Yıllık İzin Hakkı Kaç Gündür?
BAE federal özel sektör iş hukukuna göre bir yıllık hizmetini tamamlayan çalışan, her hizmet yılı için en az 30 günlük tam ücretli yıllık izin hakkına sahiptir. Bu süre, 33 sayılı Federal İş İlişkileri Kanunu'nda belirlenen asgari sınırdır; iş sözleşmesi veya şirket içi düzenleme çalışan lehine daha uzun bir izin süresi öngörüyorsa söz konusu düzenleme uygulanır.
Hizmeti altı ayı geçmiş ancak henüz bir yılını doldurmamış çalışanlar için izin hakkı, her hizmet ayı başına iki gün olarak hesaplanır. İş ilişkisinin yıl tamamlanmadan sona ermesi hâlinde son çalışma yılı için de hizmetle orantılı izin hakkı doğar.
Tatil Günleri Yıllık İzin Süresine Dahil Midir?
Kanun, yıllık izin dönemine denk gelen kanuni veya sözleşmesel tatil günlerinin, iş sözleşmesi ya da şirket düzenlemesi çalışan lehine farklı bir hüküm içermedikçe yıllık izin süresine dahil olacağını öngörmektedir. İş sözleşmesi veya şirket politikası daha koruyucu bir düzenleme getiriyorsa bu düzenleme öncelikli olarak uygulanır.
İzin Tarihini Kim Belirler?
İzin tarihini belirleme yetkisi öncelikle işverene aittir; işveren, işin gerekliliklerini göz önünde bulundurarak izin takvimini oluşturabilir. Belirlenen tarihin çalışana en az bir ay önceden bildirilmesi gerekmektedir.
Kullanılmayan İzin Sonraki Yıla Devredilir mi?
Uygulama yönetmeliğine göre çalışan, kullanmadığı izin günlerini sonraki yıla en fazla yıllık izin hakkının yarısı oranında devredebilir. Otuz günlük kanuni izin esas alındığında bu üst sınır genel olarak 15 güne karşılık gelmektedir. Devredilecek izin yerine nakit ödeme yapılması da mümkündür; ancak bu yol, çalışan ile işverenin karşılıklı anlaşmasına dayanmak zorundadır ve ödeme iznin hak edildiği tarihteki ücret dikkate alınarak gerçekleştirilir.
Çalışma ilişkisi devam ederken iznin paraya çevrilmesi çalışanın rızasını gerektirmektedir. İşverenin, çalışanın rızası olmaksızın bütün izinleri sürekli biçimde paraya çevirerek dinlenme hakkını fiilen ortadan kaldırmaması gerekmektedir.
İşten Ayrılmada Kullanılmayan İzin Ücreti
İş ilişkisi sona erdiğinde kullanılmayan yıllık izin günlerinin nakit karşılığı temel ücret üzerinden hesaplanır. Konut yardımı, ulaşım yardımı, telefon ödeneği ve benzeri yan ödemeler kural olarak bu hesaba dahil edilmez. Son çalışma yılının henüz tamamlanmamış olması hâlinde o yıla ait orantılı izin hakkı da hesaba katılır.
Nakde çevirme hesabında aylık temel ücretin 30'a bölünüp kullanılmayan izin günü sayısıyla çarpılması, uygulanabilir bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Son çalışma yılı için orantılı hesap ise 30 günün 12'ye bölünüp çalışılan ay sayısıyla çarpılması biçiminde de yapılabilir.
İş sözleşmesinin sona ermesinin ardından 14 gün içinde çalışanın maaşının ve kullanılmayan yıllık izin ücreti dahil tüm işçilik haklarının ödenmesi gerekmektedir.
İzin Bittikten Sonra İşe Dönülmemesi ve Fesih
Yıllık izni sona erdikten sonra geçerli bir neden olmaksızın işe dönmeyen çalışan, izni aşan devamsızlık dönemine ait ücret talep edemez. Uzun süreli devamsızlık ayrıca disiplin işlemine ve bildirimsiz fesih riskine yol açabilir.
Çalışan yıllık izindeyken taraflardan biri iş sözleşmesini feshederse, ihbar süresi kural olarak çalışanın izinden dönmesi gereken günü takip eden tarihte işlemeye başlar. Taraflar bu kuralın aksini karşılıklı olarak kararlaştırabilir.
Ücretsiz İzin ve Özel Çalışan Grupları
Ücretsiz izin, çalışan ile işverenin anlaşmasını gerektirmektedir ve genel kural olarak hizmet süresine dahil edilmez. Ev hizmetlerinde çalışanlar da yılda en az 30 günlük ücretli izin hakkına sahiptir; ancak bu grubun izin ve iş sözleşmesi ilişkileri ayrı bir Domestic Workers mevzuatı kapsamında değerlendirildiğinden söz konusu çalışanlar için uygulanacak ayrıntılı kurallar farklılık gösterebilir.
Sık Sorulan Sorular
BAE'de yıllık izin hakkı kaç gündür?
Bir yıllık hizmetini tamamlamış çalışan, her hizmet yılı için en az 30 günlük tam ücretli yıllık izne hak kazanır. Hizmeti altı ayı geçmiş ancak bir yılını doldurmamış çalışanlarda ise her hizmet ayı için iki gün izin hesaplanır.
Kullanılmayan yıllık izin parası nasıl hesaplanır?
İşten ayrılmada kullanılmayan izin ücreti temel ücret üzerinden hesaplanır; konut yardımı, ulaşım ödeneği ve benzeri ek ödemeler bu hesaba dahil edilmez. Aylık temel ücretin 30'a bölünüp kullanılmayan gün sayısıyla çarpılması, uygulanabilir bir yaklaşım olarak belirtilmektedir.
Kullanılmayan izin günleri sonraki yıla devredilebilir mi?
Evet, ancak devredilebilecek miktar en fazla yıllık izin hakkının yarısıyla sınırlıdır. Otuz günlük kanuni izin için bu üst sınır genel olarak 15 gün olarak uygulanmaktadır. Devir yerine nakit ödeme yapılması için tarafların ayrıca anlaşması gerekmektedir.
İzin sırasında resmi tatil düşerse izin uzar mı?
Kanun, yıllık izin dönemine denk gelen kanuni veya sözleşmesel tatil günlerinin, iş sözleşmesi ya da şirket düzenlemesi çalışan lehine farklı bir hüküm içermedikçe yıllık izin süresine dahil olacağını öngörmektedir. İş sözleşmesi veya şirket politikası daha koruyucu bir düzenleme getiriyorsa bu düzenleme esas alınır.
İşveren yıllık izin tarihini tek başına belirleyebilir mi?
İzin tarihini belirleme yetkisi öncelikle işverende olmakla birlikte, işverenin belirlediği tarihi çalışana en az bir ay önceden bildirmesi gerekmektedir.
İşten çıkarılmadan önce izin kullandırılmazsa ne olur?
İş ilişkisinin sona ermesi hâlinde kullanılmayan yıllık izin günleri nakde çevrilerek ödenir. Son çalışma yılı henüz tamamlanmamışsa o yıla ait orantılı izin hakkı da hesaba katılır. Sözleşmenin sona ermesinden itibaren 14 gün içinde tüm işçilik haklarının ödenmesi gerekmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy