Futbolcuya kulüp tarafından disiplin cezası verilebilmesi için Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transfer Talimatı ile belirlenen usul kurallarına eksiksiz uyulması, cezaya dayanak gösterilen olayın somut delillerle ortaya konulması ve yaptırımın futbolcunun fiilinin ağırlığı ile aldığı ücretle orantılı olması gerekir. Kulüplerin uygulayacağı para cezalarının geçerliliği, anılan talimatın 24. maddesinin c ve d bentleri çerçevesinde düzenlenen iç yönetmeliklere, disiplin talimatlarına veya taraflar arasında imzalanan profesyonel futbolcu sözleşmesinde yer alan açık hükümlere dayanmasına bağlıdır.
Disiplin Talimatlarının Bağlayıcılığı ve Bildirim Usulü
Kulübün takip eden sezonda tatbik edeceği iç yönetmelik ve disiplin talimatlarının bağlayıcı olabilmesi için sezon başlangıcından en geç bir hafta önce Türkiye Futbol Federasyonuna gönderilerek tescil ettirilmesi zorunludur. Söz konusu düzenlemelerin futbolcuya imza karşılığında teslimi ya da noter vasıtasıyla tebliği şarttır. Kulüpte yer alan yabancı futbolcular yönünden ise disiplin yönetmeliği örneğinin FIFA dillerinden birine tercüme edilmiş şekilde imza karşılığı teslim edilmesi veya tebliğ edilmesi aranır.
Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transfer Talimatı m. 24/d düzenlemesine göre kulüp, para cezası kararını; cezalandırma nedenlerini, ceza tutarını ve noter onaylı karar suretini karar tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde noter kanalıyla hem futbolcuya hem de federasyona bildirmekle yükümlüdür. Bu usul kurallarına uyulmaksızın kesilen para cezaları şekil eksikliği sebebiyle hukuken geçersiz sayılır.
Talimatta iç yönetmeliklerin sezon başlangıcından en geç bir hafta önce federasyona iletilmemesi yaptırımın mutlak geçersizliği olarak düzenlenmiştir. Buna karşılık Uyuşmazlık Çözüm Kurulu ve TFF Tahkim Kurulu kararlarında, iç yönetmelik veya disiplin talimatlarının futbolcuya usulünce tebliğ edilmiş olması durumunda para cezasının geçerli kabul edilebildiği uygulamalar da mevcuttur.
Para Cezasının Ölçülülüğü ve Yargısal Denetim Ölçütleri
Para cezasının geçerliliğinde şekil kurallarının yanı sıra orantılılık ilkesi de esas alınır. Yaptırımın futbolcunun ihlaliyle ve ücretiyle uyumlu olması gerekir. CAS ve FIFA içtihatlarında kulüp disiplin cezaları denetlenirken; futbolcunun yıllık, aylık, haftalık ve günlük ücreti, ihlalin ağırlığı, kesilen cezanın toplam ücrete oranı, futbolcuya savunma imkânı tanınıp tanınmadığı, sözleşmedeki somut kayıtlar ile imza ve yönetmeliğin kabulü sırasında futbolcunun bir avukattan veya futbolcu temsilcisinden destek alıp almadığı ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Yargılama uygulamasında para cezasının öncelikle şekil ve usul geçerlilik şartları denetlenir. Bu aşamadan sonra futbolcunun eyleminin bir disiplin ihlali oluşturup oluşturmadığı, disiplin talimatındaki ilgili hükmün somut olaya uygulanabilirliği ve para cezası tutarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı incelenerek sonuca ulaşılır.
Para Cezasının İptali Davası ve Görevli Yargı Yeri
Kulüp ile futbolcu arasındaki sözleşmede para cezalarına ilişkin uyuşmazlıklarda Uyuşmazlık Çözüm Kurulunun (UÇK) yetkisi kabul edilmişse, futbolcu cezanın iptali istemiyle UÇK nezdinde dava açabilir. Taraflarca UÇK yetkisinin kararlaştırılmadığı durumlarda ise genel mahkemelerde tespit davası açılarak cezanın hukuka aykırılığının tespiti talep edilebilir.
Para cezası futbolcunun mevcut hak edişlerinden kesilerek tahsil edilmişse futbolcu, UÇK'ya veya genel mahkemelere başvurarak kesilen tutarın tahsilini isteyebilir. Bu başvuruda hem haksız kesilen bedelin iadesi talep edilir hem de kesintiye dayanak yapılan para cezasının hukuka aykırılığının tespiti sağlanır.
Sözleşme ilişkisi sona erdikten sonra futbolcular, hak edişlerinden haksız mahsup edilen ceza tutarlarının tahsili amacıyla genel mahkemelerde dava ikame edebilir, UÇK'ya başvurabilir veya icra takibi başlatabilir. Futbolcu bu alacağını kulüpten olan diğer bakiye alacaklarıyla birlikte aynı hukuki sürece dahil edebileceği gibi yalnızca kesilen meblağ için müstakil bir takip ya da dava da açabilir. Kulübün alacak talebine karşı para cezasını mahsup savunması olarak ileri sürmesi durumunda, yargılama makamınca cezanın hem şekil ve usul hem de içerik bakımından hukuka uygunluğu denetlenir.
Kesilen Tutarların İadesinde Zamanaşımı
Para cezasının hukuka aykırı şekilde tahsil edilmesinden doğan alacak taleplerinde genel zamanaşımı hükümleri geçerlidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 146 gereğince kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir. Futbolcular, sözleşmeye dayalı alacaklarının muaccel olduğu tarihten itibaren on yıl içinde yasal başvuru yollarını kullanabilirler.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 146Kaynağı aç
Kulüp para cezasını futbolcunun ücretinden doğrudan kesebilir mi?
Kulüp para cezasını futbolcunun ücretinden mahsup ettiğinde futbolcu, UÇK veya genel mahkemeler nezdinde dava açarak kesilen tutarın tahsilini ve cezanın hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir; bu yargılamada ceza hem şekil ve usul hem de içerik yönünden denetlenir.
Yabancı futbolculara ceza talimatı tebliğ edilirken hangi usul izlenir?
Kulüpler, yabancı futbolcularına disiplin yönetmeliğinin FIFA dillerinden birine tercüme edilmiş nüshasını imza karşılığı teslim etmek veya noter kanalıyla tebliğ etmekle yükümlüdür.
Sezon öncesinde federasyona tescil edilmeyen disiplin talimatıyla ceza verilebilir mi?
Talimatta yönetmeliğin sezon başlangıcından bir hafta önce federasyona gönderilmemesi mutlak geçersizlik yaptırımına bağlanmış olsa da, tebliğin usulünce yapıldığı hallerde UÇK ve TFF Tahkim Kurulu cezayı geçerli kabul edebilmektedir.
Haksız kesilen para cezasını geri almak için zamanaşımı süresi ne kadardır?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 146 uyarınca aksine kanuni bir düzenleme bulunmadığından sözleşmesel alacaklar on yıllık zamanaşımına tabidir ve süre alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren başlar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy