Evlilikte Şiddetin Cezası ve Temel Hukuki Sonuçları

Evlilik Birliği İçerisinde Şiddet Türleri

Evlilik birliği içerisinde şiddet; fiziksel, psikolojik, ekonomik ve cinsel saldırılar şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Eşin fiziksel saldırıya uğraması, yumruk, tokat veya bir cisimle yaralanmaya çalışılması fiziksel şiddeti oluşturur. Kişinin aşağılanması, onurunun kırılması ve utanç verici durumlarla karşı karşıya bırakılması gibi baskılar ise evlilikte psikolojik şiddet teşkil eder.

Ekonomik şiddet; eşin parasının izinsiz alınması, çalışmaya veya çalışmamaya zorlanması ya da borçlandırılması gibi mali baskılar yoluyla gerçekleşir. Eşin fuhşa zorlanması, rızası olmaksızın zorla cinsel ilişkiye girmeye zorlanması veya kürtaj yaptırmaya ya da yaptırmamaya zorlanması ise cinsel şiddet eylemleridir.

Eşe Karşı Kasten Yaralama Suçu ve Cezası

Evlilikte uygulanan şiddet eylemleri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında kasten yaralama, eziyet, tehdit, hakaret, cinsel saldırı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma gibi suçlar üzerinden cezai yaptırıma bağlanır. 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince, kasten mağdurun bedensel acı çekmesine yol açan ya da sağlığı ile algılama yeteneğinde bozulmaya sebebiyet veren fail hakkında bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması halinde, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Ancak söz konusu yaralama fiilinin kadına karşı işlenmesi durumunda verilecek hapis cezasının alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca kasten yaralama suçunun üstsoya, altsoya, kardeşe, eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi halinde, mağdurun şikâyeti aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında artırılır. Dolayısıyla evlilik devam ederken veya boşanmanın ardından eşe yönelen kasten yaralama suçları resen soruşturulur ve nitelikli yaptırıma tabi tutulur.

Evlilik Birliğinde Eziyet Suçu ve Nitelikli Halleri

5237 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, mağdurun eziyet görmesine sebebiyet veren eylemleri gerçekleştiren faile iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası tatbik edilir. Bahse konu suçun kadına karşı işlenmesi durumunda ise hükmolunacak cezanın alt sınırının iki yıl altı aydan az olamayacağı düzenlenmiştir.

Eziyet eylemlerinin üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi halinde fail hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Aynı ceza aralığı, suçun çocuğa, gebe kadına ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişilere karşı işlenmesi durumunda da uygulanır.

Eşe Yönelik Cinsel Saldırı Eylemlerinin Cezai Boyutu

5237 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine beş yıldan on yıla kadar; eylemin sarkıntılık düzeyinde kalması halinde ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır. Fiilin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi halinde ise faile on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezası verilir. Bu nitelikli fiilin eşe karşı işlenmesi durumunda soruşturma ve kovuşturma yapılması mağdurun şikâyetine bağlı tutulmuştur.

Cinsel saldırı suçunun kendisini savunamayacak kişiye, belirli hısımlık ilişkisi içinde bulunan kişiye, silahla veya birden fazla kişiyle toplu yaşam ortamlarının kolaylığından faydalanılarak işlenmesi cezayı yarı oranında artırır. Fiil için başvurulan cebir ve şiddetin kasten yaralama suçunun ağır neticelerine neden olması halinde fail hakkında ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır; eylem neticesinde mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü halinde ise faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir.

Darp Raporunun Temini ve Delil Değeri

Evlilikte şiddet sonucu vücudunda darp izi bulunan eş, doğrudan devlet hastanesine veya özel hastaneye müracaat ederek adli rapor düzenlenmesini isteyebilir. Bunun yanında polis merkezleri, jandarma karakolları veya Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunularak adli muayene amacıyla hastaneye sevk talep edilebilir. Tanzim edilen adli muayene raporu, hem ceza yargılamasında hem de koruma tedbiri süreçlerinde maddi delil olarak kullanılır.

6284 Sayılı Kanun Kapsamında Başvuru ve Tedbir Kararları

Evlilikte şiddete uğrayan eş; Cumhuriyet Savcılığı, polis merkezleri, jandarma karakolları, Aile Mahkemesi, İl Sosyal Hizmet Müdürlükleri, sağlık kuruluşları, baroların adli yardım ve kadın danışma birimleri, kadın STK'ları ile Alo 183 hattına başvurabilir. 6284 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca tedbir kararları ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden veya kolluk biriminden talep edilebilir.

6284 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir. Şiddet mağduru olduğunu darp raporu veya diğer meşru delillerle ortaya koyan başvuruculara öncelik tanınabilir.

Verilen tedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; tedbir talebinin reddi kararı ise yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk birimi tarafından alınan tedbir kararı şiddet uygulayana tutanakla derhal tebliğ edilir. Tebliğ ve tefhim işlemlerinde şiddet uygulayana, tedbir kararına aykırı davranması durumunda zorlama hapsi uygulanacağı açıkça ihtar edilir.

Koruma ve Uzaklaştırma Tedbirlerinin Türleri

Hâkim tarafından 6284 sayılı Kanun çerçevesinde; iş yerinin değiştirilmesine, evli eşler için müşterek yerleşim yerinden ayrı bir yerleşim yeri belirlenmesine, tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasına ve hayati tehlike halinde kimlik ile ilgili diğer bilgi ve belgelerin değiştirilmesine karar verilebilir. Gerekli görülmesi halinde korunan kişinin ve aile bireylerinin kimlik bilgileri ile adresleri tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur; talep üzerine kişisel eşya ve belgelerin kolluk marifetiyle teslimi sağlanır.

Şiddet uygulayana yönelik olarak; şiddet tehdidi, hakaret ve aşağılama içeren davranışlarda bulunmaması, müşterek konuttan derhal uzaklaştırılması ve konutun korunan eşe tahsis edilmesi, korunan kişilerin konut, okul ve iş yerine yaklaşmaması tedbirlerine hükmedilebilir. Ayrıca bulundurulan silahların kolluğa veya görevi gereği zimmetli silahların kuruma teslimi, alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken yaklaşılmaması ve bağımlılık halinde muayene/tedavi sağlanması kararlaştırılabilir. Şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa tedbiren nafakaya da hükmedilebilir.

Tedbir Süresi ve Karara Aykırılıkta Zorlama Hapsi

6284 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hallerde resen ya da ilgililerin talebi üzerine tedbirlerin süresi ve şekli değiştirilebilir, tedbirler kaldırılabilir veya aynen devamına karar verilebilir.

6284 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi gereğince, tedbir kararına muhatap olan kişinin emredilen yükümlülüklere uymaması halinde, eylemi farklı bir suç teşkil etse bile ihlalin mahiyeti ve ağırlığı gözetilerek hâkim tarafından üç günden on güne kadar hapisle tazyik uygulanır. Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında bu süre onbeş gün ile otuz gün arasında belirlenir; ancak zorlama hapsinin toplam süresi hiçbir şekilde altı ayı aşamaz. İnfaza ilişkin işlemler Cumhuriyet başsavcılığı marifetiyle yürütülür ve Bakanlığın ilgili il ve ilçe teşkilatına bildirilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy