Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması Suçu ve Cezası

Genel Güvenliğin Kasten Tehlikeye Sokulması Suçunun Tanımı ve Yaptırımı

Toplumun can, beden veya mal varlığını tehlikeye maruz bırakacak surette yahut bireyler üzerinde korku, kaygı veya panik doğurabilecek biçimde yangın çıkarılması, bina çökmesi, toprak kayması, çığ, sel veya su taşkınına sebebiyet verilmesi ya da silahla ateş edilmesi veya patlayıcı maddeye başvurulması eylemleri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 170/1 kapsamında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirmektedir.

Suçun ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş etmek suretiyle işlenmesi halinde fail hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Kanunda tanımlanan fiilin kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi durumunda ise verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Maddi bir zararın fiilen gerçekleşmesi aranmaksızın; yangın, çökme, seylap veya toprak kayması gibi felaketlerin tehlikesinin yaratılması dahi cezalandırılmaktadır. 5237 sayılı Kanunun 170 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu tür tehlikelere yol açan kimselere üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilebilir. Nitekim mutfak tüpü vana kısmından açılarak mekana gaz yayılmasının sağlanması ve peşinden çakmak yakılması örneğinde, fiili bir alev veya yangın oluşmasa bile söz konusu tehlike suçu tamamlanmış kabul edilmektedir.

Yangın Çıkarma Fiilinin Hukuki Niteliği ve İçtima Halleri

Öfkeyle evdeki kurulu sobanın tekmelenerek devrilmesi ve yangına yol açılması ya da kişinin bizzat maliki olduğu kendi iş yerini benzin dökerek ateşe vermesi halleri, yangın çıkarmak suretiyle genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunu oluşturur. Failin kendi iş yerini sigortadan haksız menfaat temin etmek amacıyla yakması durumunda ise dolandırıcılık suçu ile genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu birlikte gerçekleşir.

Bir iş yerine girilerek eşyaların yakılması durumunda aynı fiille hem mala zarar verme hem de genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçları işlenmiş olur. Fikri içtima kuralları uyarınca fail hakkında daha ağır cezayı gerektiren yakarak mala zarar verme suçundan mahkumiyet kurulur.

Silah Kullanımı, Patlayıcı Maddeler ve Suçun Oluşmadığı Haller

Asker eğlencesi gibi ortamlarda av tüfeğiyle havaya birden çok kez ateş açılması silahla ateş etmek suretiyle suçun oluşmasına yol açar. Buna karşılık infilak etme niteliği taşımayan havai fişek, torpil veya maytap gibi maddelerin kullanılması bu suçu meydana getirmez; söz konusu gürültü ve yüksek ses oluşturan eylemler Kabahatler Kanunu kapsamında idari para cezasını gerektirir.

Ses ve gaz fişeği atabilen kurusıkı tabancaların klasik ateşli silah vasfında görülmemesi nedeniyle suçun oluşmayacağı yönünde değerlendirmeler bulunmakla birlikte, kanun koyucu ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş edilmesini bağımsız bir ceza yaptırımına bağlamıştır. Diğer taraftan eğlence mekanı çıkışında teslim alınan ruhsatlı silahın namlusu yere çevrilerek doldur-boşalt yapıldığı sırada kazara ateş alması ve kişinin kendisini yaralaması durumunda kasten tehlike yaratma kastı ve suçun unsurları bulunmaz.

İhale neticesinde inşa edilen bir yapının tesliminden sonra meydana gelen çökme veya çatlaklarda kişilerin kasti bir eylemi tespit edilemiyorsa suç meydana gelmez. Benzer şekilde kiralanan konutta soba üstündeki giysilerin tutuşması sonucu yalnızca şahsi eşyaların ve oda duvarlarının islenmesiyle sınırlı kalan, binaya sirayet etmeyen bir yangında genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçunun unsurları oluşmaz.

Hukuka Uygunluk, Kusurluluk ve Suçun Özel Görünüş Biçimleri

Kişinin üzerine yönelen saldırgan sokak hayvanlarını uzaklaştırmak ve korkutmak maksadıyla havaya bir el ateş etmesi olayında zorunluluk halinin varlığı kabul edilir ve fail hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.

Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçuna teşebbüs mümkündür. Suçun teşebbüs aşamasında kalması halinde faile takdir edilecek cezada dörtte birden dörtte üçe kadar indirim yapılır. Örneğin failin av tüfeğiyle ateş edeceği esnada araya giren üçüncü bir kişinin namluyu havaya kaldırarak eylemi önlemesi halinde suç teşebbüs aşamasında kalmış sayılır.

Failin aynı suç tarihinde yarım saat gibi kısa bir zaman aralığında iki ayrı mahalde havaya silahla ateş açması halinde eylemler zincirleme suç olarak değerlendirilir ve tek bir ceza belirlenerek artırım yoluna gidilir.

Soruşturma Usulü, Gözaltı, Tutuklama ve Zamanaşımı

Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu şikayete bağlı suçlar arasında yer almaz. İhbar veya resen öğrenme üzerine cumhuriyet savcılıkları tarafından kendiliğinden soruşturma başlatılır.

Soruşturma sürecinde yakalanan şüpheli kural olarak en fazla 24 saat gözaltında tutulabilir. Fiilin üç veya daha fazla kişi tarafından toplu olarak işlenmesi durumunda gözaltı süresi üç gün daha uzatılarak toplam dört güne kadar çıkarılabilir.

Hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemeyeceğinden, Türk Ceza Kanunu m. 170/3 kapsamındaki tehlikeye neden olma suçunda ve taksirle tehlikeye sokma suçunda tutuklama kararı verilemez. Türk Ceza Kanunu m. 170/1 uyarınca yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda tutukluluk süresi en fazla bir yıldır; bu süre zorunlu hallerde gerekçesi gösterilerek altı ay uzatılabilir.

Olay yerinde boş kovan ele geçirilememesi ve şüphelinin el swap analizlerinde herhangi bir atış artığına rastlanmaması durumunda, silah sesleri üzerine yakalanmış olsa bile somut ve kesin delil bulunmadığından beraat kararı verilmesi gerekir.

Bu suçta dava zamanaşımı süresi sekiz yıl, ceza zamanaşımı süresi ise on yıldır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy