Garanti kapsamında yetkili servise teslim edilen bir ürünün yasal süresi içinde onarılmaması, tamirinin fiilen imkânsız bulunması veya aynı arızanın tekrarlaması durumunda tüketici; sözleşmeden dönerek bedel iadesi alma, ürünün ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme, ayıp oranında bedel indirimi talep etme ya da ücretsiz onarım yapılmasını isteme haklarına sahiptir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca üretici veya ithalatçılar piyasaya sundukları mallar için usul ve esaslara uygun garanti belgesi düzenlemekle yükümlü olup, ayıplı çıkan mallarda satıcı ile birlikte üretici ve ithalatçı müteselsil sorumluluk taşır.
Azami Tamir Süresi ve İş Günü Hesabı
Garanti Belgesi Yönetmeliği uyarınca malların azami tamir süresi, genel tüketici elektroniği, beyaz eşya ve küçük ev aletleri gibi standart ürünler bakımından en fazla 20 iş günüdür. Bu süre malın tür ve niteliğine göre düzenlenmekle birlikte özel ve karmaşık sanayi mallarında farklılık gösterebilmektedir.
Azami tamir süresinin hesabında cumartesi günleri hesaba dâhil edilirken, pazar günleri ve resmî tatiller iş günü sayılmaz. Yetkili servislerin parça tedarikinin gecikmesi, yurt dışından parça beklenmesi, teknisyen yoğunluğu veya cihazın test aşamasında bulunması gibi gerekçeleri yasal azami süreyi uzatmaz. Satıcı veya imalatçı, kendi iç organizasyonundaki aksaklıkları tüketici aleyhine mazeret olarak öne süremez.
Yetkili Servisin Belgelendirme Yükümlülüğü ve Sorumluluğu
Yetkili servis istasyonu, ürünü teslim alırken tüketiciye bir fiş vermek ve cihazın tamir edilememesi, parça temin edilememesi veya 20 iş günlük yasal sürenin aşılması durumlarını resmî servis raporu ile belgelendirmek zorundadır.
Yetkili servis doğrudan bedel iadesi gerçekleştirmekle yükümlü olmasa da düzenlediği rapor vasıtasıyla tüketicinin satıcı veya imalatçıdan seçimlik haklarını talep edebilmesini sağlar. Yetkili servisin kapanması, ürünü kaybetmesi veya servis merkezinin iflas etmesi durumlarında ise 6502 sayılı Kanun gereğince ithalatçı veya üretici doğrudan sorumludur.
Ürünün Ayıpsız Misli ile Değişimi
Tüketici, süresinde tamir edilmeyen veya onarımı mümkün olmayan ürün yerine ayıpsız misli ile değişim hakkını seçtiğinde, satıcı veya üretici bu talebi karşılamak zorundadır. Değişim talebinde tüketiciden hiçbir ad altında fark ücreti, model farkı veya kullanım bedeli istenemez. Ürünün piyasada aynısının kalmaması durumunda ise satıcı, eşdeğer özelliklere sahip üst modeli ya da muadil ürünü tüketiciye sağlamakla yükümlüdür.
Sözleşmeden Dönme ve Bedel İadesi Talebi
Tüketici değişim yerine sözleşmeden dönerek bedel iadesi hakkını tercih edebilir. Bu tercihte bulunulduğunda satıcı, fatura bedelinin tamamını herhangi bir kesinti yapmaksızın tek seferde ve yasal faiziyle ödemek mecburiyetindedir. Orijinal ambalajın bulunmaması, kullanım süresinin geçmiş olması, yıpranma payı düşüleceği veya hediye çeki verileceği yönündeki dayatmalar hukuken geçersizdir.
Garanti süresi içinde meydana gelen arızalarda ve ürünün tamir edilememesi hallerinde, tüketicinin ürünü belirli bir süre kullanmış olduğu ileri sürülerek yıpranma payı, kullanım bedeli ya da değer kaybı adı altında hiçbir kesinti uygulanamaz. Ürün ne kadar süre kullanılmış olursa olsun faturada yer alan tutarın tamamı iade edilir.
Hukuki Başvuru Yolları ve İdari Şikâyet
Seçimlik hakların kullandırılmaması durumunda tüketici, kendi yerleşim yerinin veya satıcının yahut yetkili servisin bulunduğu yerdeki Tüketici Hakem Heyetine başvurabilir. Başvurular e-Devlet kapısı üzerinden dijital ortamda fatura, garanti belgesi ve yetkili servis fişi gibi deliller sunularak yapılabilir. Tüketici Hakem Heyeti kararları taraflar açısından bağlayıcı olup ilam niteliğindedir.
Tüketici Hakem Heyetlerinin parasal sınırlarının üzerinde kalan uyuşmazlıklarda veya hakem heyeti kararlarının iptali davalarında Tüketici Mahkemesi görevlidir. Tüketici Mahkemesinde dava açılmadan önce 6502 sayılı Kanun uyarınca dava şartı olarak arabuluculuk sürecinin işletilmesi zorunludur.
Yetkili servislerin azami tamir süresini aşması, servis raporu düzenlemekten kaçınması veya garanti yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi durumunda, ilgililere idari para cezası uygulanması amacıyla Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğüne veya CİMER üzerinden başvuru yapılabilir.
Garantiye verilen ürün en fazla kaç günde tamir edilmelidir?
Garanti Belgesi Yönetmeliği kapsamında genel tüketici elektroniği, beyaz eşya ve küçük ev aletleri gibi standart ürünlerde azami tamir süresi en fazla 20 iş günüdür. Bu hesaba cumartesi günleri dâhil edilirken, pazar günleri ve resmî tatiller hesaba katılmaz.
Tamir süresi aşılırsa yedek parça beklenmesi geçerli bir mazeret midir?
Hayır, yetkili servisin yurt dışından parça beklemesi, parça temin edememesi veya iş yoğunluğu gibi mazeretleri yasal azami tamir süresini uzatmaz ve satıcı veya üretici bu gerekçeleri tüketiciye karşı ileri süremez.
Ürün değişimi talep edildiğinde satıcı ek ücret isteyebilir mi?
Hayır, tamir edilemeyen ürünün ayıpsız misli ile değiştirilmesi talep edildiğinde satıcı veya üretici hiçbir ad altında fark ücreti, model farkı veya kullanım bedeli isteyemez; aynı ürün bulunamıyorsa eşdeğer özelliklere sahip bir üst model veya muadil verilmelidir.
Bedel iadesi yapılırken yıpranma payı veya kullanım bedeli kesilebilir mi?
Hayır, garanti süresi içinde arızalanan ve tamir edilemeyen ürünün iadesinde faturada yazan bedelin tamamı tek seferde ve yasal faiziyle ödenmek zorundadır; kullanım süresi, ambalaj eksikliği veya yıpranma gerekçesiyle kesinti yapılamaz.
Yetkili servis kapanır veya ürünü kaybederse kim sorumludur?
Yetkili servisin kapanması, iflas etmesi veya teslim edilen ürünü kaybetmesi durumlarında 6502 sayılı Kanun uyarınca ithalatçı veya üretici doğrudan sorumludur.
Tüketici Mahkemesinde dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu mudur?
Evet, Tüketici Hakem Heyetlerinin parasal sınırını aşan uyuşmazlıklarda Tüketici Mahkemesinde dava açılmadan önce 6502 sayılı Kanun gereğince arabulucuya başvurulması zorunlu bir dava şartıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy