Fransa'da Serbest Meslek Faaliyeti ve VLS-TS Rejimi
Fransa'da üç aydan uzun süreyle bir işverene bağlı olmaksızın ticari, zanaatkâr veya liberal serbest meslek faaliyeti yürütmek isteyen yabancı ülke vatandaşlarının uzun süreli vize ve oturum prosedürlerine tabi olması zorunludur. Bu doğrultuda serbest çalışanlar bakımından entrepreneur veya profession libérale ibaresini içeren VLS-TS vizesi düzenlenir ve bu vize üç ayı aşan faaliyetler yönünden oturum kartı başvurusunun yasal dayanağını oluşturur.
Fransa'ya giriş sonrasında serbest meslek sahiplerine yönelik vize onay süreci bakımından ülkeye varıştan itibaren 15 gün içinde doğrulama başvurusunun yapılması gerektiği belirtilmekle birlikte, genel VLS-TS onay prosedüründe bu işlem için 3 aylık bir süre öngörülmektedir. İdari hak kaybı ile karşılaşılmaması adına ülkeye varışın ardından doğrulama işlemlerinin gecikmeksizin yerine getirilmesi gerekir.
Oturum Kartı Şartları ve İdarenin Değerlendirme Ölçütleri
Entrepreneur veya profession libérale ibareli oturum kartının verilebilmesi için planlanan serbest meslek faaliyetinin Fransa'da asli faaliyet olarak yürütülmesi şarttır. Girişimin guichet unique üzerinden kayıt altına alınması, ekonomik bakımdan yaşayabilir bir nitelik taşıması, başvurucuya yeterli geçim sağlaması ve kişinin mesleki deneyimi veya nitelikleriyle uyumlu bulunması aranır. Bu çerçevede liberal meslek başvurularında Urssaf tescilinin bulunması, yabancı işgücü platformu görüşü ve faaliyetin aylık en az 1.823,03 avro düzeyinde kazanç getirebileceğini gösteren mali kayıtların sunulması gerekir.
Yürütülmek istenen faaliyetin mevzuat gereği düzenlenmiş serbest meslek kategorisinde yer alması durumunda, mesleğin icrasına yasal olarak izin veren yetki belgesinin ibraz edilmesi ya da yetkili meslek örgütüne kayıt yapıldığının tevsik edilmesi şarttır.
Serbest meslek sahiplerine tahsis edilen oturum kartı ilk aşamada kural olarak 1 yıl süreyle düzenlenir. Aranan yasal koşulların korunması hâlinde 4 yıllık çok yıllı oturum kartına geçiş hakkı doğar. Ancak 4 yıllık çok yıllı karta başvuru aşamasında A2 seviyesinde Fransızca dil yeterliliği ile yurttaşlık sınavının (examen civique) başarıyla verilmesi zorunludur. Yaşı 65 ve üzerinde olan başvuru sahipleri bu dil ve sınav zorunluluğundan muaftır.
Prefektörlük makamı, oturum kartı başvurularında kamu düzeni ve adli uygunluk değerlendirmesi de yapmaktadır. Daha önce verilen Fransa topraklarını terk etme yükümlülüğüne (OQTF) uyulmaması, sahte belge kullanımı, insan ticareti, uyuşturucu ticareti, fuhuşa aracılık, aşağılayıcı çalışma veya barınma koşulları oluşturma ile kamu görevlilerine yönelik şiddet durumlarında oturum kartı talebi reddedilebilir.
Şirket Türleri, Yasal Adres ve guichet unique Tescili
Serbest meslek faaliyetleri bireysel işletme (entreprise individuelle – EI) statüsünde icra edilebileceği gibi şirket tüzel kişiliği kurularak da sürdürülebilir. Düzenlenmemiş serbest mesleklerde EURL, SARL, SAS veya tek ortaklı SASU gibi kurumsal yapılar tercih edilebilirken; düzenlenmiş serbest mesleklerin şirket çatısı altında icra edilmesi yalnızca mesleki icra şirketi niteliğindeki SELARL, SELAS, SELAFA ve SELCA modelleriyle mümkündür.
Fransa'da işletmenin tescilinden önce yasal bir iş adresinin (domiciliation) belirlenmiş olması zorunludur. Bu adres sözleşmelerde, ticari faturalarda ve resmi yazışmalarda kullanılmakta olup idari ve yargısal yetki sınırlarını da belirler. 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren işletme kuruluşu, değişiklik ve kapanış işlemleri dijital ortamdaki guichet unique platformu üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Liberal faaliyetler bakımından mikro girişim kaydı RNE üzerinden ücretsiz olarak guichet unique aracılığıyla tamamlanır. Tescil işleminin neticesinde girişimciye ticari kimliğini belirleyen SIREN numarası ve faaliyet kolunu gösteren APE kodu tahsis edilir.
Mikro Girişim Rejimi, Vergilendirme ve Sosyal Güvenlik Primleri
Liberal serbest meslek faaliyetlerinde mikro rejimden yararlanabilmek için 2026 yılı ciro eşiği 83.600 avro olarak uygulanır. Bu sınır 2024 ve 2025 yılları ciroları üzerinden değerlendirilir ve eşiğin iki yıl üst üste aşılması durumunda girişimci gerçek usule geçer. Mikro-BNC kapsamında fiili giderler tek tek indirilmeyip vergi matrahı tespit edilirken hasılata otomatik olarak yüzde 34 oranında sabit gider indirimi uygulanır. Ciro eşiğinin aşılması ya da girişimcinin kendi tercihiyle mikro rejimden çıkması hâlinde déclaration contrôlée (gerçek usul) devreye girer ve fiilen katlanılan işletme giderleri matrahtan indirilebilir.
Mikro girişimciler, sosyal güvenlik primleri ile gelir vergisinin birlikte ödenmesine imkân tanıyan versement libératoire yöntemini de tercih edebilir. Bu yöntemin tatbik edilebilmesi için mükellefin hane halkı vergi referans gelirinin belirlenen yasal tavanların altında kalması şarttır. 2026 yılı itibarıyla mikro girişimcilerin ödeyeceği sosyal prim oranları düzenlenmemiş liberal BNC faaliyetlerinde cironun yüzde 25,6'sı, Cipav kapsamındaki düzenlenmiş liberal faaliyetlerde ise cironun yüzde 23,2'si oranındadır.
KDV Muafiyet Esasları ve Fatura Düzenleme Kuralları
Hizmet sektöründe yer alan serbest meslek mikro girişimcileri yasal gelir sınırları içinde KDV muafiyetinden (franchise en base de TVA) yararlanabilir. Hizmet faaliyetleri için 2026 yılı temel KDV muafiyet eşiği 37.500 avro, tolerans eşiği ise 41.250 avro olarak belirlenmiştir. KDV muafiyetine tabi olan mükelleflerin düzenledikleri faturalarda CGI m. 293 B gereğince 'TVA non applicable, article 293 B du CGI' ibaresine yer vermeleri yasal bir yükümlülüktür.
Kesilen faturalarda fatura tarihi, birbirini takip eden benzersiz sıra numarası, hizmetin sunulduğu tarih, girişimcinin kimlik bilgileri, adresi, SIREN numarası ve işletme bireysel işletme ise 'Entrepreneur individuel' şerhinin yer alması zorunludur. Elektronik fatura dönüşüm takvimi uyarınca, 1 Eylül 2026 itibarıyla tüm işletmelerin e-fatura kabul altyapısına sahip olması, mikro işletmeler ve KOBİ'ler yönünden ise 1 Eylül 2027 itibarıyla e-fatura düzenleme zorunluluğunun yerine getirilmesi gerekir.
Fransa'da serbest meslek oturum kartı için gereken asgari aylık kazanç nedir?
Liberal serbest meslek faaliyeti nedeniyle yapılacak oturum kartı başvurusunda, yürütülecek işin aylık en az 1.823,03 avro düzeyinde kazanç temin edebileceğini gösteren mali evrakların sunulması şarttır.
Mikro girişim rejiminde gerçek usule hangi durumlarda geçilir?
Yıllık 83.600 avro olan liberal ciro eşiğinin art arda iki yıl aşılması durumunda ya da girişimcinin fiili işletme masraflarını indirmek amacıyla kendi isteğiyle tercihte bulunması hâlinde gerçek usule (déclaration contrôlée) geçilir.
Dört yıllık çok yıllı oturum kartına geçişte hangi sınav ve dil şartı aranır?
Dört yıllık çok yıllı oturum kartına geçiş talebinde A2 seviyesinde Fransızca yeterliliği ile yurttaşlık sınavının (examen civique) başarıyla tamamlanması zorunlu olup 65 yaş üstü kişiler bu koşullardan muaftır.
KDV muafiyetinden yararlanan serbest meslek faturalarında hangi ibare zorunludur?
Fransız Genel Vergi Kanunu'nun (CGI) 293 B maddesi uyarınca KDV muafiyeti kapsamındaki mikro girişimcilerin faturalarında 'TVA non applicable, article 293 B du CGI' ibaresinin yer alması yasal bir zorunluluktur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy