Avukatlık asgari ücret tarifesi altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz; bu tarife hükümleri altında kararlaştırılan akdi avukatlık ücretleri tarife hükümleri uyarınca kararlaştırılmış kabul edilir. Taraflar arasında akdi avukatlık ücretinin belirlenmemiş olması veya kararlaştırılan ücretin hukuken geçersiz sayılması durumunda, mahkemelerce dava konusu edilen tutar üzerinden tarifeye göre hesaplanacak avukatlık ücretinin altında bir ücrete hükmedilemez.
Vekalet Ücretinin Kapsamı ve Zaman Bakımından Uygulanması
Tarifede düzenlenen avukatlık ücreti, kesin hüküm elde edilinceye kadar olan dava, iş ve işlemlerin karşılığıdır. Avukat tarafından takip edilen dava veya işle bağlantılı olarak düzenlenen dilekçeler ve yürütülen diğer usul işlemleri ayrı bir ücrete tabi tutulmaz; hükümlerin tavzihine ilişkin taleplerin kabulü veya reddi halinde de avukatlık ücretine hükmedilemez.
İcra takipleri ile Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay nezdindeki temyiz incelemelerinde ve bölge adliye ile bölge idare mahkemelerinde istinaf başvurusu üzerine duruşmalı görülen işlerin duruşmaları ayrı ücrete tabidir. Temyiz veya istinaf kanun yolu incelemesi neticesinde verilen bozma ya da kaldırma kararları sonrasında tesis edilen yargı kararlarında, hükmün verildiği tarihte yürürlükte bulunan tarife esas alınır. Avukatlık ücretinin takdirinde kural olarak hukuki yardımın tamamlandığı veya yargılama sonunda hükmün kurulduğu tarihte yürürlükte olan tarife hükümleri uygulanır.
Yargı Mercilerince Karşı Tarafa Yükletilen Vekalet Ücretinin Sınırları
Yargı mercilerince avukata ait olmak üzere aleyhine hüküm kurulan tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, tarifede yazılı miktardan az ve bu miktarın üç katından çok olamaz. Bu ücret takdir edilirken avukatın harcadığı emek, gösterdiği çaba, işin önemi, niteliği ve davanın süresi birlikte değerlendirilir. Nispi tarifeye tabi işlerde hükmedilen ücret, davanın kabul veya reddedilen miktarını aşamaz.
Aynı hukuki yardımın birden çok avukat tarafından sunulması durumunda karşı tarafa tek bir avukatlık ücretinden fazlası yükletilemez. Avukat, davanın veya icra takibinin hangi aşamasında görevi üstlenmiş olursa olsun tarife hükümleriyle öngörülen ücretin tamamına hak kazanır. Kısmi dava, belirsiz alacak davası veya tespit davasında mahkemece dava değerinin belirlenmesinden sonra davacı davasını bu yeni değere göre takip etmese dahi yasal avukatlık ücreti belirlenen dava değerine göre hesaplanır.
Uyuşmazlığın Giderilme Biçimi ve Usuli Kararların Ücrete Etkisi
Anlaşmazlık; davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir sebeple ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse tarifeyle belirlenen ücretin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur. Bu kural, yargı mercileri tarafından hesaplanan akdi avukatlık ücreti sözleşmelerinde uygulanmaz.
Davanın nakledilmesi, açılmamış sayılması yahut verilen görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra yargılamaya başka mahkemede devam edilmemesi hallerinde ön inceleme tutanağının imzalanmasına kadar ücretin yarısına, tutanak imzalandıktan sonra ise tamamına hükmolunur. Bununla birlikte davanın görüldüğü mahkemeye göre takdir edilecek vekalet ücreti maktu miktarları aşamaz.
Davanın görülebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi halinde, davanın görüldüğü mahkemenin maktu ücretini geçmemek üzere nispi vekalet ücretine hükmolunur. Kanunlar gereği gönderme yapılması, yeni mahkemeler kurulması veya iş bölümü itirazı nedeniyle verilen gönderme, görevsizlik veya yetkisizlik kararlarında ise avukatlık ücretine hükmedilmez.
Müteselsil sorumluluk dahil birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine her ret sebebi için ayrı vekalet ücretine hükmolunur. Bir davanın takibi esnasında karşılık dava açılması, başka bir davanın mevcut davayla birleştirilmesi veya davaların ayrılması durumunda da her dava için ayrı vekalet ücretine hükmedilir.
Özel Dava Türleri ve Ceza Yargılamasında Vekalet Ücreti
Nafaka davalarında davanın reddedilen kısmı bakımından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilemez. Manevi tazminat talebinin maddi tazminat veya para ile değerlendirilmesi mümkün sair taleplerle birlikte yöneltilmesi durumunda manevi tazminat vekalet ücreti müstakil bir kalem olarak belirlenir. Tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyetine mevcut olduğu halde sunulmayan bir bilgi veya belgenin sonradan mahkemeye ibraz edilmesiyle hakem heyeti kararının iptal edilmesi halinde tüketici aleyhine vekalet ücretine hükmolunamaz.
İcra takibinde borçlu hakkında aciz belgesi alınması hali takibi sonuçlandıran işlemlerden sayılır ve avukata tam ücret ödenir. İhtiyari dava arkadaşlığına dayalı seri davalarda duruşmalı işler bakımından özel indirim kurallarının işletilebilmesi için ilgili dosyaların tüm duruşmalarının aynı günde ve aynı mahkemede gerçekleştirilmesi şarttır. Dava şartı arabuluculuk sürecinin anlaşmazlıkla sonuçlanması halinde tarafın aynı vekille dava açması durumunda, müvekkilin avukata ödeyeceği ücretten arabuluculuk aşamasında ödenen maktu meblağ mahsup edilir.
Kamu davasına katılma üzerine sanık hakkında mahkumiyete veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirse, vekille temsil edilen katılan lehine maktu vekalet ücreti sanığa yükletilir; katılanın Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen vekili varsa kovuşturma için ödenen meblağ mahsup edilir. Beraat eden ve vekil ya da müdafi ile temsil edilen sanık yararına maktu vekalet ücreti Hazine aleyhine hükmedilir; görevlendirilmiş müdafi bulunması halinde kovuşturma için Hazineden alınan ücret mahsup edilerek uygulanır. Kötü niyetli davalı veya hakkı olmaksızın dava açan taraf, yargılama giderlerinin yanında diğer tarafın vekiliyle kararlaştırdığı vekalet ücretinin tamamını veya bir kısmını ödemeye mahkum edilebilir.
Dilekçe yazımı veya kararın tavzihi için ayrı vekalet ücreti takdir edilir mi?
Hayır, dava dosyası kapsamında hazırlanan dilekçeler ve yürütülen işlemler ile hükümlerin tavzihine ilişkin istemlerin kabul veya reddi ayrı bir vekalet ücreti gerektirmez.
Davanın veya icra takibinin sonradan üstlenilmesi vekalet ücretini eksiltir mi?
Hayır, dava veya takibi hangi aşamada olursa olsun üstlenen avukat, tarife hükümleri ile belirlenen ücretin tamamına hak kazanır.
Nafaka davasında reddedilen miktar için karşı taraf lehine ücret çıkar mı?
Hayır, nafaka talebinin reddedilen kısmı bakımından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilemez.
Beraat eden ve vekili bulunan sanık lehine vekalet ücretine hükmedilir mi?
Evet, beraat eden ve kendisini vekil veya müdafi ile temsil ettiren sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir; yasa gereği görevlendirilen müdafi varsa ödenen ücret mahsup edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy