CMK Madde 253 Kapsamında Uzlaştırmaya Tabi Suçlar
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253/1-a hükmü gereğince, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur. Kanun koyucu şikâyete bağlı suçların yanı sıra, şikâyete tabi olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma usulünün uygulanacağı suçları da maddede tek tek belirtmiştir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 253Kaynağı aç
(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek
veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:
a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.
b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer
alan;[102]
1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),
2. Taksirle yaralama (madde 89),
3. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Tehdit
(madde 106, birinci fıkra),
4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),
5. (Ek:17/10/2019-7188/26 md.) İş ve çalışma hürriyetinin ihlali
(madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi),
6. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Hırsızlık
(madde 141),
7. (Ek:17/10/2019-7188/26 md.) Güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, madde 155),[103]
8. (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Dolandırıcılık
(madde 157),
9. (Ek:17/10/2019-7188/26 md.) Suç eşyasının satın
alınması veya kabul edilmesi (madde 165),
10. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),
11. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi
veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239),
suçları.
c) (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Mağdurun
veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla,
suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis
veya adli para cezasını gerektiren suçlar.
(2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak
üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna
gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir.
(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel
dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret
suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez. (Ek
cümle: 26/6/2009 – 5918/8 md.) Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu
kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması
hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz. (Ek cümle:24/12/2025-7571/24 md.)
Ancak önödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına
giren bir suçun birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde uzlaştırma
kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.[104][105][106][107]
(4) Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya
tâbi olması ve kamu davası açılması için yeterli
şüphenin bulunması hâlinde, dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Büro
tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdur veya suçtan
zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur. Şüphelinin, mağdurun veya suçtan zarar
görenin reşit olmaması halinde, uzlaşma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır. Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifini açıklamalı tebligat
veya istinabe yoluyla da yapabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar gören,
kendisine uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren yedi gün içinde kararını
bildirmediği takdirde, teklifi reddetmiş sayılır. 106[108]
(5) Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve
uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır.
(6) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan
adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle mağdura,
suçtan zarar görene, şüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaşılamaması
halinde, uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır.
(7) Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet
veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, mağdur veya
suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir.
(8) Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi,
soruşturma konusu suça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin
uygulanmasına engel değildir.
(9) (Mülga: 24/11/2016-6763/34 md.)
(10) Bu Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile reddi
sebepleri, uzlaştırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde
bulundurulur.
(11) Görevlendirilen uzlaştırmacıya soruşturma dosyasında yer alan ve
Cumhuriyet savcısınca uygun görülen belgelerin birer örneği verilir. Uzlaştırma bürosu uzlaştırmacıya, soruşturmanın
gizliliği ilkesine uygun davranmakla yükümlü olduğunu hatırlatır.[109]
(12) Uzlaştırmacı, dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine
verildikten itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırma işlemlerini sonuçlandırır.
Uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında
yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez daha uzatabilir.
(13) Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırma
müzakerelerine şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanunî temsilci, müdafi ve
vekil katılabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya
kanunî temsilcisi ya da vekilinin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi
halinde, uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
(14) Uzlaştırmacı, müzakereler sırasında izlenmesi gereken yöntemle
ilgili olarak Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir; Cumhuriyet savcısı,
uzlaştırmacıya talimat verebilir.
(15) Uzlaşma müzakereleri sonunda uzlaştırmacı, bir rapor hazırlayarak
kendisine verilen belge örnekleriyle birlikte uzlaştırma
bürosuna verir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde, tarafların imzalarını
da içeren raporda, ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır. (Ek
cümle: 24/11/2016-6763/34 md.) Uzlaştırma bürosu
soruşturma dosyasını, raporu ve varsa yazılı anlaşmayı Cumhuriyet savcısına
gönderir.
(16) Uzlaşma teklifinin reddedilmesine rağmen, şüpheli ile mağdur veya
suçtan zarar gören uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin
düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan
edebilirler.
(17) Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın, tarafların özgür iradelerine
dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi
mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza eder.
(18) Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaştırma yoluna
gidilemez.
(19) Uzlaşma sonucunda şüphelinin
edimini def’aten yerine getirmesi halinde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı
kararı verilir. Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside
bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde, 171 inci maddedeki şartlar
aranmaksızın, şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı
verilir. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Kamu davasının açılmasının
ertelenmesi kararından sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde,
171 inci maddenin dördüncü fıkrasındaki şart aranmaksızın, kamu davası açılır. (…)[110] Uzlaşmanın sağlanması
halinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan
zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış
olan davadan feragat edilmiş sayılır. Şüphelinin, edimini yerine getirmemesi
halinde uzlaşma raporu veya belgesi, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve
İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden
sayılır.[111]
(20) Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, herhangi bir
soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz.
(21) Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar
görenden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren,
uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç, uzlaştırmacının raporunu
düzenleyerek uzlaştırma bürosuna verdiği
tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.
(22) (Değişik birinci cümle:
24/11/2016-6763/34 md.) Uzlaştırmacıya Adalet
Bakanlığı tarafından belirlenen tarifeye göre ücret ödenir. Uzlaştırmacı
ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri, yargılama giderlerinden sayılır.
Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde bu giderler Devlet Hazinesi tarafından
karşılanır.
(23) Uzlaşma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak bu Kanunda
öngörülen kanun yollarına başvurulabilir.
(24) (Değişik: 24/11/2016-6763/34 md.) Her Cumhuriyet başsavcılığı
bünyesinde uzlaştırma bürosu kurulur ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı ile
personel görevlendirilir. Uzlaştırmacılar, hukuk fakültesi mezunlarının yer
aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen uzlaştırmacı listelerinden
görevlendirilir. Uzlaştırmacı, hazırladığı raporu, tutanakları ve varsa yazılı
anlaşmayı büroya gönderir. Uzlaştırma süreci sonunda soruşturma dosyaları,
uzlaştırma bürosunda görevli Cumhuriyet savcıları tarafından sonuçlandırılır.[112]
(25) (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.)Uzlaştırmacıların nitelikleri,
eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum
ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili,
uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet
başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve
esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve
raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve
esaslar, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
Mahkeme tarafından uzlaştırma
Şikâyete bağlı olup olmadığı dikkate alınmaksızın Türk Ceza Kanunu'nda yer alan kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88) ile taksirle yaralama (madde 89) suçları uzlaştırma kapsamına dahildir.
Türk Ceza Kanunu bünyesinde düzenlenen tehdit (madde 106, birinci fıkra), konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116) ile iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi) suçlarında da uzlaştırma hükümleri tatbik edilir.
Türk Ceza Kanunu'nda yer verilen hırsızlık (madde 141), güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, madde 155), dolandırıcılık (madde 157) ve suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (madde 165) suçları uzlaştırma usulü içinde yer alır.
Türk Ceza Kanunu kapsamındaki çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu (m. 234) ile aynı Kanunun 239. maddesinin dördüncü fıkrası hariç olmak üzere ticari, bankacılık veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi ve belgelerin açıklanması suçu da takibi şikâyete bağlı olsun ya da olmasın uzlaştırma usulü içinde değerlendirilir.
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç tutulmak üzere, diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için ilgili kanunda bu yönde açık hüküm bulunması zorunludur.
Suça Sürüklenen Çocuklar Bakımından Kapsam
Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması şartıyla, suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar uzlaştırma kapsamındadır.
Uzlaştırma Yoluna Gidilemeyecek Haller ve İstisnalar
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253/3 uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (Türk Ceza Kanunu madde 123/A) ve hakaret suçunda (Türk Ceza Kanunu madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez.
Aynı mağdura yönelen eylemlerde, uzlaşma kapsamındaki bir fiilin bu usulün dışında kalan bir suçla beraber işlenmesi durumunda uzlaştırma hükümleri işletilemez. Buna karşılık, failin eylemlerinden birinin önödeme kapsamına girmesi halinde, birlikte işlenen diğer suç uzlaştırmaya tabi ise bu suç açısından uzlaşma prosedürü tatbik olunur.
Dosyanın Uzlaştırma Bürosuna Gönderilmesi ve Teklif Usulü
İncelemeye konu suçun uzlaşma sınırları içerisinde kaldığı ve kamu davası açmaya elverişli yeterli şüphe düzeyine ulaşıldığı hallerde soruşturma evrakı uzlaştırma bürosuna tevdi edilir. Büro vasıtasıyla tayin edilen görevli uzlaştırmacı, hem şüpheli tarafa hem de mağdur ya da suç neticesinde zarar görmüş kişiye bu usulü işletme teklifi iletir.
Taraflardan şüphelinin, mağdurun ya da suçtan menfaati zedelenenin ergin olmaması durumunda bildirim kanuni temsilciye yöneltilir. Uzlaştırmacı, uzlaşma çağrısını açıklamalı tebligat çıkararak veya istinabe yoluna müracaat ederek de gerçekleştirebilir.
Kendisine uzlaşma daveti iletilen şüpheli, mağdur yahut suçtan zarar gören kişi, tebliğden veya tekliften itibaren yedi günlük süre içerisinde iradesini beyan etmezse uzlaşma önerisini kabul etmemiş sayılmaktadır.
Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır.
Soruşturma evrakına yansıyan resmî bildirimli adreste bulunulmaması, yurt dışında ikamet edilmesi yahut benzer gerekçelerle şüpheliye, mağdura, zarara uğrayana veya kanuni temsilcilerine irtibat sağlanamaması halinde uzlaşma süreci işletilmeyerek soruşturma doğrudan tamamlanır.
Fiilin birden çok bireyin mağduriyetine veya zararına yol açması vaziyetinde uzlaştırma usulünün uygulanabilmesi, tüm mağdurların ve suçtan etkilenenlerin tamamının bu yönteme muvafakat vermesine bağlıdır.
Taraflara uzlaşma önerilmesi veya bu çağrının taraflarca onaylanması, olaya dair delil araştırması yürütülmesini yahut Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki koruma tedbirlerine başvurulmasını sekteye uğratmaz.
Uzlaştırmacının Görevlendirilmesi ve Müzakerelerin Yürütülmesi
Her başsavcılık bünyesinde kâfi sayıda savcı ve çalışandan oluşan uzlaştırma büroları teşkil edilir. Bu bürolar, görevlendirmeleri Adalet Bakanlığınca hukuk fakültesi mezunları arasından hazırlanan sicil listelerinden yapar ve süreç nihayetinde evraklar yine büro savcıları vasıtasıyla karara bağlanır.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile reddi sebepleri, uzlaştırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde bulundurulur.
Görevlendirilen uzlaştırmacıya soruşturma dosyasında yer alan ve Cumhuriyet savcısınca uygun görülen belgelerin birer örneği tevdi edilir. Uzlaştırma bürosu uzlaştırmacıya, soruşturmanın gizliliği ilkesine uygun davranmakla yükümlü olduğunu hatırlatır.
Evrak suretlerini teslim alan uzlaştırmacı, işlemleri kural olarak azami otuz günlük süre zarfında neticelendirmekle yükümlüdür. Zorunlu hallerde uzlaştırma bürosu, her birinde yirmi günü aşmayacak biçimde bu süreyi en çok iki defa uzatma yetkisine sahiptir.
Görüşmeler aleni olmayan gizli bir ortamda cereyan eder; sürece şüpheli, mağdur, zarar gören ile bu kişilerin kanuni mümessilleri, müdafileri veya vekilleri iştirak edebilir. İlgili tarafların yahut vekillerinin müzakereye katılmaktan çekinmesi durumunda uzlaşma iradesinin bulunmadığı kabul edilir.
Uzlaştırmacı, müzakereler sırasında izlenmesi gereken yöntemle ilgili olarak Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir; Cumhuriyet savcısı, uzlaştırmacıya talimat verebilir.
Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz.
Uzlaşmanın Gerçekleşmesi, Rapor Tanzimi ve Savcılık Onayı
Uzlaşma müzakereleri sonunda uzlaştırmacı bir rapor hazırlayarak kendisine verilen belge örnekleriyle birlikte uzlaştırma bürosuna iletir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde tarafların imzalarını da içeren raporda ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır. Uzlaştırma bürosu soruşturma dosyasını, raporu ve varsa yazılı anlaşmayı Cumhuriyet savcısına gönderir.
Teklif aşamasında olumsuz cevap verilmiş olsa dahi, taraflar aralarında mutabakata vardıklarını tevsik eden bir evrakla birlikte en geç iddianame tanzim edilene kadar savcılık makamına müracaat ederek anlaştıklarını bildirebilirler.
Cumhuriyet savcısı, anlaşmanın tarafların serbest iradesiyle gerçekleştiğini ve üzerinde uzlaşılan edimin hukuka aykırılık taşımadığını tespit ettiği takdirde tutanağı onaylayıp mühürleyerek evrak arasına kaldırır.
Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez.
Uzlaşmanın Hukuki Neticeleri, Edimler ve İlam Mahiyeti
Şüphelinin uzlaşma konusu edimi derhal ve tek seferde ifa etmesi neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına hükmedilir. Edimin taksitlendirilmesi, vadeli kılınması veya zamana yayılması hallerinde ise CMK m. 171'deki koşullara bakılmaksızın kamu davasının açılması ertelenir; bu erteleme süresi boyunca zamanaşımı durur.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde Ceza Muhakemesi Kanunu m. 171/4'teki şart aranmaksızın kamu davası açılır.
Şüpheli tarafından kararlaştırılan edim yerine getirilmediğinde, onaylanan uzlaşma raporu veya belgesi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 38. maddesi anlamında ilam niteliğindeki belgelerden sayılır. 2004 sayılı Kanunun 38. maddesi; mahkeme huzurundaki sulh ve kabulleri, para borcu ikrarını içeren resen düzenlenmiş noter senetlerini, istinaf ve temyiz kefaletnameleri ile icra dairesindeki kefaletleri ilamların icrası rejimine bağlamıştır.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 38Kaynağı aç
38 – (Değişik: 18/2/1965-538/20 md.)
Mahkeme
huzurunda yapılan sulhlar, kabuller ve para borcu ikrarını havi re’sen tanzim
edilen noter senetleri, istinaf ve temyiz kefaletnameleri ile icra dairesindeki
kefaletler, ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir. Bu maddedeki icra
kefaletleri müteselsil kefalet hükmündedir.[25]
Zamanaşımı:
Uzlaşmanın gerçekleştiği hallerde, mutabakat sırasında anlaşılamayan ya da sonradan meydana gelen zararlar saklı kalmak üzere, fiil sebebiyle hukuk mahkemelerinde tazminat davası ikame edilemez ve önceden açılmış davalardan da feragat edilmiş kabul edilir.
Uzlaşma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir.
Zamanaşımı Süresi ve İstinaf Denetimi
Taraflardan herhangi birine ilk teklifin yöneltilmesiyle başlayan süreçten, uzlaşma girişiminin olumsuz neticelendiği ve en geç hazırlanan raporun büroya teslim edildiği ana kadar geçen zaman diliminde dava zamanaşımı ve dava açma süreleri durur.
İstinaf kanun yolu denetiminde ilk derece mahkemesince uzlaştırma usulünün tatbik edilmediği tespit edilirse CMK m. 280/1-f uyarınca hüküm bozulur; bölge adliye mahkemesi dosyayı yeniden karar verilmek üzere kararı veren yerel mahkemeye veya kendi yargı çevresinde belirleyeceği başka bir ilk derece mahkemesine gönderir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 280Kaynağı aç
birlikte sunulmuş olan delilleri inceledikten sonra;[120][121][122]
a) İlk derece mahkemesinin kararında usule veya esasa ilişkin herhangi
bir hukuka aykırılığın bulunmadığını, delillerde veya işlemlerde herhangi bir
eksiklik olmadığını, ispat bakımından değerlendirmenin yerinde olduğunu
saptadığında istinaf başvurusunun esastan reddine, 303 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a), (c), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde yer alan ihlallerin
varlığı hâlinde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan
reddine,
b) (Ek: 20/7/2017-7035/15 md.) Cumhuriyet savcısının istinaf
yoluna başvurma nedenine uygun olarak mahkumiyete konu suç için kanunda yazılı
cezanın en alt derecesinin uygulanmasını uygun görmesi hâlinde, hukuka
aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,
c) (Ek:17/10/2019-7188/27 md.)[123]
Başka bir araştırmaya ihtiyaç duyulmadan cezayı kaldıran veya cezada
indirim yapılmasını gerektiren şahsî sebeplere ya da şahsî cezasızlık
sebeplerine bağlı olarak daha az ceza verilmesini veya ceza verilmesine yer
olmadığına karar verilmesini gerektiren hâllerde, hukuka aykırılığın
düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,
d) (Ek: 20/7/2017-7035/15 md.) Olayın daha fazla araştırılmasına
ihtiyaç duyulmadan davanın reddine karar verilmesi veya güvenlik tedbirlerine
ilişkin hatalı kararın düzeltilmesi gereken hâllerde hukuka aykırılığın
düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,
e) İlk derece mahkemesinin kararında 289 uncu maddede
belirtilen bir hukuka aykırılık nedeninin bulunması hâlinde hükmün bozulmasına
ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece
mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece
mahkemesine gönderilmesine,[124][125]
f) (Ek:17/10/2019-7188/27 md.) Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya önödeme ve uzlaştırma
usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde
görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması hâlinde
hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü
bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer
bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
g) Diğer hâllerde, gerekli tedbirleri aldıktan sonra davanın yeniden
görülmesine ve duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına,
Karar verir.
(2) (Ek: 18/6/2014-6545/77 md.) Duruşma sonunda bölge adliye
mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddeder veya ilk derece mahkemesi
hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar.
(3) (Ek: 20/7/2017-7035/15 md.) Birinci ve ikinci fıkra uyarınca
verilen kararların sanık lehine olması hâlinde, bu hususların istinaf isteminde
bulunmamış olan diğer sanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da
istinaf isteminde bulunmuşçasına verilen kararlardan yararlanırlar.
Duruşma hazırlığı
Uzlaşma teklifine kaç gün içinde karar verilmelidir?
Uzlaşma çağrısı yapılan taraf, tebliğden itibaren yedi gün içinde iradesini beyan etmediği takdirde bu usulü reddetmiş kabul edilir.
Uzlaştırma müzakerelerindeki açıklamalar delil olarak kullanılabilir mi?
Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz.
Uzlaşma teklifi reddedildikten sonra tekrar uzlaşma bildirilebilir mi?
Teklif reddedilse dahi şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören, uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcıya başvurup uzlaştıklarını beyan edebilir.
Uzlaşma sağlandıktan sonra ceza konusu fiil nedeniyle tazminat davası açılabilir mi?
Uzlaşmanın sağlanması halinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır.
Uzlaşma edimi yerine getirilmezse hangi hukuki sonuçlar doğar?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesinden sonra gerekler yerine getirilmezse kamu davası açılır; ayrıca edimin ifa edilmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi İcra ve İflas Kanunu m. 38 uyarınca ilam mahiyetini haiz belge sayılır.
Uzlaştırma usulü uygulanmadan hüküm kurulursa istinaf mahkemesi ne karar verir?
Bölge adliye mahkemesi, uzlaştırma usulünün uygulanmadığını tespit ederse CMK m. 280/1-f uyarınca hükmü bozar ve dosyayı hükmü veren ilk derece mahkemesine veya yargı çevresindeki diğer bir ilk derece mahkemesine gönderir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy