Norveç vatandaşlığına başvuran 18 ile 67 yaş arasındaki kişilerin kural olarak sözlü Norveççe sınavında en az B1 seviyesini geçmiş olmaları ve Norveç vatandaşlık testini ya da Norveççe yapılan sosyal bilgiler testini başarmış bulunmaları gerekir. Bununla birlikte yeterli dil bilgisine sahip olunduğunun kabul edilen başka yollarla belgelenmesi ya da sağlık nedenleri, kişisel koşullar veya diğer güçlü sebepler yüzünden testlerin verilememesi veya geçilememesi hallerinde muafiyet talep edilebilir.
Eğitim Belgeleri ile Dil ve Vatandaşlık Testinden Muafiyet
Norveç okul sisteminde tamamlanan belirli eğitim basamakları sözlü Norveççe testinden muafiyet gerekçesi sayılır. İlköğretimde Norveççe veya Sámi dersinden en az 2 notu alınması, ortaöğretimde bu derslerden yarıyıl veya final notuna sahip olunması, modüler eğitim ve meslek eğitiminde ilgili modülün tamamlandığını gösteren yeterlilik belgesi bulunması ya da üniversite veya yüksekokul düzeyinde Norveççe yahut Sámi alanında 30 krediye eşdeğer eğitim alınması kabul edilen belgeler arasındadır.
Vatandaşlık testi muafiyeti bakımından ise ilkokul veya ortaöğretimde sosyal bilgiler dersinden uygun not alınması, modüler eğitimin ilgili bölümünün tamamlanması, Norveç hakkında bilgi içeren sosyal bilim çalışmalarında 10 krediye eşdeğer üniversite eğitimi görülmesi ya da Norveççe ve Sámi alanında üniversite kredisi bulunması muafiyet sebebi kabul edilir.
Sağlık Engelleri, Sınav Uyarlamaları ve Kişisel Sebepler
Sağlık veya kişisel nedenlerle muafiyet talebinde bulunurken adayın yalnızca dil öğreniminde zorlandığını belirtmesi yeterli görülmez. Başvurucunun vatandaşlık testini veya Norveççe sosyal bilgiler testini neden geçemediğini, sözlü Norveççe testini sunulan uyarlamalarla dahi neden başaramadığını ve gerekli seviyeye hangi gerekçelerle ulaşamadığını açıklayıp belgelemesi gerekir. Bu kapsam yalnızca bedensel hastalıklarla sınırlı olmayıp öğrenme güçlüğü, dil edinimini ciddi ölçüde zorlaştıran durumlar veya başka güçlü kişisel nedenler de değerlendirmeye alınabilir.
Sınav sürecinde sözlü Norveççe testinin eş aday olmadan yapılması, vatandaşlık testinin sözlü olarak gerçekleştirilmesi, ek süre verilmesi ve adayın ayrı odada sınava alınması gibi çeşitli uyarlamalar sağlanmaktadır. Bu uyarlamalara rağmen testin neden tamamlanamadığının veya neden geçilemediğinin açıklanması muafiyet incelemesinde önem taşır. Ayrıca muafiyet başvurusundan önce testlerin yakın tarihte denenmiş olması idarece değerlendirmede dikkate alınır; özellikle sağlık ve kişisel sebeplere dayalı başvurularda testlerin neden alınamadığı veya geçilemediği somut olarak gösterilmelidir.
Belediye Muafiyetleri ve Düşük Dil Seviyesi İstisnası
Belediyeden zorunlu Norveççe eğitimi veya sözlü Norveççe testinden muafiyet alınmış olması vatandaşlık incelemesinde muafiyet gerekçesi oluşturabilir. Benzer şekilde belediyeden Norveç sosyal bilgiler eğitimi veya Norveççe sosyal bilgiler testinden muafiyet kararı alınmışsa vatandaşlık testine ilişkin muafiyette de bu durum kullanılabilir. Bununla birlikte AB veya AEA kayıt rejimini kullanan kişiler ile daimi oturuma esas ilk iznini 1 Eylül 2005 tarihinden önce alanlar, ilgili uyum mevzuatı kapsamına girmedikleri gerekçesiyle belediye muafiyetine dayalı bu imkandan yararlanamayabilir.
Bazı özel başvuru grupları bakımından sözlü Norveççe sınavında aranan dil eşiği B1 yerine A2 düzeyinde tutulmuştur. Vatansız kişiler, 55 yaşın üzerinde olup koruma başvurusu temelinde gelen veya yeniden yerleştirilen mülteciler, 55 yaşın üzerinde olup malullük yardımı alanlar ve 1 Ekim 2022 tarihinden önce vatandaşlık başvurusu yapmış olanlar için A2 seviyesi yeterli kabul edilir; ancak bu durum testten tamamen bağışık tutulma anlamına gelmeyip daha düşük bir seviye istisnası niteliğindedir.
Muafiyet Başvurusunun Usulü
Muafiyet talep formu ve gerekçeyi gösteren ek belgeler ayrı bir dosya olarak belediyeye veya göç birimine iletilmez; bu evrakın vatandaşlık başvurusuyla birlikte polise teslim edilmesi gerekir.
Sağlık gerekçesiyle dil muafiyeti başvurusunda ne aranır?
Yalnızca zorluk çekildiğinin beyan edilmesi yeterli değildir; adayın sınav uyarlamalarına rağmen vatandaşlık testini veya sözlü Norveççe sınavını neden geçemediğini ve aranan dil seviyesine hangi engellerle ulaşamadığını açıklayıp belgelemesi gerekir.
Sözlü Norveççe testinde A2 seviyesi kimler için yeterlidir?
Vatansız kişiler, 55 yaşın üzerinde olup koruma başvurusu temelinde gelmiş veya yeniden yerleştirilmiş mülteciler, 55 yaşın üzerinde olup malullük yardımı alanlar ve 1 Ekim 2022 öncesinde başvuranlar için sözlü sınavda A2 seviyesi yeterli sayılır; bu durum tam bir muafiyet teşkil etmez.
Belediyeden alınan dil muafiyeti vatandaşlıkta kullanılabilir mi?
Belediyeden alınan zorunlu dil veya sosyal bilgiler muafiyeti vatandaşlık başvurusunda gerekçe gösterilebilir; ancak AB veya AEA kayıt rejimini kullananlar ile daimi oturuma esas ilk iznini 1 Eylül 2005 öncesinde alanlar bu olanaktan yararlanamayabilir.
Dil şartı muafiyet evrakı nereye teslim edilmelidir?
Muafiyet formu ve ek belgeler belediyeye veya ayrı bir idari birime bağımsız başvuru olarak gönderilmez; vatandaşlık başvurusuyla birlikte polise verilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy