Ankara Anlaşması, Türkiye'nin 1959 yılındaki üyelik başvurusunun ardından 1963 yılında imzalanmış olup ekonomik entegrasyonu ve Avrupa Birliği'ne tam üyeliğe hazırlığı amaçlamaktadır. Ortaklık anlaşması ve ona bağlı bazı hükümler yürürlükte kalmaya devam etmekle birlikte, bu kurallar tam kapsamlı bir serbest dolaşım veya otomatik oturum hakkı sağlamamaktadır.
Hollanda'da Serbest Meslek ve Çalışma Koşulları
Hollanda'da Ankara Anlaşması uyarınca serbest meslek icra etmek isteyen Türk vatandaşlarının sürdürülebilir ve kârlı bir iş planı sunması, bu faaliyeti idame ettirebilecek yeterli sermayeye sahip olduğunu ispatlaması, kurulacak işin ülke ekonomisine olumlu katkı sağlayacağını kanıtlaması ve icra edilecek mesleğe uygun eğitim ile iş deneyimi belgelerini ibraz etmesi gerekmektedir. İlgili başvurular gerekli belgelerle birlikte Hollanda Göçmenlik ve Vatandaşlık Dairesi (IND) üzerinden yürütülmektedir.
Hollanda'da yasal çalışma izniyle 3 yıl kesintisiz çalışan Türk vatandaşlarının çalışma hakkı kalıcı nitelik kazanmakta ve kişi iş değiştirme hakkı elde etmektedir. Ülkede 5 yıl boyunca yasal olarak çalışıp ikamet eden kişiler ise süresiz oturum başvurusunda bulunma hakkına sahip olmaktadır.
Almanya'da Çalışma, İş Kurma ve Oturum Düzeni
Almanya'da aynı işveren nezdinde 1 yıl kesintisiz çalışan Türk vatandaşları, aynı iş yerinde çalışma iznini uzatma hakkına sahiptir. Aynı işveren yanında 3 yıl çalıştıktan sonra aynı meslekte başka bir işte çalışma hakkı doğarken, 4 yıl yasal olarak çalışan kişiler çalışma piyasasına serbest erişim hakkı elde etmektedir. Ayrıca çalışan Türk vatandaşının aile bireyleri, Almanya'da 3 yıl boyunca kesintisiz yaşadıktan sonra çalışma hakkı kazanmaktadır.
Almanya'da serbest meslek sahibi olarak iş kurabilmek için iş fikrinin somut, sürdürülebilir ve kârlı olması, kurulacak işletmenin ülke ekonomisine katkı sağlayacağının kanıtlanması, sektörde gerekli mesleki bilgi ve tecrübenin belgelenmesi ve işin kurulabilmesi için yeterli mali kaynağın bulunması şarttır.
Almanya'da süresiz oturum izni alabilmek için 5 yıl kesintisiz yasal olarak çalışmış ve ikamet etmiş olmak, geçimi sağlayabilecek yeterli gelire sahip bulunmak ve ülkede yaşayabilecek düzeyde dil yeterliliğini taşımak gerekmektedir.
Belçika, İrlanda ve İngiltere Bakımından Uygulama Sınırları
Belçika'da yasal olarak çalışan Türk vatandaşları çalışma izinlerini uzatabilmekte ve belirli bir süre sonunda iş piyasasına serbest erişim hakkı kazanabilmektedir. İş kurmak isteyenler için sürdürülebilir ve kârlı bir iş planının varlığı, yeterli sermaye ve mesleki yeterlilik belgeleri aranmaktadır. Bununla birlikte çalışanların aile bireyleri de belirli bir süre sonunda ülkede çalışma hakkı elde edebilmektedir.
Türk vatandaşlarının İrlanda'da serbest meslek faaliyeti yürütmesi veya çalışma izni alması Ankara Anlaşması kapsamında düzenlenmemiştir. Bu yöndeki talepler ülkenin genel göçmenlik yasaları çerçevesinde değerlendirilmektedir.
İngiltere'nin 31 Aralık 2020 tarihinde Avrupa Birliği'nden resmen ayrılmasıyla birlikte Ankara Anlaşması'nın bu ülkedeki uygulaması sona ermiştir. Ayrılma tarihinden sonraki yeni başvurular için anlaşma hükümleri geçerli olmamakta, bu tarihten önceki başvurular ise anlaşma kapsamında kalmaya devam etmektedir.
Başvuru Süreci ve Ret Kararlarına Karşı Değerlendirme
Ankara Anlaşması başvurusunun reddi halinde, başvuru sahibine gerekçeli karar bildirilir ve çoğu sistemde itiraz veya yeniden değerlendirme yolu açık olabilir. Ret gerekçeleri ise genellikle iş planının yetersizliği, finansal eksiklik veya faaliyetin gerçekçi görülmemesidir.
Ankara Anlaşması otomatik oturum hakkı sağlar mı?
Ankara Anlaşması ve bağlı hükümleri yürürlükte kalmayı sürdürmekle birlikte, Türk vatandaşlarına tam kapsamlı serbest dolaşım veya otomatik oturum hakkı sağlamaz.
İngiltere için yeni Ankara Anlaşması başvurusu yapılabilir mi?
İngiltere'nin 31 Aralık 2020 tarihinde Avrupa Birliği'nden ayrılması sebebiyle bu tarihten sonraki yeni başvurular için anlaşma geçerli değildir; yalnızca ayrılma öncesindeki başvurular anlaşma kapsamında değerlendirilmektedir.
Almanya'da çalışma piyasasına serbest erişim ne zaman elde edilir?
Almanya'da yasal olarak 4 yıl boyunca çalışan bir Türk vatandaşı çalışma piyasasına serbest erişim hakkına sahip olur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy