Belçika Hukukunda Çifte Vatandaşlık İlkesi ve Tarihsel Dönemler
Belçika hukukunda 28 Nisan 2008 tarihinden itibaren Belçika vatandaşlarının kendi iradeleriyle bir başka devletin vatandaşlığını kazanması, Belçika vatandaşlığının kaybı sonucunu doğurmamaktadır. Bu tarihten itibaren çifte veya çoklu vatandaşlığa sahip olunması hukuken korunmaktadır. Buna karşılık, anılan tarihten önceki vatandaşlık iktisaplarında farklı kurallar uygulanmaktadır. Bir Belçika vatandaşının 18 yaşını ikmal ettikten sonra 9 Haziran 2007 tarihinden önce gönüllü olarak başka bir devlet vatandaşlığına geçmesi durumunda Belçika vatandaşlığı kaybedilmiş sayılabilmektedir. 9 Haziran 2007 ile 28 Nisan 2008 tarihleri arasındaki dönemde ise kayıp yalnızca belirli taraf ülkelerin vatandaşlığının ihtiyari olarak kazanılması durumunda ortaya çıkmaktadır.
Yabancıların Belçika Vatandaşlığına Geçişinde Önceki Vatandaşlığın Durumu
Farklı bir devletin vatandaşlığına sahip olup sonradan Belçika vatandaşlığını edinen yabancı kişilerden, önceki tabiiyetlerinden feragat etmeleri veya bu vatandaşlıktan çıkmaları talep edilmemektedir. Belçika idari makamları menşe vatandaşlığın terk edilmesini aramazken, önceki vatandaşlığın korunup korunamayacağı hususu Belçika hukukuna göre değil, ilgili kişinin vatandaşı bulunduğu menşe devletin ulusal mevzuatına göre belirlenmektedir.
Birden Fazla Vatandaşlığa Sahip Çocukların Hukuki Durumu
Birden fazla devletin vatandaşlığını taşıyan bir çocuğun Belçika sınırları dahilinde ikamet etmesi halinde, çocuk Belçika makamlarınca Belçika vatandaşı olarak kabul edilmektedir. İlgili nüfus kayıtları ve resmi işlemler de bu kabul doğrultusunda tutulmaktadır.
Yurt Dışında Doğan Çifte Vatandaşlar Bakımından 28 Yaş Kuralı ve Muhafaza Yolları
Belçika sınırları dışında 1 Ocak 1967 tarihinden sonra doğan ve aynı zamanda bir veya daha fazla yabancı devlet vatandaşlığına sahip olan kişiler için özel bir kayıp kuralı öngörülmüştür. Bu kişilerin 18 ile 28 yaşları arasında Belçika'da ana yerleşim yerinin bulunmaması ve Belçika devleti ya da Belçika kanunlarına göre kurulmuş bir şirket veya dernek bünyesinde yurt dışında çalışmamış olması durumunda vatandaşlığın kaybı gündeme gelir. Bu şartların yanı sıra, söz konusu yaş aralığında Belçika pasaportu veya kimlik kartı almamış ya da resmi muhafaza beyanında bulunmamış kişiler, 28 yaşını doldurduklarında Belçika vatandaşlığını kaybetme riskiyle karşılaşmaktadır.
Yurt dışında doğan çifte vatandaşların bu sebeple Belçika vatandaşlığını yitirmemesi için 18 ile 28 yaş aralığında yetkili dış temsilcilik nezdinde muhafaza beyanı (retention declaration) yapması veya aynı yaş döneminde geçerli bir Belçika pasaportu yahut kimlik kartı edinmiş olması gerekmektedir.
Belçika Vatandaşlığından Feragat ve Kaybedilen Vatandaşlığın Geri Kazanılması
Çifte vatandaşlığı bulunan bir Belçikalı, kendi serbest iradesiyle Belçika vatandaşlığından feragat edebilmektedir. Bu yöndeki vazgeçme iradesi, Belçika'da ana yerleşimin bulunduğu belediyeye veya yurt dışında ikamet edilmesi halinde yetkili Belçika büyükelçiliğine ya da konsolosluğuna yapılacak bildirimle sunulmaktadır. Belirli hallerde ebeveynin vatandaşlığı kaybetmesi küçük çocuklar üzerinde de toplu sonuç doğurabilmekle birlikte, vatansızlık riski bulunması durumunda bu kayıp işletilmemektedir.
Önceki mevzuat dönemlerinde başka bir devlet vatandaşlığı iktisap edildiği için Belçika vatandaşlığını yitirmiş olan şahıslar, 2007 ve 2008 yıllarında yapılan yasal reformlar neticesinde vatandaşlıklarını kendiliğinden geri kazanamaz. Bu kişilerin vatandaşlığı yeniden elde edebilmesi için resmi bir geri kazanım beyanında bulunması şarttır. Bununla birlikte 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren, kaybedilen Belçika vatandaşlığının geri kazanılmasına yönelik başvurularda ilgilinin Belçika'da ana yerleşime ve yasal ikamete sahip olması kuralı aranmaktadır.
Başka bir ülke vatandaşlığına geçen Belçika vatandaşı tabiiyetini kaybeder mi?
28 Nisan 2008 tarihinden itibaren gönüllü olarak yabancı bir devlet vatandaşlığının kazanılması Belçika vatandaşlığının kaybına sebep olmamaktadır. Ancak 18 yaşından sonra 9 Haziran 2007 öncesinde edinilen yabancı vatandaşlıklarda ve 9 Haziran 2007 ile 28 Nisan 2008 arasında belirli taraf ülkelerin vatandaşlıklarının kazanılmasında vatandaşlık kaybedilmiş sayılabilmektedir.
Yurt dışında doğan çifte vatandaşlar için 28 yaş riski hangi şartlarda oluşur?
Belçika dışında 1 Ocak 1967'den sonra doğup birden fazla vatandaşlığı bulunan kişiler; 18-28 yaş arasında Belçika'da yerleşim kurmamışsa, Belçika devleti ya da Belçika tüzel kişiliği adına yurt dışında çalışmamışsa ve bu sürede Belçika kimliği veya pasaportu almayıp muhafaza beyanında bulunmamışsa 28 yaşında vatandaşlığı kaybetme riskiyle karşılaşır.
Geçmişte kaybedilen Belçika vatandaşlığı reformlar sonrası kendiliğinden geri döner mi?
Vatandaşlık yasal reformlarla kendiliğinden geri dönmez; ilgilinin resmi geri kazanım beyanında bulunması ve 1 Ocak 2013'ten itibaren Belçika'da ana yerleşim ile yasal ikamet şartını taşıması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy