Mikro Girişim Statüsünün Hukuki Niteliği ve Kapsamı
Fransa hukukunda mikro girişim (micro-entreprise), bağımsız bir şirket türü olmayıp şahıs işletmesi (entreprise individuelle) çatısı altında uygulanan, vergi ve sosyal güvenlik süreçleri sadeleştirilmiş bir rejimdir. Bu rejimde işletmenin ayrı bir tüzel kişiliği bulunmaz; girişimcinin tüzük hazırlama veya asgari sermaye koyma yükümlülüğü yoktur. Tarımsal faaliyetler, noterlik ve avukatlık gibi çoğu düzenlenmiş meslek, katma değer vergisine tabi gayrimenkul işlemleri, çıplak veya profesyonel taşınmaz kiralamaları ile sanatçı-yazar rejimine giren bazı faaliyetler bu rejimin dışında tutulur.
Yıllık Ciro Limitleri ve Rejimde Kalma Esasları
Mikro rejim kapsamında faaliyet gösterebilmek için yıllık faaliyet hacminin kanuni eşikler dahilinde kalması zorunludur. 2026 yılındaki rejim durumu belirlenirken referans olarak 2024 ve 2025 yıllarının ciroları esas alınır. Ticari alım-satım ve konaklama işlerinde cironun 203.100 avro, hizmet ve liberal faaliyetlerde ise 83.600 avro sınırını aşmamış olması şarttır. Mal satışı ve hizmetin birlikte yürütüldüğü karma faaliyetlerde toplam ciro 203.100 avroyu, hizmete ilişkin kısım ise 83.600 avroyu geçemez. Turistik konaklamalarda sınıflandırılmış işletmeler ile oda-kahvaltı (chambre d'hôtes) için sınır 83.600 avro iken, sınıflandırılmamış turistik konaklamada eşik 15.000 avro olarak uygulanır.
Ciro eşiklerinin yalnızca bir yıl aşılması halinde mikro işletme statüsü ertesi yıl hemen kaybedilmez. Ancak belirlenen sınırlar iki yıl üst üste aşılırsa, takip eden yılın 1 Ocak tarihinden itibaren basitleştirilmiş gerçek rejime (régime réel simplifié d’imposition) geçilir. Faaliyete yılın ortasında başlanması durumunda ilk yılın ciro eşikleri prorata temporis esasına göre gün sayısına uyarlanarak hesaplanır; mevsimsel işletmeler bu kuralın dışında değerlendirilebilir.
Klasik Vergilendirme ve Götürü Gider İndirimi
Klasik vergi rejiminde (micro-fiscal) gerçek işletme giderleri indirilemez. Kazanç tespiti için ciro üzerinden götürü gider indirimi uygulanır. İndirim oranı ticari alım-satım ve konaklama faaliyetlerinde (BIC) %71, ticari hizmetlerde (BIC) %50, serbest meslek faaliyetlerinde (BNC) %34 olarak tatbik edilir ve indirim tutarı 305 avronun altına düşemez. Yapılan indirimin ardından kalan tutar hane halkı gelir vergisi tarifesine tabi tutulur. Mikro girişimcinin gelirini yıllık olarak 2042-C-PRO formu üzerinden beyan etmesi zorunludur.
Sabit Oranlı Vergi Kesintisi Usulü (Versement Libératoire)
Gerekli şartları taşıyan girişimciler, gelir vergisini ciro üzerinden sabit oranla sosyal katkılara ek olarak ödemeyi sağlayan versement libératoire usulünü tercih edebilir. Bu rejimde gelir vergisi oranı satış ve konaklama faaliyetlerinde %1, hizmet faaliyetlerinde %1,7, ticari olmayan serbest meslek (BNC) faaliyetlerinde %2,2 olarak hesaplanır. 2026 yılı için versement libératoire seçebilmek amacıyla hane halkının 2024 referans vergi geliri (revenu fiscal de référence) tutarının bir hisse için 29.315 avroyu aşmaması gerekir.
Bu usulün seçilmesi belirli takvim sürelerine bağlıdır. Faaliyette bulunan işletmeler bakımından tercih kural olarak önceki yılın 30 Eylül tarihine kadar bildirilmeli, yeni kurulan işletmelerde ise kuruluş tarihini takip eden üçüncü ayın sonuna kadar talep edilmelidir. Bu rejim tercih edilmiş olsa bile cironun yıllık gelir vergisi beyannamesinde gösterilmesi zorunluluğu sürer.
Katma Değer Vergisi Muafiyeti ve Sosyal Güvenlik Primleri
Mikro işletmeler belirli limitler dahilinde katma değer vergisi muafiyetinden (franchise en base de TVA) yararlanır. Mal satışı ve belirli konaklama faaliyetlerinde muafiyetin temel eşiği 85.000 avro, tolerans eşiği 93.500 avrodur. Hizmet ve liberal faaliyetlerde temel eşik 37.500 avro, tolerans eşiği ise 41.250 avro olarak belirlenmiştir. Hizmet ve liberal işlerde bir önceki yıl cirosu 37.500 avroyu aşarsa KDV muafiyeti takip eden yılın 1 Ocak tarihinde sona erer. Cari yıl içinde 41.250 avroluk tolerans eşiği aşılırsa muafiyet aşımın gerçekleştiği ilk gün itibarıyla kalkar. Muafiyetin sona erdiği andan itibaren işletmenin mesleki harcamaları üzerindeki KDV'yi indirme hakkı doğar.
Sosyal güvenlik primleri, yürütülen faaliyetin niteliğine göre belirlenen oranlar doğrultusunda ciro üzerinden hesaplanır. Mal satışı ve barınma işlemlerinde prim kesintisi %12,3, ticari hizmetlerde (BIC) %21,2 olarak tatbik edilir. Düzenlemeye tabi olmayan serbest meslek (BNC) icrasında kesinti oranı %25,6, Cipav kapsamındaki düzenlenmiş serbest meslek kollarında %23,2 iken, sınıflandırılmış turistik kiralamalarda bu yükümlülük %6 oranındadır.
Yerel İşletme Vergisi ve İdari Yükümlülükler
Mikro girişimciler faaliyetin ilk yılında yerel işletme vergisinden (CFE) muaftır; bu haktan yararlanmak için yıl bitmeden 1447-C-SD başlangıç bildiriminin vergi idaresine sunulması gerekir. Kuruluş yılını izleyen ilk vergilendirme yılında CFE matrahında %50 indirim uygulanır. İşyeri bulunmayan ve yıllık cirosu 5.000 avroyu aşmayan işletmeler için de CFE istisnası mevcuttur. Girişimcinin yıllık cirosu iki yıl üst üste 10.000 avroyu aşarsa faaliyete tahsisli ayrı bir banka hesabı açma yükümlülüğü doğar.
Elektronik fatura takvimi kapsamında, Fransa'da yerleşik tüm işletmeler için 1 Eylül 2026 tarihinde elektronik fatura alma zorunluluğu başlamaktadır. Mikro girişimler açısından elektronik fatura düzenleme zorunluluğu ise 1 Eylül 2027 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.
Ciro sınırı tek bir yıl aşılırsa mikro rejim sona erer mi?
Ciro sınırının yalnızca bir yıl aşılması halinde mikro girişim rejimi hemen kaybedilmez; eşik iki yıl üst üste aşılırsa izleyen yılın 1 Ocak tarihinden itibaren basitleştirilmiş gerçek rejime geçilir.
Versement libératoire tercihi ne zamana kadar yapılmalıdır?
Mevcut işletmeler tercihlerini kural olarak önceki yılın 30 Eylül tarihine kadar yapmalı, yeni kurulan işletmeler ise kuruluşu izleyen üçüncü ayın sonuna kadar bildirimde bulunmalıdır.
Mikro girişimciler için ayrı banka hesabı açmak zorunlu mudur?
Yıllık ciro iki yıl üst üste 10.000 avroyu aştığı takdirde işletme faaliyetine tahsisli ayrı bir banka hesabı açılması zorunlu hale gelir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy