Deepfake Teknolojisinin Ceza Hukukundaki Yeri
Türk Ceza Kanunu kapsamında deepfake kavramı müstakil bir suç tipi olarak düzenlenmemiştir; bu teknolojinin kullanımı tek başına otomatik olarak bir suç oluşturmaz. Yapay zeka vasıtasıyla bir kişinin onuru, özel hayatı, kişisel verileri veya malvarlığı hedef alındığında, ihlal edilen hukuki değere göre fiil ceza sorumluluğuna konu olur.
Sahte İçerikle Şantaj Suçunun Oluşumu
Deepfake teknolojisiyle üretilen ses veya video kayıtlarının gerçeği yansıtmaması şantaj suçunun oluşmasına engel teşkil etmez. Suçun vücut bulmasında belirleyici olan husus içeriğin hakikati değil, üretilen sahte verinin mağdura karşı bir tehdit ve baskı vasıtası olarak yöneltilmesidir.
Şantaj fiilinde mağdurun maruz kaldığı tehdit ve baskı neticesinde failin talep ettiği ödemeyi gerçekleştirmiş olması suçu ortadan kaldırmaz; aksine failce kurulan baskının ulaştığı boyutu ve tehdidin tesirini ortaya koyabilir.
İlişkili Suç Tipleri ve Kişisel Verilerin Korunması
Kişinin yüzü, sesi ve biyometrik nitelikleri kişisel veri kapsamındadır. Bu nitelikteki kişisel verilerin rıza bulunmaksızın yapay zeka araçlarıyla işlenmesi, kaydedilmesi veya paylaşılması hukuka aykırılık teşkil eder.
Deepfake aracılığıyla gerçekleştirilen şantaj fiilleri, somut olayın özelliklerine göre şantajın yanı sıra tehdit, hakaret, iftira, özel hayatın gizliliğini ihlal ile kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi veya yayılması suçları çerçevesinde birlikte değerlendirilir.
Faillik, İştirak ve Dijital Platformların Sorumluluğu
Hukuka aykırı deepfake içeriğini bizzat üreten şahıs eylemin asli faili konumundadır. Üretilen içeriğin hukuka aykırı nitelik taşıdığını bilerek dolaşıma sokulmasını ve yayılmasını sağlayan diğer kişiler ise suça iştirak hükümleri kapsamında sorumlu tutulabilir.
Yapılan paylaşımlara ev sahipliği yapan dijital platformların, kendilerine iletilen hukuka aykırı deepfake içeriklerinden haberdar edilmelerine karşın bu içerikleri yayından kaldırmamaları durumunda hukuki sorumlulukları doğabilir.
Mağdurların Başvurabileceği Yollar ve Delillendirme
Deepfake şantajına maruz kalan kişiler yetkili cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunabilir, ilgili yargısal mercilerden hukuka aykırı içeriğin kaldırılmasını isteyebilir ve uğradıkları zararların tazmini amacıyla maddi ve manevi tazminat davası açabilir.
Dijital ortamdaki verilerin sonradan değiştirilme veya silinme ihtimali gözetilerek; şantaja konu ekran görüntüleri, mesaj kayıtları, kullanıcı adları, gönderim tarihleri, platform kayıtları ve tespit edilebilen URL bilgileri vakit kaybetmeksizin ilk tespit edildiği haliyle kayıt altına alınmalıdır.
Deepfake içeriğin sahte olması şantaj suçunu engeller mi?
Hayır, üretilen video veya ses kaydının gerçeğe aykırı olması şantaj suçunun oluşmasını engellemez; suçun oluşumunda sahte içeriğin mağdura yönelik tehdit ve baskı unsuru olarak kullanılması esas alınır.
Şantaj failine ödeme yapılması suçun varlığını etkiler mi?
Hayır, mağdurun failin talebi doğrultusunda herhangi bir ödeme yapmış olması şantaj suçunu ortadan kaldırmaz; aksine tehdit ve baskının varlığını gösterebilir.
Deepfake videolarını paylaşanlar cezalandırılır mı?
İçeriğin hukuka aykırı olduğunu bilerek yayılmasını sağlayan kişiler suça iştirak kuralları kapsamında cezai sorumluluk taşıyabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy