Almanya Fırsat Kartı (Chancenkarte) Nedir?
Almanya Fırsat Kartı (Chancenkarte), Aufenthaltsgesetz (AufenthG) §20a/1 uyarınca yabancı iş gücünün önceden kesinleşmiş bir iş sözleşmesi bulunmaksızın Almanya'da iş aramasına veya yabancı mesleki yeterliliğinin tanınmasına yönelik uyum süreci bulmasına imkân tanıyan bir oturum iznidir. Bu düzenleme, nitelikli kişilerin istihdam piyasasına erişimini veya mesleki denklik işlemlerine ilişkin hazırlık süreçlerini yerinde yürütmesini amaçlar.
Başvuru Yolları ve Nitelikli Uzmanlar İçin Muafiyet
Fırsat Kartı sisteminde iki temel başvuru yolu bulunmaktadır. Almanya'da mesleki veya akademik yeterliliği tam olarak tanınmış nitelikli uzmanlar (Fachkraft), puanlama sistemine ve genel dil şartına tabi tutulmaksızın başvuruda bulunabilirler. Yeterliliği henüz tam tanınmamış olan başvurucuların ise puan sistemi üzerinden ilerlemesi ve ilgili kriterlerden toplamda asgari 6 puan toplaması zorunludur.
Puan Sistemine Giriş İçin Asgari Ön Şartlar
AufenthG §20a/4 gereğince puanlama sistemine dahil olabilmek için belirli bir formal yeterlilik şartı aranır. Başvurucunun mezun olduğu ülkede devlet tarafından tanınmış bir üniversite diplomasına ya da menşe ülkede resmi olarak tanınan ve kural olarak en az iki yıllık eğitimi gerektiren bir mesleki yeterliliğe sahip olması gerekir.
Sistemin temel dil koşulu kapsamında başvurucunun en az A1 seviyesinde Almanca veya en az B2 seviyesinde İngilizce bilmesi ön şarttır. Bu asgari baraj karşılandıktan sonra dil yeterlilik seviyesine göre ilave puanlar verilir. Almanca bilgisinde A2 seviyesi 1 puan, B1 seviyesi 2 puan, B2 veya üzeri seviyeler 3 puan kazandırır. İngilizce dilinde ise C1 veya üzeri düzeye sahip olunması ya da dilin ana dil olması hâlinde sisteme 1 ilave puan eklenir.
Mesleki Denklik ve İş Tecrübesi Puanları
AufenthG §20b uyarınca, yabancı mesleki yeterliliğin tanınması amacıyla yetkili Alman makamlarına başvurmuş ve denklik incelemesi neticesinde uyum, telafi veya ek yeterlilik tedbirlerinin uygulanması gerektiği belirlenmiş kişilere 4 puan verilir. Düzenlemeye tabi meslek gruplarında mesleki ruhsatın verilebilmesi için telafi tedbiri öngörülmesi hâlinde de bu puan kategorisinden yararlanılır.
Başvuru sahibinin formal yeterliliğiyle bağlantılı mesleki tecrübeleri puanlama dahilindedir. Başvuru tarihinden önceki son beş yıl içinde en az iki yıllık mesleki deneyim 2 puan, son yedi yıl içinde en az beş yıllık mesleki deneyim ise 3 puan sağlamaktadır.
Yaş, Öncelikli Meslekler ve İkamet Kriterleri
AufenthG §20b kapsamında adayın başvuru tarihindeki yaşı puanlamaya dahil edilir. Başvuru sırasında 35 yaşını doldurmamış olan adaylar 2 puan alırken, 35 yaşını geçmiş fakat 40 yaşını aşmamış kişilere 1 puan verilir. Yaşın 40'ın üzerinde bulunması başvuru yapılmasına yasal bir engel oluşturmaz; bu durumdaki kişiler yalnızca yaş kategorisine bağlanan puan hakkından faydalanamaz.
Adayın formal mesleki yeterliliği Almanya'da iş gücü açığı bulunan meslek gruplarından (Mangelberuf) birine giriyorsa 1 puan verilir. Son beş yıl içinde Almanya'da kesintisiz ve hukuka uygun biçimde en az altı ay ikamet edilmiş olması 1 puan kazandırmakta; turistik veya ziyaret amaçlı kısa süreli seyahatler bu ikamet hesabında geçerli sayılmamaktadır. Ayrıca eşin ya da kayıtlı hayat arkadaşının da Fırsat Kartı koşullarını karşılayarak aynı yetkili makama başvurması 1 puan temin eder.
Geçim Güvencesi ve İzin Süreleri
AufenthG §20a/4 uyarınca Fırsat Kartı düzenlenebilmesi için adayın Almanya'daki geçimini güvence altına alması şarttır. Bu durum vize aşamasında kural olarak aylık net en az 1.091 Euro bloke hesap gösterilmesiyle veya resmi bir masrafları üstlenme taahhütnamesi (Verpflichtungserklärung) ibraz edilmesiyle ispatlanır.
AufenthG §20a/5 hükmüne göre iş arama amaçlı ilk Fırsat Kartı (Such-Chancenkarte) en fazla bir yıl süreyle verilir. Finansal yeterliliğin daha kısa bir zaman dilimini kapsaması durumunda oturum izninin süresi bu mali güvenceye paralel olarak daha kısa tayin edilebilir.
Çalışma Esasları, Deneme İstihdamı ve Kartın Uzatılması
AufenthG §20a/2 uyarınca iş arama döneminde haftalık ortalama en fazla 20 saate kadar yan işlerde çalışma imkânı tanınır. Bunun yanı sıra kart sahibi, nitelikli bir işe, mesleki eğitime veya tanınma sürecine ilişkin bir tedbire hazırlık amacıyla her bir işveren nezdinde en fazla iki haftayla sınırlı olmak üzere deneme çalışması (Probebeschäftigung) gerçekleştirebilir.
Fırsat Kartı süresi içerisinde nitelikli bir iş teklifi veya sözleşmesi alan ancak henüz başka bir çalışma oturumu statüsünün koşullarını sağlayamayan kişilerin izni, Federal İş Ajansının onayı bulunması şartıyla Folge-Chancenkarte kapsamında iki yıla kadar uzatılabilir.
Fırsat Kartı düzenlemeye tabi mesleklerin doğrudan icrasını sağlar mı?
Düzenlemeye tabi mesleklerde (örneğin doktorluk, diş hekimliği veya eczacılık) Fırsat Kartı alınması doğrudan mesleğin icra edilebileceği anlamına gelmez; bu alanlarda fiilen çalışabilmek için yetkili mercilerden ayrıca mesleki tanıma veya ruhsat alınması gerekir.
Fırsat Kartı puanlama sisteminden kimler muaftır?
Almanya'da mesleki veya akademik yeterliliği tam olarak tanınmış nitelikli uzmanlar (Fachkraft), asgari 6 puan şartına tabi olmaksızın doğrudan Fırsat Kartı başvurusunda bulunabilirler.
Fırsat Kartı ile iş ararken çalışma hakkı var mıdır?
Fırsat Kartı hamili iş arama sürecinde haftalık ortalama en fazla 20 saate kadar yan işte çalışabilir ve işveren başına azami iki haftayla sınırlı deneme çalışması yapabilir.
Fırsat Kartı en fazla ne kadar süreyle uzatılabilir?
Kart geçerlilik süresinde nitelikli iş teklifi veya iş sözleşmesi edinilmesi ve Federal İş Ajansının onay vermesi kaydıyla oturum izni Folge-Chancenkarte kapsamında iki yıla kadar uzatılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy