliğinden fail kabul edilmez. Erişimin iradesi dışında gerçekleşip gerçekleşmediği her somut olayda ayrıca araştırılır.
Kart çalınmışsa bildirim neden önemlidir?
Kartın çalınması ya da kaybolması derhal bankaya bildirilmediğinde hesap sahibinin sorumluluğu doğabilir. Kartın hukuka aykırı biçimde ele geçirildiği ve kayıp yaşandığı resmî mercilere yapılan başvurularla ortaya konulabiliyorsa hesap sahibinin mağdur olarak nitelendirilmesi mümkündür.
Para alınmamış olması sorumluluğu kaldırır mı?
Hayır. Hesabın bilerek kullandırılması veya kartın teslim edilmesi, menfaat olmasa da hukuki ve cezai sorumluluk doğurur.
Gelen para hiç kullanılmazsa ne olur?
Hesaba intikal eden paranın çekilmemesi, harcanmaması, başka hesaplara transfer edilmemesi ve durumun yetkili bankaya ihbar edilmesi halinde suç sorumluluğu doğmaz. Paranın çekilmesi veya kullanılması halinde ise suça katılım gündeme gelebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy