Emeklilik nedeniyle işten ayrılan ya da emekli aylığı almakta iken çalıştığı işyerinden ayrılan kişiler, kural olarak işsizlik ödeneğine hak kazanamaz. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, işsizlik sigortasını herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara yönelik zorunlu bir güvence olarak tasarlamıştır. Kanun'un 46. maddesi kapsam dışında kalan kişileri sınırlayıcı biçimde saymakta olup bu listede yer alanlar işsizlik sigortasından yararlanamaz. Bununla birlikte emekli aylığını kestirerek tam sigortalı statüsünde yeniden çalışmaya başlayan kişiler için ayrı bir tablo söz konusu olabilir.
4447 sayılı İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU ( SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU, ESNAF VE SANATKARLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KURUMU KANUNU, TARIMDA KENDİ ADINA VE HESABINA ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE İŞ KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE BU KANUNLARA EK VE GEÇİCİ MADDELER EKLENMESİ, İŞSİZLİK SİGORTASI KURULMASI, ÇALIŞANLARIN TASARRUFA TEŞVİK EDİL- MESİ VE BU TASARRUFLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNE DAİR KANUNUN İKİ MADDESİNİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI İLE GENEL KADRO VE USULÜ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN EKİ CETVELLERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN) m. 47Kaynağı aç
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2025/1398, K. 2025/11097Kaynağı aç
4447 sayılı İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU ( SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU, ESNAF VE SANATKARLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KURUMU KANUNU, TARIMDA KENDİ ADINA VE HESABINA ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE İŞ KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE BU KANUNLARA EK VE GEÇİCİ MADDELER EKLENMESİ, İŞSİZLİK SİGORTASI KURULMASI, ÇALIŞANLARIN TASARRUFA TEŞVİK EDİL- MESİ VE BU TASARRUFLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNE DAİR KANUNUN İKİ MADDESİNİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI İLE GENEL KADRO VE USULÜ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN EKİ CETVELLERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN) m. 46Kaynağı aç
İşsizlik Sigortasının Kapsamı ve Temel Koşullar
4447 sayılı Kanun'un 47. maddesine göre işsizlik sigortası, bir işyerinde çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına karşın herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara yönelik zorunlu bir sigortadır. Aynı maddede sigortalı işsiz, Kanun kapsamındaki bir işyerinde hizmet akdine dayalı ve sigortalı olarak çalışırken Kanun'da belirtilen nedenlerle işini kaybeden ve İŞKUR'a başvurarak çalışmaya hazır olduğunu bildiren kişi olarak tanımlanmaktadır.
Kanun'un 46. maddesinin ikinci fıkrası, işsizlik sigortasının kişi bakımından kapsamını belirlemektedir. Bu hükme göre sigorta, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrası kapsamında hizmet akdine dayalı çalışan sigortalıları, kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışıp işsizlik sigortası primi ödeyen isteğe bağlı sigortalıları, aynı Kanun'un ek 6. maddesi kapsamındaki sigortalıları ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesi kapsamındaki sandıklara tabi sigortalıları kapsar. Bunun yanı sıra işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için hizmet akdinin Kanun'un 51. maddesinde sayılan nedenlerden birine dayalı olarak sona ermesi, süresi içinde İŞKUR'a şahsen başvurularak yeni iş almaya hazır olunduğunun kaydedilmesi ve Kanun'un öngördüğü prim ödeme koşullarının sağlanmış olması gerekmektedir. Kanun'un 51. maddesinde fesih nedenleri 1475 sayılı İş Kanunu, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 5953 sayılı Basın İş Kanunu'na atıflarla sayılmış olup bu maddede 4857 sayılı yürürlükteki İş Kanunu'na açık bir atıf bulunmamaktadır.
4447 sayılı İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU ( SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU, ESNAF VE SANATKARLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KURUMU KANUNU, TARIMDA KENDİ ADINA VE HESABINA ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE İŞ KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE BU KANUNLARA EK VE GEÇİCİ MADDELER EKLENMESİ, İŞSİZLİK SİGORTASI KURULMASI, ÇALIŞANLARIN TASARRUFA TEŞVİK EDİL- MESİ VE BU TASARRUFLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNE DAİR KANUNUN İKİ MADDESİNİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI İLE GENEL KADRO VE USULÜ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN EKİ CETVELLERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN) m. 51Kaynağı aç
Yaşlılık Aylığı Alanlar Neden Ödenek Alamaz?
4447 sayılı Kanun'un 46. maddesinin üçüncü fıkrası (5754 sayılı Kanun'un 90. maddesiyle değişik metin), işsizlik sigortası kapsamı dışındaki kişi gruplarını sınırlayıcı biçimde saymaktadır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2025/1398, K. 2025/11097 sayılı kararında bu hükmün sınırlandırıcı nitelikte olduğunu ve kapsamının yorum yoluyla genişletilemeyeceğini vurgulamıştır. Kapsam dışında sayılanlar arasında 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındakiler ile bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında olanlardan hizmet akdine dayalı çalışmayanlar yer almaktadır. Bunların yanı sıra 657, 926, 3269, 3466, 2802, 2547, 2914 sayılı kanunlar ile 233 ve 399 sayılı KHK'ler ve 190 sayılı KHK'ye tabi kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunlarındaki hükümlere göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile 657 sayılı Kanun'a göre geçici personel statüsünde çalıştırılanlar da bu kapsamın dışında tutulmaktadır. Kapsam dışı liste bu biçimde sınırlı sayıda düzenlenmiş olup listede yer almayan kişiler sigortanın kapsamı içinde değerlendirilebilmektedir.
Ödenek almakta olan bir kişi bakımından da benzer bir sınırlama getirilmiştir. 4447 sayılı Kanun'un 52. maddesinin (b) bendi, işsizlik ödeneği aldığı sürede herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen sigortalı işsizin ödeneğinin kesileceğini hükme bağlamaktadır.
4447 sayılı İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU ( SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU, ESNAF VE SANATKARLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KURUMU KANUNU, TARIMDA KENDİ ADINA VE HESABINA ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE İŞ KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE BU KANUNLARA EK VE GEÇİCİ MADDELER EKLENMESİ, İŞSİZLİK SİGORTASI KURULMASI, ÇALIŞANLARIN TASARRUFA TEŞVİK EDİL- MESİ VE BU TASARRUFLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNE DAİR KANUNUN İKİ MADDESİNİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI İLE GENEL KADRO VE USULÜ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN EKİ CETVELLERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN) m. 52Kaynağı aç
Emeklilik Dilekçesiyle Ayrılanların Durumu
Emeklilik amacıyla işverene dilekçe vererek iş sözleşmesini sona erdiren kişiler, İŞKUR uygulamasında kendi isteğiyle işten ayrılmış sayılabilmekte ve bu gerekçeyle işsizlik ödeneği talebi reddedilebilmektedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin E. 2022/10790, K. 2022/13869 sayılı davası, Kurum'un bu gerekçeyle ret kararı verdiği bir uyuşmazlığa ilişkindir. Söz konusu kararda daire, dava türü ve harç eksikliğine ilişkin usul sorunlarını saptayarak bozma yapmış; emeklilik dilekçesiyle ayrılmanın işsizlik ödeneğine etkisini esastan incelememiştir. Bu nedenle anılan karardan, emeklilik dilekçesiyle ayrılmanın her durumda işsizlik ödeneğini engelleyeceği ya da engellemeyeceği yönünde kesin bir genel kural çıkarılamaz.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/10790, K. 2022/13869Kaynağı aç
Emekli Aylığını Kestirerek Tam Primli Çalışmaya Dönenler
Emekli aylığını kestirerek hizmet akdine dayalı olarak yeniden çalışmaya başlayan ve bu dönemde tüm sigorta kollarından primini ödeyen kişilerin hukuki konumu, aylık almaya devam edenlerden farklıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin E. 2025/1398, K. 2025/11097 sayılı kararında, emekli aylığı çalışma nedeniyle kesilmiş olan ve tüm sigorta kolları kapsamında prim ödemesi yapılan bir çalışanın ücretinden işsizlik sigortası primi kesilmesinde kanuna aykırı bir yön bulunmadığına hükmedilmiştir. Bu karar, emekli aylığının kesildiği ve sigortalılık niteliğinin kazanıldığı somut bir duruma özgüdür; emekli aylığı kesilmeksizin sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam eden kişileri kapsamamaktadır. Prim kesilmesinin hukuka aykırı olmadığına ilişkin bu tespit, prim ödeme yükümlülüğü bakımından önemli bir çerçeve sunmakla birlikte, ileri tarihte işsiz kalınması hâlinde işsizlik ödeneğine hak kazanılıp kazanılamayacağı; bu konudaki değerlendirme, 4447 sayılı Kanun'un 51. maddesindeki hak kazanma koşullarının da sağlanıp sağlanmadığına bağlıdır.
İşsizlik Ödeneği Alınan Dönemde Primler
4447 sayılı Kanun'un 50. maddesi işsizlik ödeneğinin hesabını, ödeme koşullarını ve ödeneğe uygulanacak kısıtlamaları düzenlemektedir. Bu madde uyarınca işsizlik ödeneği damga vergisi dışında herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulamaz; nafaka borçları dışında haczedilemez, başkasına devredilemez ve temlik edilemez.
4447 sayılı İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU ( SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU, TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU, ESNAF VE SANATKARLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KURUMU KANUNU, TARIMDA KENDİ ADINA VE HESABINA ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE İŞ KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE BU KANUNLARA EK VE GEÇİCİ MADDELER EKLENMESİ, İŞSİZLİK SİGORTASI KURULMASI, ÇALIŞANLARIN TASARRUFA TEŞVİK EDİL- MESİ VE BU TASARRUFLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNE DAİR KANUNUN İKİ MADDESİNİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI İLE GENEL KADRO VE USULÜ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN EKİ CETVELLERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN) m. 50Kaynağı aç
Malullük ile Dul ve Yetim Aylığı Alanların Durumu
4447 sayılı Kanun'un 52. maddesinin (b) bendinde, işsizlik ödeneğinin kesileceği hâl olarak yalnızca 'yaşlılık aylığı' almak öngörülmüştür. Madde metni malullük aylığını bu bent kapsamında saymamaktadır. Malullük aylığı alanların işsizlik ödeneği karşısındaki konumunu açıkça belirleyen bir hükme bu düzenlemede yer verilmediğinden, mevzuat metni bakımından yoruma açık bir alan bulunmaktadır. Dul veya yetim aylığı bakımından da 4447 sayılı Kanun'un 52. maddesinin (b) bendi yalnızca yaşlılık aylığını saymakta; bu aylık türlerinin işsizlik ödeneğine etkisini doğrudan düzenleyen açık bir hüküm maddede yer almamaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Emekli aylığı alırken çalıştığım işyerinden çıkarılırsam işsizlik ödeneği alabilir miyim?
4447 sayılı Kanun'un 46. maddesinin üçüncü fıkrası, kapsam dışında kalan kişileri sınırlayıcı biçimde saymaktadır. Yaşlılık aylığı almakta olan kişilerin bu hüküm kapsamındaki konumu, ilgili sigortalılık statüsüne ve aylığın kesilip kesilmediğine göre farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle emekli aylığı devam ederken işten çıkarılmanız ile emekli aylığınızı kestirerek tam sigortalı olarak çalışırken işten çıkarılmanız, hukuki açıdan ayrı değerlendirme gerektirir. İkinci durumda, yani emekli aylığının kesildiği ve tüm sigorta kollarından prim ödendiği hâlde Yargıtay 10. Hukuk Dairesi prim kesilmesinin hukuka aykırı olmadığına hükmetmiştir; ancak prim ödeme yükümlülüğü ile ödenek hakkı ayrı koşullara bağlıdır ve bu ikincisi 4447 sayılı Kanun'un 51. maddesindeki hak kazanma ölçütlerinin de sağlanmasını gerektirmektedir.
Emeklilik için işten ayrılırsam işsizlik maaşı alabilir miyim?
İŞKUR, emeklilik amacıyla dilekçe vererek yapılan ayrılışları kendi isteğiyle ayrılış olarak değerlendirerek talebi reddedebilmektedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu ret gerekçesinin yer aldığı bir davada bozma kararı vermiş; ancak bozma emeklilik dilekçesiyle ayrılmanın hukuki niteliğine ilişkin esasa değil, dava türü ve harç eksikliğine ilişkin usul sorunlarına dayanmıştır. Dolayısıyla emeklilik dilekçesiyle ayrılmanın işsizlik ödeneğini ortadan kaldırıp kaldırmadığı bu karar kapsamında esastan yanıtlanmamıştır.
İşsizlik ödeneği alırken emekli aylığı bağlanırsa ödenek kesilir mi?
4447 sayılı Kanun'un 52. maddesinin (b) bendi uyarınca, işsizlik ödeneği aldığı sürede herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen kişinin işsizlik ödeneği kesilir. Madde metni bu kesme nedenini ödenek alınan döneme bağlamaktadır.
İşsizlik ödeneği alınan günler emekliliğe sayılır mı?
4447 sayılı Kanun'un 50. maddesi işsizlik ödeneği döneminde yalnızca genel sağlık sigortası priminin İŞKUR tarafından karşılandığını öngörmekte; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin primler bu süre için yatırılmamaktadır. Bu nedenle ödenek alınan günler emeklilik için gereken prim gün sayısına dahil edilmez.
Eşim üzerinden dul aylığı alıyorum, işsizlik ödeneğine hak kazanabilir miyim?
4447 sayılı Kanun'un 52. maddesinin (b) bendi yalnızca yaşlılık aylığını işsizlik ödeneğinin kesilmesi nedeni olarak saymaktadır. Dul veya yetim aylığının bu bent kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği madde metninden doğrudan anlaşılamamaktadır; bu aylık türlerinin işsizlik ödeneğine etkisini açıkça düzenleyen bir hüküm maddede yer almamaktadır.
İşsizlik ödeneği tekrar işe girersem sıfırlanır mı?
4447 sayılı Kanun'un 50. maddesi bu konuyu düzenlemektedir. Ödenek yararlanma süresi dolmadan tekrar işe giren ancak yeniden hak kazanma koşullarını tamamlayamadan işsiz kalan kişi, önceki hakkından kalan süreyi kullanmaya devam eder. Kanun'un öngördüğü koşulları yeniden tamamlayarak işsiz kalanlar ise yalnızca yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar ödenek alır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

