Belçika hukukunda on sekiz yaş altındaki çocukların vatandaşlık kazanmasında temel hukuki mekanizma, ebeveyn veya evlat edinen tarafından yapılan atıf beyanıdır. Çocuğun doğum yeri, ebeveynlerin vatandaşlık durumu ve soybağının tesisi, vatandaşlığın doğumla otomatik olarak mı yoksa bildirim yoluyla mı elde edileceğini belirler.
Belçikalı Ebeveynden Doğum ve Soybağının Tesisi
Belçika'da doğmuş Belçika vatandaşı bir ebeveynin çocuğu, doğumla birlikte otomatik olarak Belçika vatandaşlığını kazanır. Bu aktarımın gerçekleşmesi için çocuğa ilişkin soybağının Belçika hukukuna uygun biçimde çocuk on sekiz yaşına girmeden kurulmuş olması zorunludur.
Evlilik dışı dünyaya gelen çocukların tanınması suretiyle soybağı tesis edilirken annenin rızası aranır. Çocuk on iki yaşından büyükse çocuğun da rızası şarttır; çocuğun on sekiz yaşını geçmiş olması halinde ise yalnızca çocuğun rızası aranır.
Mahkeme kararıyla soybağı tanımasının hileli olduğu gerekçesiyle iptal edilmesi halinde, bu hukuki işleme dayanılarak kazanılmış olan Belçika vatandaşlığı çoğu zaman otomatik olarak kaybedilebilir.
Yurtdışında Doğan Çocuklar ve Atıf Beyanı Süreleri
Belçikalı ebeveynin kendisi de yurtdışında doğmuşsa ve çocuk Belçika dışında dünyaya gelmişse, vatandaşlık doğumla kendiliğinden intikal etmez. Bu durumdaki çocuğun vatandaşlık kazanabilmesi adına Belçikalı ebeveynin, çocuğun beşinci yaş gününden önce yetkili makamlara atıf beyanında bulunması şarttır.
Yurtdışında doğan ve Belçikalı ebeveyni de yurtdışında doğmuş bulunan beş yaşından küçük çocuklar için atıf beyanı yalnızca Belçikalı ebeveyn tarafından imzalanabilir. Başvuru; ebeveyn Belçika'da ikamet ediyorsa ana yerleşim yerindeki belediyeye, yurtdışında yaşıyorsa ikamet edilen ülkedeki Belçika büyükelçiliğine veya konsolosluğuna yapılır.
Yabancı Ebeveynlerin Belçika'da Doğan Çocukları
Yabancı uyruklu ebeveynlere sahip olan on iki yaşın altındaki çocuklar, özel bir atıf beyanı mekanizması aracılığıyla Belçika vatandaşlığına geçebilir. Bu haktan yararlanılabilmesi için çocuğun Belçika sınırları dahilinde doğması, doğumundan itibaren temel yerleşim yerinin ülkede bulunması ve ebeveynlerinin ya da evlat edinen kişinin en az on yıldır Belçika'da ikamet etmesi aranır. Ayrıca beyan esnasında anne veya babadan en az birinin süresiz oturum yetkisinin bulunması şarttır.
Yabancı ebeveynlerin on iki yaş altındaki çocukları adına yapacakları atıf beyanının kural olarak ebeveynlerce birlikte sunulması aranır. Yapılan başvuruya savcılık tarafından olumsuz görüş bildirilmesi durumunda aile mahkemesine itiraz yoluna başvurulabilir.
Ebeveynin Sonradan Vatandaş Olması ve Evlat Edinme Halleri
Ebeveynlerden birinin çocuk reşit olmadan Belçika vatandaşlığını kazanması durumunda çocuk da kanunda öngörülen koşulları sağlaması kaydıyla prensip olarak aynı anda Belçika vatandaşlığı kazanır.
Yurtdışında dünyaya gelen ve Belçika dışında doğmuş Belçika vatandaşı bir kişi tarafından evlat edinilen on sekiz yaşından küçük çocuklar için atıf beyanı yoluna gidilebilir. Bu sürecin işletilebilmesi adına, evlat edinme kararının hukuki sonuç doğurmaya başladığı tarihten itibaren beş sene içerisinde ve evlat edinilen çocuk erginliğe ulaşmadan önce ilgili bildirimin yapılması gerekmektedir.
Yabancı biri tarafından evlat edinilen ve on sekiz yaşından önce başka bir vatandaşlık edinen çocuklar kural olarak Belçika vatandaşlığını kaybeder; ancak evlat edinenlerden birinin veya evlat edinenin eşinin Belçikalı olması durumunda bu kayıp kuralı uygulanmaz. Ayrıca bazı küçüklerin, ebeveynin Belçika vatandaşlığını kaybetmesi halinde de Belçika vatandaşlığını kaybetmesi söz konusu olabilir.
Çoklu Vatandaşlık, Kimlik Belgeleri ve Vatandaşlığın Korunması
Belçika'da ikamet eden çocuk çoklu vatandaşlığa sahip olsa dahi Belçika makamları resmi ve idari kayıtlarda çocuğu yalnızca Belçika vatandaşı olarak kabul eder. Belçika'da yasal olarak kalan fakat Belçika vatandaşı olmayan on iki yaş altı çocuklara ikamet belgesi niteliğinde belge verilirken, Belçika vatandaşı olan on iki yaş altı çocuklara Kids-ID adı verilen elektronik kimlik belgesi düzenlenir.
Yurtdışında doğan, birden fazla vatandaşlığı bulunan ve yetişkin olarak Belçika'da fiilen yaşamayan bireyler bakımından yirmi sekiz yaşına ulaşıldığında Belçika vatandaşlığını otomatik kaybetme riski bulunmaktadır. Bu doğrultuda yurtdışında büyüyen Belçikalı çocuklarda, on sekiz ile yirmi sekiz yaş arasında pasaport veya kimlik alma ya da muhafaza beyanı yapma yükümlülüğü önem kazanabilir.
Yurtdışında doğan ve ebeveyni de yurtdışında doğmuş Belçikalı çocuk için beyan nereye yapılır?
Ebeveyn Belçika'da ikamet ediyorsa yerleşim yerindeki belediyeye, yurtdışında yaşıyorsa Belçika büyükelçiliğine veya konsolosluğuna çocuğun beşinci yaş gününden önce yalnızca Belçikalı ebeveyn tarafından başvuru yapılır.
Yabancı anne babanın Belçika'da doğan çocuğu vatandaşlık alabilir mi?
Çocuğun Belçika'da doğması, doğumdan itibaren ana yerleşiminin ülkede bulunması, ebeveynlerin en az on yıldır Belçika'da yerleşik olması ve en az birinin sınırsız oturum yetkisi taşıması koşuluyla on iki yaşından önce atıf beyanıyla vatandaşlık kazanılabilir.
Belçika'da ikamet eden yabancı ve Belçikalı çocuklara hangi belgeler düzenlenir?
Belçika vatandaşı olan on iki yaşından küçük çocuklara Kids-ID adlı elektronik kimlik belgesi verilirken, ülkede yasal statüde bulunan on iki yaş altındaki yabancı çocuklara vatandaşlık niteliği taşımayan ikamet belgesi düzenlenir.
Yurtdışında doğan çoklu vatandaşlığa sahip kişiler vatandaşlığı kaybedebilir mi?
Yurtdışında doğup ergin yaşta Belçika'da fiilen yaşamayan çoklu vatandaşlar açısından yirmi sekiz yaşında otomatik vatandaşlık kaybı riski bulunduğundan, kimlik, pasaport veya muhafaza beyanı işlemleri önem taşır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy