Fransa Hukukunda Çalışma İzni Başvuru Şartları

Fransa'da Çalışma İzninden Muafiyet ve Doğrudan Çalışma Hakkı

Avrupa Ekonomik Alanı vatandaşları ile İsviçre, Monako, Andorra ve San Marino vatandaşları Fransa'da çalışma izni alma zorunluluğundan muaftır. Bu ayrım, serbest dolaşım hakkından yararlananlar ile üçüncü ülke vatandaşları arasındaki yasal çizgiyi oluşturur. Üçüncü ülke vatandaşları bakımından ise Fransa yetkili makamlarınca verilmiş carte de résident veya Fransa'da düzenlenmiş résident longue durée-UE kartı, hamiline doğrudan ücretli çalışma hakkı tanır ve işverenin ayrıca izin almasını gerektirmez. Benzer şekilde carte talent ve belirli koruma statüleri de kartın verildiği faaliyet çerçevesinde doğrudan çalışma hakkı sağlayabilir. Buna karşılık, Fransa dışındaki başka bir Avrupa Birliği üyesi devlet tarafından düzenlenen oturum kartı, Fransa'da ikamet etmeye veya çalışmaya kendiliğinden izin vermez.

İşveren Başvurusunda Dört Kümülatif Şart ve İş Piyasası Testi

İşveren tarafından yabancı çalışan adına yapılan çalışma izni başvurusu; işin niteliği ve iş piyasası koşulları, işverenin yasal durumu, mesleğin düzenlemeye tabi olup olmadığı ve teklif edilen ücret düzeyi olmak üzere dört kümülatif şart üzerinden denetlenir. Genel rejim dahilinde yürütülen iş piyasası araştırmasında, önerilen pozisyonun ya iş gücü açığı çekilen meslekler (métiers en tension) listesinde bulunması ya da başvurudan önceki altı ay içinde en az üç hafta kesintisiz biçimde kamu istihdam sisteminde ilan edilmesine rağmen uygun bir adayın bulunamamış olması aranır. İlaveten, icra edilecek iş düzenlemeye tabi bir meslek teşkil ediyorsa mesleğin icrası için gereken lisans, denklik veya resmi mesleki tescil koşullarının karşılanması şarttır. Teklif edilen ücretin yasal asgari ücret (SMIC) seviyesinin altında kalmaması ve yürürlükteki toplu iş sözleşmesinde daha yüksek bir taban ücret öngörülmüşse bu standardın karşılanması gerekir.

İşverenin Yükümlülükleri ve Çevrim İçi Başvuru Usulü

Yabancı çalışan henüz çalışmaya hak sağlayan bir oturum belgesine sahip değilse ilk çalışma izni başvurusu gelecekteki işveren tarafından yalnızca çevrim içi ortamda yürütülür. Talebin onaylanması durumunda, üç ayı aşan sözleşmeler ve mevsimlik iş ilişkileri bakımından izin kararı göç ve entegrasyon idaresine bildirilir. İznin verilebilmesi için işverenin sosyal prim ödemelerini kanıtlayabilmesi, sosyal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi ve yasa dışı istihdam, sağlık ve güvenlik ihlalleri, insan onuruna aykırı uygulamalar veya sahtecilik gibi alanlarda ağır ihlal ve mahkûmiyet taşımaması şarttır. Ayrıca planlanan istihdamın işverenin gerçek ekonomik kapasitesi ve faaliyetiyle bariz bir orantısızlık göstermesi çalışma izninin reddedilme gerekçesidir.

Genel Çalışma Statüleri: Salarié ve Travailleur Temporaire

Belirsiz süreli iş sözleşmesi (CDI) ile istihdam edilecek yabancılar için salarié statüsü, belirli süreli iş sözleşmesi (CDD) ile istihdam edilecek yabancılar için ise travailleur temporaire statüsü uygulanır. Bu statülerin her ikisi de kural olarak çalışma iznine tabidir ve yalnızca izin verilmiş ücretli mesleki faaliyet kapsamında hüküm doğurur. Bu statüler genel ve sınırsız bir çalışma serbestisi bahşetmediğinden her yeni sözleşme için kural olarak yeni bir çalışma izni gerekebilir. Fransa'ya üç ila on iki ay süreli VLS-TS travailleur temporaire vizesi ile gelen yabancıların, ülkeye giriş yaptıkları tarihten itibaren üç ay içinde bu vizelerini yetkili idare nezdinde doğrulatması zorunludur. Prefektörlük makamı, başvuranın daha önce verilmiş bir Fransa'yı terk etme yükümlülüğüne (OQTF) uymamış olması veya sahtecilik, insan ticareti, ağır suçlar ile kamu görevlilerine ve güvenlik personeline yönelik şiddet fiillerini işlemiş olması halinde kart talebini reddedebilir.

Carte Talent Statüsü ve Aile Bireylerinin Çalışma Hakkı

Nitelikli yabancılara yönelik carte talent statüsü, verildiği profesyonel faaliyet çerçevesinde işverenin ayrıca izin almasına gerek kalmaksızın en çok dört yıla kadar doğrudan çalışma hakkı tanır. Bu rejimin alt kategorilerinden olan Avrupa Mavi Kartı (carte bleue européenne) için yıllık asgari 59.373 avro brüt gelir aranabilirken, girişimci talent türünde projenin gerçek ve uygulanabilir olması yanında en az 30.000 avro tutarında kişisel sermaye yatırımı şartı öngörülebilmektedir. Öte yandan talent-famille kartına sahip olan aile bireyleri, işverenin ek bir çalışma izni başvurusu yapmasına gerek bulunmaksızın Fransa'da hem bağımlı bir sözleşmeyle ücretli olarak hem de serbest şekilde bağımsız çalışma hakkına sahiptir.

Öğrenciler, Mezunlar ve Bağımsız Çalışanların Durumu

Öğrenci veya hareketlilik programı öğrencisi statüsünde bulunan yabancılar, çalışma izni şartı aranmaksızın yıllık azami 964 saat, yani yıllık çalışma süresinin yaklaşık yüzde altmışına kadar ücretli çalışabilir. Öğrencinin istihdam edilmesi prefektörlüğe yapılacak isimli bildirim şartına bağlıdır; uygun şekilde onaylanmış çıraklık sözleşmeleri haricinde yüzde altmış sınırının aşılacağı eğitim bağlantılı çalışmalarda işverenin çevrim içi çalışma izni alması zorunludur. Fransa'da yükseköğrenimini tamamlayan mezunlar bakımından ise teklif edilen işin tamamlanan eğitimle bağlantılı olması ve brüt aylık ücretin en az 2.734,55 avro seviyesinde bulunması halinde iş piyasası testi uygulanmaksızın salarié veya travailleur temporaire statüsüne geçiş mümkündür. Bağımsız olarak meslek icra edecek veya işletme açacak yabancıların tabi olduğu entrepreneur/profession libérale kartı için ise yürütülecek faaliyetin Fransa'da asıl iş olarak icra edilmesi, resmi işletme kütüğüne tescili, ekonomik bakımdan yaşayabilir olması ve ilgilinin geçimini temin edecek düzeyde gelir sağlaması şarttır.

İstisnai Kart Talebi, Ön Doğrulama ve Yaptırımlar

Fransa'da düzensiz durumda bulunan yabancılar, iş gücü açığı çekilen meslekler (métiers en tension) listesindeki sektörlerde son yirmi dört ayda en az on iki ay çalıştıklarını, başvuru anında da bu listede yer alan bir işte fiilen çalışmaya devam ettiklerini ve ülkede kesintisiz üç yıl ikamet ettiklerini belgelemeleri şartıyla, işverenin katılımına gerek kalmaksızın bir yıllık salarié veya travailleur temporaire kartını istisnai olarak talep edebilir. Bunun yanı sıra işverenler, yabancı bir çalışanı işe başlatmadan en az iki iş günü önce ilgilinin oturum belgesinin gerçekliğini işyerinin bağlı bulunduğu prefektörlük nezdinde doğrulamak zorundadır; bu süre içinde idarece dönüş yapılmaması durumunda teyit şartı yerine getirilmiş sayılır. Çalışma hakkı bulunmayan yabancı çalıştıran işverenlere yabancı başına 30.000 avroya kadar para cezası, beş yıla kadar hapis, kamu yardımlarından men ve işletmenin geçici kapatılması yaptırımları uygulanabileceği gibi, izni veya belgesi geçersiz hale gelen çalışanın iş sözleşmesinin feshedilmesi zorunludur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy