Belçika Hukukunda Usulsüz Kalış ve İlk İdari Karar
Belçika göç hukukunda usulsüz kalış; vize veya ikamet süresinin sona ermesine rağmen ülkede kalınması, vizeden muaf yabancılar yönünden 180 günlük zaman diliminde 90 günlük yasal sürenin aşılması, uluslararası koruma başvurusunun reddedilmesi üzerine tanınan sürede çıkış yapılmaması, öğrencilik durumunun sona ermesiyle geri dönüş gerçekleştirilmemesi ve gerekli yasal giriş ya da kalış şartları bulunmaksızın ülkede bulunulması durumlarını kapsamaktadır.
Usulsüz kalış durumunun tespiti halinde kural olarak ilk işlem ilgili yabancıya ülkeyi terk emri verilmesidir. Göç makamlarınca öncelikli çözüm olarak gönüllü ayrılış benimsenmekle birlikte, ilgilinin kendi rızasıyla ülkeden ayrılmaması halinde polis tarafından yakalama, kapalı merkezde idari gözetim altına alma ve zorla geri gönderme süreçleri uygulanabilmektedir.
Gönüllü Dönüş Usulü ve Ülkeden Ayrılışın İspatı
Ülkeyi terk emri verilen yabancı için menşe ülkeye dönüş esas olmakla birlikte, hedef ülkeye yasal giriş hakkı tanıyan geçerli belgelere sahip olunması şartıyla üçüncü bir ülkeye çıkış yapılması da mümkündür.
Gönüllü dönüşü tercih eden yabancılara Fedasil ve ilgili programlar aracılığıyla dönüş bileti temini, seyahat organizasyonu ve belirli dosyalarda yeniden entegrasyon desteği sağlanabilmektedir. Ülkeyi terk emrinin ardından kendi inisiyatifiyle ülkeden ayrılan yabancı, giriş ve ikamet koşullarını sonradan sağladığı takdirde kural olarak Belçika'ya yeniden gelebilmektedir.
Kendi imkânlarıyla ayrılan kişinin sınırdan geçerken ilgili formun aslını federal polise teslim etmesi gerekmektedir. Çıkışın standart bir sınır kontrol noktasından yapılmadığı hallerde ise pasaporttaki çıkış damgası gibi ayrılışı ortaya koyan kanıtların yetkili makama gönderilmesi zorunludur.
İdari Gözetim ve Yabancının İşbirliği Yükümlülüğü
Kapalı merkezlerde uygulanan idari gözetim bir ceza infazı niteliği taşımamakta olup Göçmenlik Ofisi yetkisinde yürütülen göç hukukuna özgü bir idari alıkoymadır. Bu tedbirin temel amacı en kısa sürede geri dönüşün sağlanması veya mevzuatın gerektirdiği hallerde ülkeye yasal girişin temin edilmesidir.
Yasal kalış hakkı bulunmayan yabancılar; geri dönüş, uzaklaştırma veya sınır dışı işlemlerinin yürütülmesi amacıyla yetkili makamlarla işbirliği yapmak zorundadır. Bu yükümlülük; kimlik ve uyruk bilgisi verme, yol belgelerinin temini için büyükelçiliklere başvurma, fiilî ikamet adresi ile iletişim bilgilerini bildirme, idari randevulara gitme, talep edilen belgeleri teslim etme ve tıbbi muayenelere katılma mecburiyetlerini kapsamaktadır.
Yetkili makamlarla işbirliği yapılmaması; kaçma riski bulunduğu gerekçesiyle önleyici tedbir uygulanmasına, idari gözetime alınmaya ve şayet giriş yasağı tesis edilirse bunun süresinin belirlenmesinde aleyhe değerlendirme yapılmasına zemin hazırlayabilmektedir.
Yeniden Giriş Yasaklarının Kapsamı ve Süresi
Üçüncü ülke vatandaşlarına yönelik yeniden giriş yasağı süresi, önceki bir kararın yerine getirilmemesi halinde kural olarak en fazla 3 yıl olarak belirlenmektedir. Oturum elde etmek veya bu hakkı sürdürmek maksadıyla hile ya da yasa dışı vasıtalar kullanılmışsa bu süre en çok 5 yıla kadar belirlenebilmekte; kişinin kamu düzeni veya millî güvenlik açısından ciddi bir tehdit oluşturması durumunda ise 5 yılı aşan süreyle giriş yasağı konulabilmektedir.
Yeniden giriş yasağı prensip olarak yalnızca Belçika'yı değil, Avrupa Birliği üyesi devletlerin topraklarını da kapsamakta ve bu ülkelerde kalınmasını engellemektedir. Yasağa tabi kişi başka bir üye devlette tespit edildiğinde zorla çıkarılabilmektedir. Bununla birlikte ilgilinin bir diğer Avrupa Ekonomik Alanı ülkesinde yasal ikamet hakkı bulunması halinde yasağın kapsamı yalnızca Belçika ile sınırlı tutulabilmektedir.
Giriş yasağının insani gerekçelerle kaldırılması veya askıya alınması talep edilebilmektedir. Ayrıca ilgilinin Belçika topraklarını dönüş kararına tam uygun biçimde terk ettiğini belgelemesi kaydıyla, yasağın üçte ikisi geçtikten sonra çalışma veya eğitim gerekçesiyle de kaldırma ya da askıya alma başvurusu yapılabilmektedir.
Avrupa Birliği Vatandaşları Bakımından Özel Hükümler
Avrupa Birliği vatandaşları ve aile fertleri hakkında tesis edilen ikamet ret veya oturum hakkının geri alınması kararlarında (Annex 20 veya Annex 21) acil durumlar saklı kalmak kaydıyla ayrılış için tanınan süre 30 günden az belirlenemez. Bu kararlara karşı bildirimden itibaren 30 gün, kişinin idari gözetim altında tutulması halinde ise 10 gün içinde itiraz edilebilmektedir. Kararın millî güvenliğe ilişkin zorlayıcı nedenlere dayanması haricinde, itiraz süresince uzaklaştırma tedbiri otomatik olarak askıya alınmaktadır.
Avrupa Birliği hukuku uyarınca edinilen daimî oturum hakkı kazanılmış olsa dahi; iki yıldan fazla kesintisiz Belçika dışında kalınması, işlemler sırasında hileye (fraud) başvurulması ya da ciddi kamu düzeni veya millî güvenlik nedenlerinin bulunması durumlarında sona erdirilebilmektedir.
İtiraz Yolu ve İcranın Durması
Ülkeyi terk emri ve ilgili göç işlemlerine karşı sığınma ve göç hukuku alanında uzman idari yargı mercii olan Council for Alien Law Litigation nezdinde itiraz başvurusunda bulunulabilmektedir. Bu yargı merciine yapılan başvuruların icrayı kendiliğinden askıya alma (suspensive effect) etkisi kararın hukuki niteliğine ve uygulanan idari usule bağlıdır.
Geçici kalış belgesi yalnızca icrayı kendiliğinden askıya alma etkisi bulunan bazı başvurularda Göçmenlik Ofisi talimatıyla belediye tarafından düzenlenebilmektedir. Başvurunun askı etkisinin bulunmadığı diğer hallerde ise yargı yoluna başvurulmuş olsa dahi yabancı ülkeyi terk etmekle yükümlüdür ve kararın üzerinde yazılı önleyici tedbirlere uymak zorundadır.
Belçika'da verilen ülkeyi terk kararına karşı hangi mercie başvurulur?
Ülkeyi terk emri içeren işlemlere karşı yabancılar hukuku alanında uzman idari yargı mercii olan Council for Alien Law Litigation nezdinde itiraz başvurusunda bulunulabilir.
Ülkeyi terk emrine itiraz edilmesi sınır dışı işlemini kendiliğinden durdurur mu?
İtirazın yürütmeyi durdurma etkisi davanın tabi olduğu yasal usule göre değişmektedir; askı etkisi bulunmayan dosyalarda yargı merciine başvurulmuş olsa dahi ülkeyi terk mecburiyeti ve kararda yazılı önleyici tedbirler geçerliliğini sürdürür.
Belçika'ya giriş yasağının kaldırılması veya askıya alınması istenebilir mi?
İnsani gerekçelerle yasağın askıya alınması veya kaldırılması istenebileceği gibi, ülkenin karara uygun terk edildiğinin ispatı şartıyla yasağın üçte ikisi dolduktan sonra eğitim veya çalışma amacıyla da bu talepte bulunulabilir.
Göç idaresiyle işbirliği yapmamanın yaptırımı nedir?
Yetkili makamlarla işbirliğinden kaçınılması, yabancının kaçma riski taşıdığı gerekçesiyle önleyici tedbirlere tabi tutulmasına, kapalı merkezde idari gözetime alınmasına ve uygulanacak giriş yasağı süresinin aleyhe belirlenmesine yol açabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy