Eğlence sektöründe yabancı çalışma izni, işverenin e-Devlet üzerindeki e-izin uygulamasından yaptığı başvuru sonucunda alınır. Kriterlerden birinin sağlanmaması başvurunun reddine yol açar. Başvurudaki şartlarda eksiklik bulunursa idare, eksikliğin giderilmesi için belli bir süre verebilir.
İşyeri, ortaklık ve çalışan sayısı
Yabancı çalıştırılacak işyerinin ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL olması ya da brüt satışlarının en az 800.000 TL veya ihracat tutarının en az 250.000 ABD doları olması aranır. Başvuruyu yapan şirket ortağının şirket sermayesinin en az yüzde 20’sine sahip olması ve bu payın en az 40.000 TL’ye karşılık gelmesi gerekir. İşyerinde ayrıca en az 10 Türk vatandaşı çalıştırılıyor olmalıdır.
İşverenin sisteme yükleyeceği belgeler arasında, son bir yıllık cironun en az 40.000 ABD doları veya muadili döviz olduğunu gösteren yetkili banka bordrosu da bulunur.
Başvurunun yapılış biçimi
Adına izin istenen yabancı Türkiye’deyse e-izin uygulamasına yabancı kimlik numarası veya pasaport bilgileriyle girilir. Yabancı yurt dışındaysa önce bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine çalışma izni başvurusunda bulunur. İşveren, bu başvuru üzerine verilen kodla e-izin uygulamasına girerek başvuruyu tamamlar.
İşveren belgelerinde yetkili banka bordrosunun yanında ticaret sicili gazetesi, bilanço ve kâr-zarar tablosu, işletme ve yatırım belgesi ile iş sözleşmesi yer alır. Yabancıya ilişkin belgeler pasaport veya pasaport yerine geçen belge, noter onaylı ve yeminli Türkçe tercümeli diploma, varsa ikamet izni, biyometrik fotoğraf ve onaylı tercümeli bonservistir.
Elektronik ortamda bulunamayan belgeler taranıp PDF biçimine getirilerek sisteme yüklenir. Bu belgelerin ayrıca fiziken ibraz edilmesi istenmez.
İş sözleşmesinin içeriği
İş sözleşmesinde, yabancının işverene bağlı olarak çalıştığı süre boyunca ülkesine dönüşlerindeki dönüş bileti ve yol masraflarının işverence karşılanacağına ilişkin kayıt bulunmalıdır. Ücret, belirlenen asgari tutarın altında olmamalıdır. Sözleşmede vergi numarası, işe başlama tarihi, işyeri adresi, görev tanımı ve aydınlatma yazısı ile 157 ve 170 yardım hatları da yer almalıdır.
Bu kayıtlardan birini taşımayan iş sözleşmesi geçersiz kabul edilir. Böyle bir sözleşmenin dayanak alındığı çalışma izni başvurusu da reddedilir.
Ödeme, sonuç ve sonraki yükümlülükler
Kabul bildiriminde belirtilen harç ve değerli kâğıt bedelleri, bildirimden itibaren 30 gün içinde ilgili banka hesaplarına yatırılmalıdır. Ödeme yapılmazsa başvuru reddedilir. İşveren ödemeleri bu süre içinde eksiksiz tamamlarsa Bakanlık, 30 gün içinde başvuruda bildirilen işyeri adresine çalışma izni belgesini gönderir.
Eksiksiz ve usulüne uygun yapılan eğlence sektörü çalışma izni başvurusu 30 gün içinde sonuçlanır. Belge eksikliği nedeniyle verilen ek süre, sonuçlanma sürecini uzatır.
Çalışma izni onaylandıktan sonra işverenin 30 günlük bir yükümlülüğü doğar: yabancı çalışanın sigortalı işe giriş belgesini, işyerinin bulunduğu yerdeki sosyal güvenlik kurumuna sunması gerekir.
Başvuru yurt dışından yapılmışsa yabancı, Türkiye’ye girişinden itibaren 20 gün içinde nüfus müdürlüğünde adres kaydı yaptırmak zorundadır.
Ret, itiraz ve yeniden başvuru
Ret; çalışma izni şartlarının karşılanmaması, belgelerdeki eksikliğin idarece verilen sürede giderilmemesi veya başvurunun uluslararası işgücü politikasına uygun görülmemesi halinde gündeme gelir.
Ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde e-izin uygulamasına itiraz dilekçesi yüklenerek itiraz edilebilir. İtiraz hakkını hem yabancı çalışan hem işveren kullanabilir.
Usulüne uygun itirazın reddinden sonra iptal davası açılabilir. Bu davada yetkili ve görevli mahkeme Ankara İdare Mahkemesidir.
Başvurusu reddedilen kişi, ret gerekçesinde belirtilen hususları dikkate alarak yeni bir başvuru yapabilir. Önceki eksiklik giderilmeden yapılan yeni başvuru da reddedilebilir.
Uzatma ve işveren değişikliği
Uzatma başvurusunu işveren veya vekili e-izin üzerinden yapar. Başvuru, çalışma izni süresinin bitimine 60 gün kala ve her halde izin süresi sona ermeden yapılmalıdır.
İzin ilk uzatmada en fazla iki yıl, sonraki uzatma başvurularında en fazla üç yıl uzatılabilir. Uzatma süresi, iş sözleşmesinin kalan süresinden fazla olamaz.
Uzatma için yabancının aynı işverene bağlı olarak çalışmayı sürdürmesi gerekir. Yabancı başka bir işverenle anlaşır veya bağımsız çalışmaya geçerse uzatma başvurusu kabul edilmez; başvuru ilk kez yapılan izin başvurusu olarak işleme alınır.
Uzatma başvurusu değerlendirilirken yabancı, mevcut çalışma izninin dolmasından itibaren 90 gün daha çalışabilir. Bu dönemde hem işverenin hem yabancı çalışanın kanundan doğan hak ve yükümlülükleri devam eder. Başvurunun reddedilmesi halinde çalışma kanuna aykırı hale gelir.
Eğlence sektörü çalışma iznini kim başvurur?
Başvuruyu işveren, e-Devlet üzerindeki e-izin uygulaması üzerinden yapar. Yabancı Türkiye’deyse giriş yabancı kimlik numarası veya pasaport bilgileriyle yapılır; yurt dışındaysa önce Türk dış temsilciliğine başvurulur ve işveren verilen kodla işlemi tamamlar.
Eksik belge başvuruyu nasıl etkiler?
Kriterlerden birinin sağlanmaması başvurunun reddine yol açar. Şartlarda eksiklik varsa idare, eksikliğin giderilmesi için belli bir süre verebilir ve bu ek süre sonuçlanma sürecini uzatır.
Kabulden sonra ödeme için kaç gün vardır?
Kabul bildirimindeki ödemelerin bildirimden itibaren 30 gün içinde ilgili banka hesaplarına yapılması gerekir. Ödeme yapılmazsa başvuru reddedilir.
Onaydan sonra sigorta işlemi ne zaman yapılır?
Onayın ardından 30 gün içinde işveren, yabancı çalışanın sigortalı işe giriş belgesini işyerinin bulunduğu yerdeki sosyal güvenlik kurumuna sunmak zorundadır.
Ret kararına nasıl itiraz edilir?
Ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde e-izin uygulamasına itiraz dilekçesi yüklenerek itiraz edilebilir. Bu hakkı hem yabancı çalışan hem işveren kullanabilir.
İzin hangi sürelerle uzatılır?
İlk uzatmada süre en fazla iki yıl, sonraki uzatmalarda en fazla üç yıl olabilir ve kalan iş sözleşmesi süresini aşamaz. Başvuru sürenin bitimine 60 gün kala, her halde süre bitmeden yapılmalıdır.
Başka işverene geçilirse uzatma olur mu?
Hayır. Başka işverenle çalışma veya bağımsız çalışmaya geçişte uzatma kabul edilmez; başvuru ilk izin başvurusu olarak işleme alınır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy