Şirket Kuruluşu ile Oturum İzni Arasındaki Hukuki İlişki
Yabancı bir girişimcinin Belçika'da şirket kurması şirketler hukuku kuralları çerçevesinde mümkündür. Ancak şirket tüzel kişiliğinin oluşturulması, kurucuya ülkede ikamet hakkını kendiliğinden sağlamaz. İkamet izni elde edilebilmesi için kurulan işletmenin iktisadi varlığını fiilen sürdürmesi ve girişimcinin bu işletmeyi gerekçe göstererek ikamet talebinde bulunması zorunludur. Yabancıların şirket kuruluşu ve ikamet süreçleri; 15 Aralık 1980 tarihli Yabancılar Kanunu, ticaret ve şirketler hukuku mevzuatı, Avrupa Birliği serbest dolaşım ve yerleşim direktifleri ile Kraliyet Kararnameleri ve idari uygulamalar dairesinde yürütülür.
Şirket Türleri ve Sermaye Yapısı
Girişimciler tarafından en sık tercih edilen şirket türü, sınırlı sermaye yükümlülüğü ve esnek ortaklık yapısı sağlayan ve tek kişiyle de kurulabilen BV (özel limited şirket) modelidir. Şirketler ve Dernekler Kanunu (CSA) kapsamında BV türünde asgari sermaye şartının bulunmadığı ve işletmenin mali sürdürülebilirliğinin ispatlanması gerektiği düzenlenirken, kuruluşta en az 1 EUR sermaye konulması veya fiilen 18.550 EUR sermaye ayrılması yönündeki açıklamalar da mevcuttur. Orta ve büyük ölçekli ticari yatırımlar bakımından ise anonim şirket niteliğindeki NV (Naamloze Vennootschap) modeli kurulabilmekte ve bu tür için asgari 61.500 EUR sermaye aranmaktadır.
Kuruluş İşlemleri ve Yönetici Statüsü
Belçika'da şirket kuruluşu; noter huzurunda şirket sözleşmesinin düzenlenmesi, sermaye blokajının yapılması, tüzel kişiliğin Ticaret Siciline (KBO/BCE) tescili, KDV numarası ile sosyal güvenlik kaydının temini ve banka hesabı açılması adımlarından oluşur. Sürecin tamamlanmasıyla birlikte yabancı yatırımcı şirkete yönetici (gérant veya bestuurder) sıfatıyla atanabilir. İkamet izni başvurusu da bu unvan ve temsil yetkisi esas alınarak yetkili makamlara yöneltilir.
Denetim Makamları ve İş Planının Kapsamı
Şirketler ve Dernekler Kanunu (CSA) şirketlerin türlerini, kuruluş prosedürlerini ve yasal yükümlülüklerini düzenlerken; başvuru ve denetim süreçleri Federal Kamu Hizmeti Ekonomi (FPS Économie) ile Yabancılar Dairesi (DVZ) tarafından yürütülür. Oturum başvurularının incelenmesinde ibraz edilen iş planı esaslı bir yere sahiptir. İş planı içeriğinde; şirketin ticaret unvanı, faaliyet sektörü ve kuruluş amacı, ilk 3 yıla ilişkin finansal projeksiyonlar ve kâr-zarar tahminleri, pazar ve rekabet değerlendirmeleri, istihdam edilmesi planlanan personel sayısı ile teşebbüsün Belçika ekonomisine sağlayacağı katkı potansiyeli somut olarak gösterilmelidir.
Başvuru Yolları ve İkamet Kartları
Oturum izni talebi, konsolosluk üzerinden D tipi vize müracaatıyla veya kısa süreli vizeyle ülkeye giriş yapılarak yerel belediye (commune) ve Yabancılar Dairesi (DVZ) vasıtasıyla iletilebilir. Başvurusu olumlu değerlendirilen yabancı girişimciye ilk aşamada 1 yıllık geçici ikamet statüsü sağlayan A kartı düzenlenir. Şirketin ticari faaliyetinin fiilen devam etmesi koşuluyla bu izin 3 yıl ve 5 yıl şeklinde uzatılabilir.
Aile Birleşimi, Süresiz Oturum ve Vatandaşlık
Yönetici sıfatıyla ikamet hakkı kazanan yabancı girişimcinin eşi ve 18 yaşından küçük çocukları aile birleşimi kapsamında oturum izni talebinde bulunabilir. Aile fertleri de bu statü üzerinden çalışma ve sosyal yardımlardan faydalanma hakkına sahip olur. Ülkede kesintisiz 5 yıllık ikamet süresini tamamlayan yabancı yatırımcı, süresiz ikamet sağlayan C kartına başvurabilir. Kesintisiz 5 yıllık sürenin doldurulmasının ardından; Felemenkçe, Fransızca veya Almanca dillerinden birinde yeterlilik, toplumsal uyum ve adli sicil kaydının temiz olması şartlarının sağlanması halinde Belçika vatandaşlığı başvurusunda bulunulabilir.
Başvurunun Reddi ve İtiraz Yolu
Oturum talebinin reddedilmesi halinde idari ve yargısal başvuru hakkı mevcuttur. Ret kararına karşı 30 gün içinde Yabancılar Temyiz Konseyi'ne (Conseil du Contentieux des Étrangers) başvuru yapılabilir. Uyuşmazlığın devamı halinde yerel mahkemeler ve Danıştay nezdinde dava açılması mümkündür.
Sadece şirket kurarak Belçika'da oturum izni alınabilir mi?
Yalnızca şirket kurmak ikamet hakkı vermez; işletmenin iktisadi olarak fiilen faaliyette bulunması ve ilgilinin yönetici sıfatıyla oturum başvurusunda bulunması şarttır.
BV tipi şirkette asgari sermaye aranır mı?
Şirketler ve Dernekler Kanunu düzenlemelerinde asgari sermaye şartı aranmayıp mali sürdürülebilirliğin ispatı öngörülürken, en az 1 EUR sermaye konulması veya fiilen 18.550 EUR sermaye ayrılması yönündeki açıklamalar da mevcuttur.
İlk oturum izni ne kadar süre için düzenlenir?
Başvurusu kabul edilen yabancı girişimciye ilk aşamada 1 yıllık geçici ikamet statüsü sağlayan A kartı düzenlenir.
Oturum izni reddine karşı itiraz süresi ne kadardır?
Oturum başvurusunun reddi halinde Yabancılar Temyiz Konseyi'ne 30 gün içinde başvuru yapılabilir.
Şirket yöneticisinin aile bireyleri çalışma hakkına sahip olur mu?
Aile birleşimi yoluyla oturum izni alan eş ve 18 yaşından küçük çocuklar çalışma ve sosyal yardımlardan faydalanma hakkına sahiptir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy