Dubai'de iş sözleşmesi sona ermesine karşın işverenin çalışma izni ve vize iptal işlemlerini yerine getirmemesi durumunda çalışan, İnsan Kaynakları ve Emirlikleştirme Bakanlığı (MOHRE) nezdinde iş uyuşmazlığı şikâyetinde bulunabilir. Yasal koşulların varlığı hâlinde çalışma izninin işverenin rızası aranmaksızın idari kararla iptal edilmesi mümkündür. Süreç kapsamında çalışma izni ile ikamet ve oturum izni iptalleri birbirine bağlı ancak iki ayrı idari aşama olarak yürütülür.
Çalışma İzni ve Oturum İzninin İdari Ayrımı
Özel sektörde çalışan bir kişinin Dubai'deki oturum izninin iptal edilebilmesi için öncelikle MOHRE nezdindeki çalışma izninin iptal edilmiş olması zorunludur. Dubai İkamet ve Yabancılar İşleri Genel Müdürlüğü (GDRFA), oturum izni iptali başvurularında MOHRE tarafından düzenlenmiş çalışma izni iptal kaydını aramaktadır.
İşverenin Onayı Olmadan İdari İptal ve İbraname Zorlaması
İşverenin çalışma izni iptal sürecini başlatmaktan kaçınması hâlinde çalışan, MOHRE nezdinde resmi iş uyuşmazlığı başvurusu yaparak idari müdahale talep edebilir. Bakanlık, inceleme neticesinde şartların oluştuğunu tespit ederse işverenin ayrıca onay vermesine gerek kalmaksızın çalışma iznini idari yoldan iptal edebilir.
İş ilişkisinin sonlanması aşamasında çalışanın feshi ve iptali kabul ettiğini gösteren olağan belgeleri imzalaması sürecin parçasıdır. Buna karşılık, ödenmemiş ücret veya işçilik hakları bulunmasına rağmen çalışanın gerçeğe aykırı biçimde tüm alacaklarını tahsil ettiğini beyan eden bir belgeyi imzalamaya zorlanması hukuka aykırıdır.
İstifa Bildirimi ve İşe Alım Masraflarının Durumu
Çalışan tarafından e-posta, posta veya benzeri doğrulanabilir yollarla usulüne uygun şekilde iletilen istifa bildirimi işveren tarafından tek taraflı olarak reddedilemez.
İşveren, yabancı çalışanın çalışma izni temini ve oturum sponsorluğu işlemlerine dair olağan işe alım giderlerini kural olarak çalışandan talep edemez ve çalışana yansıtamaz. Ancak çalışanın ihbar süresine riayet etmemesi veya sözleşme yükümlülüklerini ihlal etmesinden kaynaklanan tazminat talepleri bu kuralın dışındadır.
Pasaportun Alıkonulması ve Haksız İşe Gelmeme Bildirimi
İşverenin çalışana ait pasaportu rızası dışında elinde tutması hukuka aykırıdır. Pasaportun yazılı başvuruya rağmen iade edilmemesi durumunda çalışan, MOHRE birimlerine, polis teşkilatına veya yetkili mercilere başvurabilir.
İşverenin çalışan aleyhine haksız şekilde işe gelmeme (absconding) bildiriminde bulunması hâlinde, MOHRE bünyesindeki şikâyet kaldırma hizmeti üzerinden itirazda bulunulabilir. Bakanlık tarafından yapılan inceleme neticesinde bildirimin gerçeği yansıtmadığı anlaşılırsa kayıt terkin edilir.
Dava Aşamasında Çalışma İzni İptali ve Geçici İzin
Uyuşmazlığın iş mahkemesine sevk edilmiş olması çalışma izninin iptal edilmesini engellemez. Çalışanın sistemde kayıtlı bulunması, davanın mahkemeye intikal etmiş olması, iznin aktif durumda bulunması ve aleyhte geçerli bir işe gelmeme kaydı olmaması şartıyla mahkeme sürecindeki personele yönelik özel izin iptali prosedürü işletilebilir.
İş uyuşmazlığı mahkemeye sevk edilmiş olan çalışanlar, belirlenen şartlar dahilinde mevcut işverenin onayı aranmaksızın altı aylık geçici çalışma izni alma imkânına sahiptir.
Birleşik Arap Emirlikleri İş Kanunu'nun 54. maddesi gereğince MOHRE, değeri 50.000 AED'yi aşmayan belirli bireysel iş uyuşmazlıklarında nihai ve icra edilebilir karar verme yetkisini haizdir. Karara karşı bildirimden itibaren 15 iş günü içinde yetkili mahkemeye başvuru yapılabilir. Ayrıca mevzuat gereğince iş ilişkisinin sona ermesinden itibaren iki yıl geçtikten sonra mahkemeye intikal ettirilen işçilik talepleri mahkemece işleme alınmaz.
Oturum İzninin Sona Ermesi ve Aile Vizelerinin Askıya Alınması
GDRFA nezdinde oturum izninin iptal edilmesi veya süresinin dolması sonrasında ülkede kalınabilecek yasal süre kural olarak 60 gündür. Bu süre içinde çalışan yeni bir işverene bağlı çalışma ve oturum izni alabilir, farklı bir ikamet kategorisine geçebilir ya da ülkeden çıkış yapabilir. Ancak bu 60 günlük süre çalışma hakkı sağlamaz.
GDRFA nezdindeki vize askıya alma prosedüründe, aile fertlerinin vizelerinin en az üç ay geçerli olması, yeni işverenden iş teklifi sunulması, bekleme süresinin 60 günü aşmaması ve iade edilebilir 2.500 AED teminat yatırılması koşulları aranır.
Serbest Bölgeler ve Özel Statülü Çalışanlar
Dubai genelindeki tüm çalışanlar doğrudan genel MOHRE prosedürüne tabi değildir. Bir serbest bölgede faaliyet yürüten şirket bünyesinde istihdam edilenlerin izin ve uyuşmazlık işlemleri öncelikle ilgili serbest bölge idaresinin kurallarına tabidir; ev hizmetlileri ise kendilerine özgü özel kanuni düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir.
İşveren çalışma iznini iptal etmezse ne yapılabilir?
Çalışan, MOHRE nezdinde iş uyuşmazlığı şikâyeti başlatarak gerekli şartların sağlanması durumunda çalışma izninin işverenin rızası aranmaksızın idari yoldan iptalini talep edebilir.
İşveren usulüne uygun istifayı reddedebilir mi?
İşveren, e-posta, posta veya benzeri doğrulanabilir yollarla usulüne uygun olarak iletilen istifayı tek taraflı iradesiyle reddedemez.
İşverenin pasaportu teslim etmemesi durumunda hangi yola başvurulur?
Pasaportun rıza dışı alıkonulması hukuka aykırı olduğundan, yazılı talebe rağmen teslim edilmemesi hâlinde MOHRE birimlerine veya polis makamlarına başvurulabilir.
Dava sürerken başka bir işverenin yanında çalışılabilir mi?
Uyuşmazlığı iş mahkemesine sevk edilmiş olan çalışanlar, gerekli şartları taşımaları kaydıyla mevcut işverenin onayı aranmaksızın altı aylık geçici çalışma izni alabilir.
Oturum izni iptal edildikten sonra ülkede ne kadar süre kalınabilir?
Oturum izninin iptali veya sona ermesinden sonra kural olarak 60 günlük yasal kalış süresi tanınır; ancak bu süre çalışma hakkı sağlamaz.
İşçilik alacakları için zamanaşımı veya hak düşürücü süre ne kadardır?
İş ilişkisinin sona ermesinden itibaren iki yıl geçtikten sonra mahkemeye intikal ettirilen işçilik talepleri yetkili mahkemece işleme alınmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy